Expoſitio primedecretalis

ꝑſone diſtinguunt̉ ⁊ ideo ad hoc reſpōdens ſb̓ditPater a nullo: filius a patre ſolo: ac ſpūs ſanctuspariter ab vtroqꝫ. ¶ Abi conſiderandum eſt ꝙquicquid in diuinis abſolute dicit̉: cōmune eſt: ⁊vnum in tribus perſonis: ſicut quod dicitur deꝰ:bonus: ſapiens: ⁊ omnia huiuſmodi. Ibi enim ſolum inuenit̉ diſtinctio vbi aliquid inuenit̉ pertinens ad relationem originis: qꝛ ſcilicet pater anullo eſt: ⁊ ẜm hoc innaſcibilis dicitur. Filius aūtdicitur filius: qꝛ a patre eſt per generationeꝫ ẜmillud pſalmiſte: Ego hodie genui te. ⁊ ẜm hoc patri attribuit̉ paternitas ⁊ filio filiatio. Spiritusautē ſanctus ab vtroqꝫ ꝓcedit: ⁊ ẜm hoc ſpirituiſancto attribuit̉ proceſſio: patri vero ⁊ filio communis ſpiratio: quia ſcilicet cōmuniter ſpirantſpūm ſanctum. Sic igitur quinqꝫ ſunt notiones:ẜm quas diſtinctiones perſonarum deſignanturin diuinis. ſcilicet paternitas que eſt conſtitutiua patris per quam oſtenditur ꝙ genuit filium.filiatio per quam oſtenditur ꝙ filius eſt a patre⁊ ꝓceſſio per quam oſtenditur ꝙ ſpirituſſanctuseſt a patre ⁊ filio. Innaſcibilitas per quam dignoſcitur ꝙ pater a nullo eſt. Communis ſpiratio ꝑquaꝫ oſtenditur ꝙ pater ⁊ filius communiter ſpirant ſpiritum ſanctum. ¶ Sed rurſus poſſet alicui occurrere falſa cogitatio vt qꝛ in rebus humanis filius a quodam pͥncipio temporis incepit apatre generari. ⁊ generatio eiuſ nō ſemper duratſed certo termino temporis finitur: ſic etiam ſitcirca originem diuinarum perſonarum: vt ſcilicet filius ab aliquo tempore inceperit a patre generari: ⁊ aliquo tēpore eius generatio fuerit finita: ⁊ ſimiliter d̓ ſpiritu ſancto. Ideo ad hoc excludendum ſubdit: abſqꝫ initio ſemper ac ſine finepater generans filius naſcens: ſpūſſanctꝰ ab vtroqꝫ procedens. Cuius exemplum aliqualiter increaturis inueniri poteſt: licet imperfectum. Uidimus enim ꝙ a ſole radius procedit: ⁊ ſtatī quādo fuit ſol radius proceſſit ab eo: nec vnquaꝫ deſinet radius ab eo ꝓcedere quandiū ſol erit. Sicenim filius procedit a patre: vt radius a ſole: vnde dicit apoſtolus ad hebreos primo. Qui cuꝫ ſitſplendor glorie. Spiritus autem .ſ. ab vtroqꝫ ꝓcedit: ſicut calor a ſole ⁊ radio. Unde dicitur inpſalmiſta. Nec eſt qui ſe abſcondat a calore eiusSed hoc exemplum deficit quantum ad hoc. ꝙſole nō ſemper fuit ⁊ ideo nec radius eius ſemiab eo ꝓceſſit: quia vero deus pater ſemper fuitſemper ab eo ꝓceſſus filius: ⁊ ab vtroqꝫ ſpiritusſanctus. ¶ Poteſt ⁊ aliud exempluꝫ poni in anima humana: in qua verbum interius conceptūa memoria procedit: ⁊ ab vtroqꝫ procedit amorEt ita etiam a patre procedit filius ſicut verbuꝫeius: ⁊ ſpiritus ſanctus ſicut amor communisvtriuſqꝫ. Sed hoc exemplum deficit in duobus

¶ Primo quidem: quia intellectus humanusnō ſemper fuit. ¶ Secundo qꝛ nō ſemper verbum in corde ſuo actualiter concipit. Sed intellectus diuinus ſemper fuit: ⁊ ſemper abſqꝫ intermiſſione ītelligit. Unde ſemper in eo oritur verbum quod eſt filius: ⁊ procedit amor qui eſt ſpiritus ſanctus. Quia vero heretici Arriani filiū patri poſtponebant ⁊ ſpiritum ſanctum vtriqꝫ: idohoc conſequenter excludit. Eſt autem conſiderādum ꝙ Arriani poſtponebant filium patri. pͥmoquidem quātum ad eſſentiam: dicentes ꝙ eſſentia patris eſt dignior qͣꝫ eſſentia filij. Et ad hoc excludendum ſubdit. Conſubſtantiales: qꝛ ſciliceteſſentia patris ⁊ filij vna eſt: ⁊ in nullo differens.¶ Secundo vero quātum ad magnitudinem:nō ꝙ in deo ſit magnitudo mollis ſed magnitudo virtutis que eſt perfectio bonitatis ſue. Dicebant enim patrem eſſe filio maiorem etiam ẜmdiuinitatem. Et ad hoc excludendum ſb̓dit: cōequales. Secundum humanitatem vero dominus dicit Ioānis. 14. Pater maior me ē. ¶ Tertio quantum ad poteſtatem dicentes filium noneſſe omnipotentem. Et ad hoc excludendum ſb̓ditur. Et coomnipotētes. ¶ Quarto quantū addurationem: qꝛ dicebant filium nō ſemper fuiſſeEt ad hoc excludendū ſubdit. Coeterni. ¶ Quīto quantum ad operationem. Dicebāt enim ꝙpater operat̉ per filium ſicut per iuſtrumentumſuum vel ſicut per miniſtrum. ¶ Sed ad hoc excludendum ſubdit. Unuꝫ vniuerſorum pͥncipiuꝫNon enim filius eſt aliud pͥncipium rerum quaſi inferius qͣꝫ pater: ſed ambo ſunt vnum pͥncipium: ⁊ quod dictum eſt de filio intelligendum eſtetiaꝫ de ſpiritu ſancto. ¶ Deinde accedit ad alium articuluꝫ qui eſt de creatione rerum: vbi varias opiniones excludit. ¶ Fuerunt .n. aliqui heretici ſicut māichei qui poſuerūt duos creatoresvnum bonū qui creauit creaturas inuiſibiles: ⁊ſpūales: alium malum quē dicunt creaſſe omniahic viſibilia ⁊ corporalia. Fides autem catholicaconfitetur omnia preter deum tam viſibilia qͣꝫinuiſibilia a deo eſſe creata. Unde Paulus dicitact. 17. Deus qui fecit mundum ⁊ omnia que ineo ſūnt: hic celi ⁊ terre cum ſit dominuſ ⁊cͣ. Et hebreoꝝ vndecimo. fide credimus aptata eſſe ſecula verbo dei: vt ex inuiſibilibus viſibilia fierent. Unde ad hunc errorem excludenduꝫ dicit.Creator omnium viſibilium ⁊ inuiſibilium ſpiritualium ⁊ corporalium. ¶ Aius error fuit ponentium deum quidem eſſe pͥmum principiumproductionis rerum: ſed tamen nō immediateomnia creaſſe ſed mediantibus angelis mundūhunc eſſe creatum. Et hic fuit error menandrianorum. Et ad hunc errorem excludendum ſbditQui ſua omnipotenti virtute: qꝛ ſcilicet ſola dei