principumDe regimine

¶ Amplius per hoc regimē ſit iniuſtum ꝙ ſpreto bono cōi multitudinis queritur bonum pͥuatūregentis. Quanto igitur magis recedit̉ a bonocōi: tanto eſt regimen magis iniuſtum. Plꝰ aūtreceditur a bono cōi in oligarchia in qua querit̉bonum paucoꝝ:qͣꝫ in democratia in qua queritur bonuꝫ multoꝝ. Et adhuc plus recedit̉ a bono cōi intyrannide in qua queritur bonum tm̄vnius. Omni enī vniuerſitati ꝓpinquius ē multum qͣꝫ paucū: ⁊ paucum qͣꝫ vnum ſolum. Regimen igitur tyrāni eſt iniuſtiſſimū. ¶ Similiteraūt manifeſtū ſit ꝯſiderantibus diuine ꝓuidētieordinem que optime vniuerſa diſponit. ¶ Naꝫbonum ꝓuenit in rebus ex vna cā ꝑfecta: quaſioībus adunatis que ad bonum iuuare pn̄t: mīalūaūt ſigillatim ex ſingularibus defectibus. Noneniꝫ eſt pulcritudo in corpore: niſi oīa mēbra fuerint decēter diſpoſita. Turpitudo aūt ꝯtingit qd̓cunqꝫ membrū indecēter ſe habeat. Et ſic turpitudo ex pluribus cauſis diuerſimode ꝓuenit: pulcritudo aūt vno modo ex vna cā perfecta. Et ſiceſt in oībus bonis ⁊ malis: tanqͣꝫ hoc deo ꝓuidēte vt bonū ex vna cā ſit fortius: malum autē expluribus cauſis ſit debilius. Expedit igit̉ vt regimen iuſtum ſit vnius tm̄ ad hoc vt ſit fortius.Quod ſi in īiuſtitiā declinat regimē: expedit magis vt ſit multoꝝ vt ſit debilius ⁊ ſe inuicem impediant. Inter iniuſta igit̉ regimina tollerabilieſt democratia: peſſimum vero tyrānis. ¶ Idēetiam maxime apparet ſi quis ꝯſideret mala q̄ex tyrānis ꝓueniunt: qꝛ cū tyrānus ꝯtempto cōibono querit priuatum: ꝯn̄s eſt vt ſubditos diuerſimode grauet: ẜm ꝙ diuerſis paſſionibus ſubiacet ad bona aliqua affectanda. Qui enī paſſionecupiditatis detinet̉ bona ſubditoꝝ rapit. UndeSalomō. Rex iuſtus erigit terram: vir auarꝰ deſtruet eam. Si v̓o iracūdie paſſioni ſubiaceat ꝓnihilo ſanguinē fundit. Vnde ꝑ ezech. 22. dicit̉.Principes eius in medio eius quaſi lupi rapientes predaꝫ ad effundendū ſanguinē. Hoc igiturregimē fugiendum eē ſapiens monet dicēs. Lōge eſto ab homine ptātem habēte occidendi: qꝛnō .ſ. ꝓ iuſtitia ſed per ptātem occidit ꝓ libidinevoluntatis. Sic igit̉ nulla erit ſecuritas: ſed oīaſunt incerta cū a iure diſcedit̉: nec firmari quicqͣꝫpōt: qd̓ poſitum ē in alterius voluntate ne dicaꝫlibidine. Nec ſolum in corporalibus ſubditosgrauat: ſed etiam ſpūalia eoꝝ bona impedit: qꝛqui plus preeſſe appetunt qͣꝫ prodeſſe: omnemꝓfectum ſubditorū impediunt: ſuſpicantes oēmſubditoꝝ excellantiaꝫ ſue inique dominationispreiudicium eē. Tyrannis .n. magis boni qͣꝫ mali ſuſpecti ſunt: ſemꝑqꝫ his aliena virtus formidoloſa eſt. Conantur igit̉ predicti tyrāni ne ip̄orum ſubditi virtuoſi effecti magnanimitatis cō

cipiant ſpm̄ ⁊ eorum iniquam dn̄ationem nō ferant: ne inter ſubditos amicitie fedus firmetur ⁊pacis emolumēto adinuicē gaudeant: vt ſic duꝫvnus de altero nō cōfidit: ꝯͣ eorum dn̄ium aliocmoliri nō poſſint. ¶ Propter qd̓ inter ip̄os diſcordias ſeminant: exortas nutriunt: ⁊ ea que adfederationē hominū pertinent vt cōnubia: ⁊ cōuiuia ꝓhibent: ⁊ cetera huiuſmodi per que interhomines ſolet familiaritas ⁊ fiducia generariConant̉ etiam ne potentes aut diuites fiant: qꝛde ſubditis ẜm ſue malitie ꝯſcientiā ſuſpicantesſicut ip̄i potentia ⁊ diuitijs ad nocendū vtunturita timent ne potentia ſubditorum ⁊ diuicie eisnociue reddantur. Unde ⁊ Iob. 15. d̓ tyrāno dicitur. Sonitus terroris ſemper in auribus eius: ⁊cum pax ſit nullo .ſ. malū eis intētante ille ſemꝑinſidias ſuſpicat̉. ¶ Ex hoc aūt cōtingit vt dumpreſidentes qui ſubditos ad v̓tutes inducere deberent virtuti ſubditorum nequiter inuident eteam ꝓ poſſe impediunt: ſub tyrānis pauci v̓tuoſi inueniātur. Nam iuxta ſnīam ph̓i apud illosinueniunt̉ fortes viri: apud quos fortiſſimi quiqꝫ honorant̉. Et vt tullius dicit Iacent ſemꝑ etparum vigent que apud quoſqꝫ improbantur.¶ Naturale etiam eſt vt homines ſub timorenutriti in ſeruilem degenerent aīum: ⁊ puſillanimes fiant ad omne virile opus ⁊ ſtrēnuū. Quodexperimento patet in ꝓuintijs que diu ſub tyrānis fuerunt. Unde Apoſtolus ad colocenſes. 3.dicit. Patres nolite ad indignationē ꝓuocare filios veſtros: ne puſillo aīo fiant. Hec igitur nocumenta tyrānidis rex Salomon cōſiderans dicit: Regnantibus impijs ruine hoīum: qꝛ .ſ. pernequitiam tyrānorum ſubiecti a virtutuꝫ perfectione deficiunt: Et iterum dicit. Cum īpij ſumpſerint principatū gemet populus: quaſi ſub ſeruitute deductus. Et iterum. Cū ſurrexerint impij abſcondent̉ homines vt tyrānoꝝ crudelitatem euadant. Nec eſt miꝝ: qꝛ homo abſqꝫ rōneẜm aīe ſue libidinem preſidens: nihil differta beſtia. Unde ſalomō. Leo rugiens ⁊ vrſus eſurienspͥnceps impius ſuper populū pauperem. Et iōa tyrānis ſe abſcondunt homines ſicut a crudelibus beſtijs: Idēqꝫ videt̉ tyrāno ſubici: ⁊ beſtie ſeuienti ſubſterni.¶ Quomodo variatū eſt dominiuꝫ apud romanos: ⁊ ꝙ interdum apud eos magis auctaē resCA. IIIIpu. ex dn̄io plurium.Uia igitur optimum ⁊ peſſimum cōſiſtunt in monarchia .i. pͥncipatu vnius:multis quidē ꝓpter tyrānoꝝ malitiaꝫredditur regia dignitas odioſa. Quidam vero dum regimem regis deſiderant inciduntin ſeuitias tyrannoruꝫ: rectoreſqꝫ qͣꝫ plures