Opuſculumvigeſimum tertium
multos deos. Deus aūt verus qui eſt eſſentialiter ⁊ naͣliter deus vnus eſt. Dicunt̉ .n. aliqui dijnō veri: ſed ꝑ adoptionē vl̓ per participationemdiuinitatꝭ: ſiue nuncupatiōe ẜm illud p̄s. Ego diri dij eſtis. Dicunt̉ etiā aliꝗ dij ẜm opi. errantiūẜm illud p̄s. Omnes dij gentiū demonia. Deinde oſtendit excellentiā diuine naͣe ſiue eſſentie. ⁊pͥmo qͣꝫtum ad hͦ ꝙ nō comp̄hendit̉ tꝑe. Quod ſignatur cū dr̄. Eternus. Dicit̉ .n. eternuſ qꝛ caretpͥncipio ⁊ fine: ⁊ qꝛ eius eē nō variat̉ ꝑ preterituꝫ⁊ futuꝝ. Nihil enī ei ſubtrahit̉: nec aliquid ei denouo venire pōt. Unde dicit ad moyſem exo. 3.Ęgo ſum qui ſum: qꝛ .ſ. eius eſſe non nouit p̄teritum vl̓ futurū: ſed ſemꝑ pn̄tialiter eſſe hꝫ. Et apoſtolus dicit ad ro. vlt Nunc patefactū eſt ꝑ ſcripturas ꝓph̓arum ẜm p̄ceptuꝫ eterni dei. ¶ Secundo oſtendit̉ ꝙ eius magnitudo excedit incōparabiliter oīum magr. itudinem creaturaꝝ cuꝫdicit̉. Immenſus. Illud .n. menſurari pōt ꝑ aliquid aliud qd̓ ſi excedat in magnitudine: tn̄ exceſſus eſt ẜm aliquā ꝓportionē. Sicut binarius mēſurat ſenariuꝫ inquātum ter duo faciunt ſex. Senarius aūt excedit binarium ẜm ꝓportionem aliquam ẜm quā binarius mēſurat ſenarium: qꝛ eſttriplum eiꝰ. Deus aūt excedit magnitudine ſuedignitatis oēm creaturā in infinitum: ⁊ ideo dr̄ īmenſus: qꝛ nulla eſt cōmenſuratio vl̓ ꝓportio alicuius creature ad ip̄m vn̄ dicit̉ in p̄s. Magnusdn̄s ⁊ laudabilis nimis: ⁊ magnitudinis eiꝰ n̄ eſtfinis. ⁊ baruch. 4. dicit̉. Magnus eſt ⁊ nō hn̄s finem: excelſus: ⁊ immēſus. ¶ Tertio oſtendit̉: ꝙexcedit oēm mutabilitatē cū dicit̉. Incōmutabilis: qꝛ .ſ. nulla eſt apud ip̄um variatio ẜm illud.Ia. i. apud quē nō eſt tranſmutatio nec viciſſitudinis obūbratio. ¶ Quarto oſtendit̉ ꝙ ſua ptāstrāſcendit omnia cū dicit̉. Omnipotēs. qꝛ ſimpliciter oīa pōt. vn̄ ip̄e dicit gen̄. 17. Ego deus oīpotens. Et ſiquis obijciat id qd̓ apl̓s dicit. 2. adthimo. 2. Ille fidelis ꝑmanet negare ſeip̄m nō p̄t⁊ ita nō eſt oīpotens. Dicēdum ꝙ negare ſeip̄umeſt deficere a ſe: nō poſſe aūt deficere: nō eſt ex defectu potētie: ſed ex potētie ꝑfectione: ſicut etiaꝫapud hoīes ex magna fortitudine ē ꝙ aliquiſ vinci nō poſſit. In hoc ergo vere deus oīpotens oſtēditur: ꝙ oīa pōt facere ⁊ in nullo poteſt deficere.¶ Quinto oſtendit̉ ꝙ excedit oīum rōnem ⁊ intellectum cum dr̄. Incomp̄henſibilis. Illa .n. cōprehendere dicit̉ que ꝑfecte cognoſcimus qͣꝫtuꝫcognoſcibilia ſunt. Nulla aūt creatura tm̄ pōt deum cognoſcere qͣꝫtum cognoſcibilis eſt: ⁊ ꝓpter hͦnulla creatura pōt eum cōprehēdere. Un̄ diciturIob xj. forſitan veſtigia dei cōprehēdes: ⁊ vſqꝫad ꝑfectum oīpotenteꝫ reperies quaſi dicat nō: ⁊Hieremie. 33. dicit̉. Dn̄s exercituum nomē tibimagnꝰ ꝯſilio. ⁊ incōprehēſibiliſ cogitatū. ¶ Sex
