O puſculumvigCn1.
ſperis importune ſe ingerit: nec deſerit in aduerſis. Ipſa eſt que maximas delectationes affert:intantum vt quecunqꝫ delectabilia in tedium ſine amicis vertantur. Quelibet autem aſpera facilia ⁊ prope nulla facit amor. Nec eſt alicuius tyranni tanta crudelitas vt amicitia non delectetur. ¶ Dyoniſius enim quondam ſyracuſanorūtyrannus cum duorum amicorum qui Damon⁊ Phitias dicebantur alterum occidere vellet:is qui occidendus erat inducias īpetrauit vt domum profectus res ſuas ordinaret. Alter veroamicorum ſe ſe tyranno ob fidem pro eius reditu dedit. Appropinquante autem promiſſo die:nec illo redeunte. vnūſquiſqꝫ fideiuſſorem ſtulticie arguebat. At ille nihil ſe metuere d̓ amici cōſtantia predicabat. Eadem autem hora qua fuerat occidendus redijt. Admirans autem amborum animum tyrannus ſupplicium propter fidem amicitie remiſit: inſuper rogans vt euꝫ tertium reciperent in amicitie gradu. ¶ Hoc autēamicitie bonum quāuis deſiderent tyranni conſequi tamen non poſſunt. Dum enim communebonum non querunt ſed proprium ſit parua velnulla cōmunio eorum ad ſubditos. Omnis autēamicitia ſuper aliqua cōmunione firmatur. Eosenim qui conueniunt vel per nature originē velper morum ſimilitudinem: vel per cuiuſcūqꝫ ſocietatis cōmunionem: videmus amicitia coniūgi. Parua igitur vel potius nulla eſt amicitiā tyranni ⁊ ſubditi. Simulqꝫ dum ſubditi per tyrannicam iniuſticiam opprimuntur: ⁊ ſe amari nonſentiunt ſed contēni nequaqͣꝫ amant. Nec habēttyranni vnde de ſubditis conquerantur ſi ab eisnon diliguntur: quia nec ipſi tales ſeip̄is exhibētvt diligi ab eis debeant. Sed boni reges dū cōmuni profectui ſtudioſe intendunt: ⁊ eorum ſtudio ſubditi plura cōmoda ſe aſſequi ſentiunt. diliguntur a plurimis: dum ſubditos ſe amare d̓mōſtrant. Quia ⁊ hoc eſt maioris malicie qͣꝫ ꝙ ī multitudine cadat: vt odio habeantur amici ⁊ benefactoribus rependatur maluꝫ pro bono: ⁊ ex hocarore prouenit vt bonorum regum regnum ſitſtabile. dum pro ipſis ſe ſubditis quibuſcunqꝫ periculis exponere non recuſant. Cuius exempluꝫin Iullio ceſare apparet de quo ſuetōnius refertꝙ milites ſuos vſqꝫ adeo diligebat: vt auditaquorūdam cede capillos ⁊ barbam ante non depreſſerit qͣꝫ vindicaſſet. Quibus rebus deuotiſſimos ſibi ⁊ ſtrenuiſſimos milites reddidit: itaqpleriqꝫ eorum capti: conceſſam ſibi ſub ea conditione vitam ſi militare aduerſus Ceſarem vellent recuſarent. Octauianus etiam Auguſtus ꝗmodeſtiſſime imperio vſus eſt: intantum diligebatur a ſubditis vt pleriqꝫ morientes victimasquas deuouerant īmolari mandarent: quia eum
ſuperſtitem reliquiſſent. Non eſt ergo facile vtprincipis perturbetur dominium: quem tāto cōſenſu populus amat. Propter quod Salomondicit prouerbio. 29. Rex ꝗ iudicat in iuſticia pauperes thronus eius in eternum firmabit̉. ¶ Tyrannorum vero dominium diuturnum eſſe nonpoteſt: cum ſit multitudini odioſum. ¶ Non poteſt enim diu conſeruari: quod votis multorumrepugnat. Uix enim a quoqͣꝫ preſens vita tranſigitur quin aliquas aduerſitates patiatur. Aduerſitatis autem tempore occaſio deeſſe non poteſtcontra tyrannum inſurgendi. Et vbi adſit occaſio: non deerit ex multis vel vnus qui occaſionenon vtatur. Inſurgentem auteꝫ populus votiueproſequitur. Nec de facili carebit effectu: quodcuꝫ fauore multitudinis attemptatur. Uix ergopoteſt contingere ꝙ tyranni dominium protendatur in longum. ¶ Hoc etiam manifeſte patetſi quis conſideret: vnde tyranni dominium conſeruatur. Non enim conſeruatur amore: cū parua vel nulla ſit amicitia ſubiecte multitudinisad tyrānum: vt ex prehabitis patet. De ſubditorum autem fide tyrannis confidendum non eſt.Non enim inuenitur tanta virtus in multis: vtfidelitatis virtute repprimantur: ne indebite ſeruitutis iugum ſi poſſint excutiant. Fortaſis auteꝫnec fidelitati contrarium reputabitur ẜm opinionem multorum ſi tyrānice nequitie qualitercunqꝫ obuietur. Reſtat ergo vt ſolo timore tyrāni regimen ſuſtentetur. Unde ⁊ timeri ſe a ſubditis tota intentione procurant. Timor autem eſt debile fundamentum. Nam qui timore ſubduntur:ſi occurrat occaſio qua poſſint impunitatem ſperare: contra preſidentes inſurgunt: eo ardentiusquo magis contra voluntatem ex ſolo timore cohibebantur. Sicut ſi aqua per violentiam includatur: cum aditum inuenerit impetuoſius fluit.Sed nec ipſe timor caret periculo: cū ex nimio timore: pleriqꝫ in deſperationē inciderint. Salutꝭaūt deſperatio audacter ad quelibet attēptandapercipitat. Nō poteſt igitur tyrāni dn̄ium eē diuturnū. ¶ Hoc etiam non minus exemplis qͣꝫ rationibus apparet. Si quis enim antiquoꝝ geſta⁊ modernoꝝ euentus conſideretꝭ: vix īueniet dominiū tyranni alicuius diuturnū fuiſſe. Vnde etAriſtotiles in ſua pollitica: multis tyrannis enumeratis omnium demonſtrat dn̄ium breui tempore fuiſſe finitum. Quoꝝ tamen aliqui diutiusprefuerunt: qꝛ non multū in tyrānide excedebāt:ſed quātū ad multa imitabant̉ regalē modeſtiā.¶ Adhuc autem hoc magis fit manifeſtuꝫ ex cōſideratione diuini iudicij. Vt eniꝫ in Iob. 34. dicitur. Regnare facit hominē hypocritam ꝓpterpeccata populi. Nullus aūt veriꝰ hypocrita dicipōt qͣꝫ ꝗ regis aſſumit offm̄ ⁊ exhibet ſe tyrānuꝫ.