Opuſculumvigeſimum
do dicitur bonum ꝑfectum quaſi omnia deſiderabilia in ſe cōprehendens. Tale autem non eſtaliquod bonum terrenum. Nam ꝗ diuitias hahent. ampliꝰ habere deſiderant. Et ſimile pꝫ inceteris. Et ſi ampliora non querunt deſiderāt tamen vt ea ꝑmaneant vel alia in locum eoꝝ ſuccedant. Nihil enim ꝑmanens inuenit̉ in rebꝰ terrenis. Nihil igit̉ terrenum eſt quod ꝗetare d̓ſiderium poſſit. Neqꝫ igit̉ terrenum aliquod beatufacere poteſt vt poſſit eſſe regis conueniēs p̄miū¶ Adhuc cuiuſlibet rei finalis perfectio: ⁊ bonūcompletū ab aliquo ſuperiore dependet: qꝛ ⁊ ip̄acorporalia meliora reddunt̉ ex adiunctione melioꝝ: peiora v̓o ſi deterioribꝰ miſceantur. Si enīargento miſceat̉ aurum: argentū ſit meliꝰ quodex plumbi admixtione in purum efficitur. Conſtat aūt terrena oīa eſſe infra mentē humanā. beatitudo aūt eſt hominis finalis perfectio: ⁊ bonuꝫcompletū. ad quod omnes peruenire deſiderāt.Nihil igitur terrenum eſt. qd̓ hominē poſſit beatum facere. Nec igitur terrenum aliquod eſt premium regis ſufficiens. Non enim vt Auguſtinꝰdicit chriſtianos. Principes qꝛ diutius imperarunt vel imperatores filios morte placida reliquerunt. vel hoſtes rei pu. diminuerunt: vel ciues aduerſum ſe inſurgentes ⁊ cauere ⁊ opprimere potuerunt: ſed felices eos dicimus ſi iuſte īperant: ſi malunt cupiditatibꝰ potius qͣꝫ gentibus ꝗbuſlibet imperare: ſi omnia faciunt nō ꝓpter ardorem inanis glorie: ſed ꝓpter charitatem felicitatis eterne. Tales imperatores chriſtianos felices dicimus interiꝫ ſpe: poſtea re ipſa futuros:cū id quod expectamus aduenerit. Sed nec aliquod aliud creatum eſt. qd̓ beatum homineꝫ faciat: ⁊ poſſit regi decerni ꝓ premio. Tendit eniꝫvniuſcuiuſqꝫ rei deſiderium in ſuum pͥncipiuꝫ aquo eſſe ſuum pͥncipium cauſatur. Cauſa v̓o mētis humane non eſt aliud qͣꝫ deus: ꝗ eam ad ſuaꝫimagineꝫ facit. Solus igitur deus eſt qui hominis deſiderium quietare poteſt ⁊ facere hominēbeatum: ⁊ eſſe regi conueniens premiū. ¶ Amplius mens humana vl̓is boni cognoſcitiua eſt ꝑintellectum ⁊ deſideratiua per volūtatem. Bonum aūt vniuerſale non inuenit̉ niſi in deo. Nihil ergo eſt quod poſſit hoīem beatū facere eiusimplendo deſiderium: niſi deus de quo dicitur īpſalmo. Qui replet in bonis deſideriū tuum. Inhoc ergo rex ſuū p̄mium ſtatuere debet. Hoc igitur conſiderans Dauid rex dicebat. Quid mihieſt in celo: ⁊ a te ꝗd volui ſuper terram. Cui queſtioni poſtea reſpondēs ſubiungit. Mihi aūt adherere bonum eſt: ⁊ ponere in domino deo ſpemmeam. Ipſe enim eſt qui dat ſalutem regibꝰ nonſolum temporalē qua cōmuniter ſaluat homīes:⁊iumēta. ſed etiā eam de qua ꝑ Iſaiam. 5i. dicit.
Salus aūt mea in ſempiternum erit: qua homines ſaluat eos ad equalitatē angeloꝝ perducēsSic igitur verificari poteſt. ꝙ regis premiuꝫ eſthonor ⁊ gloria. ¶ Quis enim mundanus ⁊ caducus honor huic honori ſimilis eſſe poteſt: vt homo ſit ciuis ⁊ domeſticus dei: ⁊ īter dei filios cōputatus: ⁊ hereditatē regni celeſtis aſſequat̉ cuꝫchriſto. Hic eſt honor quem cōcupiſcens ⁊ admirans Rex Dauid dicebat. Nimis honorati ſuntamici tui deus. Que inſuper humane laudis gloria huic cōparari poteſt quā non fallax blādiētiūlingua non decepta hoīum opinio profert: ſed exinterioris conſcientie teſtimonio ꝓducit: ⁊ dei teſtimonio confirmat̉: qui ſuis confeſſoribꝰ repromittit: quod confiteatur eos in gloria patris cōram angelis dei; Qui aūt hanc gloriā querunt eāinueniunt ⁊ quam nō querunt gloriam hominuꝫconſequūtur: exēplo Salomonis qui non ſolū ſapientiā quā queſiuit accepit a domino: ſed factꝰ ēſuper reges alios glorioſus.¶ Hic declarat ſanctus doctor ꝙ premiuꝫ regū⁊ pͥncipum tenet ſuppremum gradum in beatitudine celeſti: ⁊ hoc multis rationibus oſtēditur⁊ exemplis.CA. IX.Onſiderandum autem reſtat vlterius ꝙ⁊ eminentē obtinebunt celeſtis beatitudinis graduꝫ qui officium regium digne⁊ laudabiliter execuntur. Si eniꝫ beatitudo virtutis eſt premiū. conſequens eſt vt maiori virtuti maior gradus beatitudinis debeatur. Eſt aūtprecipua virtus qua homo aliꝗs non ſolum ſeipſum ſed etiam alios dirigere poteſt: ⁊ tanto magis quāto plurium eſt regitiua. Quia ⁊ ſcd̓m virtutem corporalē tanto aliꝗs virtuoſior reputat̉:quāto plures vincere poteſt: aut pōdera plura leuare. Sic igitur maior virtus requiritur ad regēdum domeſticam familiā qͣꝫ ad regendū ſeip̄m.multoqꝫ maior ad regimen ciuitatis ⁊ regni. Eſtigit̉ excellentis virtutis bene regiuꝫ officiū exercere. Debet̉ igitur ei excellens in beatitudīe premium. ¶ Adhuc in omnibus artibus ⁊ potētijslaudabiliores ſunt qui alios bene regunt qͣꝫ ꝗ ẜmalienam directionem bene ſe habent. In ſpeculatiuis enim maiꝰ eſt veritatem alijs docendo tradere qͣꝫ quod ab alijs docet capere poſſe. In artificijs ēt maiꝰ extimat̉ maioriqꝫ conducitur precio architector qui edificium diſponit qͣꝫ artifexqui ẜm eius diſpoſitioneꝫ manualiter operatur.⁊ in rebus bellicis maiorem gloriam de victoria ſequitur prudētia ducis qͣꝫ militis fortitudo.Sic autem ſe habet rector multitudinis in hisque a ſingulis ẜm virtutem ſunt agenda ſicut doctor in diſciplinis: ⁊ architector in edificijs: ⁊ dux