to oſtendit̉ ꝙ excedit oēm locutionē cum dr̄. Ineſfabilis: qꝛ .ſ. nullus pōt ſufficiēter effari laudeꝫipſiꝰ. vnde dr̄ ecc̄. 43. Exaltate illuꝫ qͣꝫtū poteſtisMaior eſt .n. omni laude. ¶ Deinde accedit adarticulum trinitatis: ponens ꝗdem pͥmo nomīatriuꝫ ꝑſonaꝝ cum dicit. Pater: ⁊ filius: ⁊ ſpūſſanctus. Que ꝗdem exp̄munt̉ Mathei vlti. Docete oēs gentes baptizantes eos In noīe patris ⁊ filij ⁊ ſpūs ſancti. ¶ Sed circa hec tria noīa diuerſimode aliqui errauerunt. Sabelius .n. dixit ꝙpater ⁊ filius ⁊ ſpūs ſanctus ſolis nominibus diſtinguunt̉: dicens eundem in ꝑſona eſſe qui quādoqꝫ dicit̉ pater: quādoqꝫ filius: quādoqꝫ ſpiritꝰſanctus: ꝓpter rationes diuerſas. Et ad hoc excludendum ſubditur. Tres quidem ꝑſone. Aliaeſt enim ꝑſona patris alia filij alia ſpūs ſanctus.Arrianus vero poſuit ꝙ pater ⁊ filiꝰ ⁊ ſpūs ſāctꝰſicut ſunt diuerſa nomina: ita ſunt diuerſe ſubſtātie. Et ad excludendum hoc ſubdit. Sed vna fb̓ſtantia. ¶ Uerum qꝛ ſubſtantia ẜm vſum vocabuli aliter ſumitur apud noſ: ⁊ aliter apud grecoſne circa hoc poſſet fieri aliqua deceptio ſubdit.Seu naͣ apud grecos enim ypoſtaſis ideſt ſubſtātia: accipit̉ ſicut apud nos perſona ꝓ re aliqua ſb̓ſiſtente quam dicimus ſuppoſitum vl̓ rem nature. Sicut hic hō eſt ſuppoſitū vl̓ res humāe nature. Apud nos v̓o ẜm cōmunē vſum loquendi: ſb̓ſtantia dicit̉ eſſentia vl̓ natura rei: ſecundū ꝙ humanitas dicit̉ natura hominiſ. Sic igitur daturintelligi: ꝙ in diuinitate tres ſunt ſubſiſtentes ſcilicet pater ⁊ filius: ⁊ ſpūs ſanctus: ſed vna numero ſimpliciter natura eſt in qua ſubſiſtunt: quod īrebus humanis cōtingere nō poteſt. Petrus .n.⁊ Paulus ⁊ Ioānes: ſunt quidem tres ſubſiſtentes in natura humana. Sed natura humana ⁊ ſiſit vna ſpecie in iſtis tribus: nō tn̄ eſt eadem numero ⁊ ideo tres homines ſunt nō vnus homo.Quia vero in patre ⁊ filio ⁊ ſpū ſancto eſt vna numero diuina natura: dicimus ꝙ pater: ⁊ filius: ⁊ſpūs ſanctus: ſunt vnus deꝰ ⁊ nō tres dij. ¶ Poſſet autem aliquis praue intelligere vnam eſſentiam trium ꝑſonarum. Ita ſcilicet ꝙ vna pars illius nature eſſet in patre alia in filio: alia in ſpiritu ſancto: ſicut ſi diceremus vnam aquam eē intribus riuis defluentibus ab vno fonte: ita ſcilicet ꝙ vna pars aque eſt in vno riuo: alia in alio:tertia in tertio. Si autem ſic eſſet vna natura trium ꝑſonarum: ſequeret̉ ꝙ diuina natura eēt cōpoſita ex pluribus partibus. Et ideo ad hoc excludendum ſubdit. Simplex omnino ideſt nullam compoſitionem habens. Omne enim compoſitum poſterius eſt hijs ex quibus componit̉.Sic igitur aliquid eēt prius deo: quod eſt impoſſibile. Sed poſſet aliquis querere. Sed trium ꝑſonarum eſt vna ſimplex natura: vnde ergo tres