Opuſculumvigeſimum

dem aliqua vite ſufficientia in vna familia domus vnius quantum .ſ. ad naturales actus nurritionis ⁊ ꝓlis generande ⁊ aliorum huiuſmodiin vno aūt vico quāto ad ea que ad vnum artificiuꝫ pertinent: in ciuitate v̓o que eſt perfecta cōmunitas qͣꝫtuꝫ ad omnia neceſſaria vite: ſed adhuc magis in ꝓuincia vna: ꝓpter neceſſitatemcompugnationis ⁊ mutui auxilij contra hoſtesUnde qui perfectam cōmunitatē regit .i. ciuitatem vel ꝓuinciam anthonomaſice rex vocaturQui aūt domum regit nō rex ſed pater familiasdicitur. Habet tamen aliquā ſimilitudinem regis ꝓpter quam aliquando reges populoruꝫ patres vocātur. Ex dictis igitur patꝫ ꝙ rex ē ꝗ vniijs multitudinem ciuitatis vel ꝓuincie ⁊ ꝓpterbonum cōmune regit. Unde Salomon in eccleſiaſte dicit. Uniuerſe terre rex imperat ſeruiēti.¶ Quod vtilius eſt multitudini hoīum ſil̓ viuēCA. IItium regi ꝑ vnū qͣꝫ ꝑ plures.js aūt premiſſis requirere oportet quidhꝓuincie vl̓ ciuitati magis expedit: vtruꝫpluribus regi vel vno. Hoc aūt conſiderari poteſt ex ipſo fine regiminis. Ad hoc enimcuiuſlibet regentis ferri debet intentio. vt eiusquod regenduꝫ ſuſcepit ſalutem ꝓcuret. Gubernatoris enim eſt nauem contra maris periculaſeruando illeſam perducere ad portum ſalutis.Bonum auteꝫ ⁊ ſalus conſociate multitudinis ēvt eius vnitas cōſeruetur que dicitur pax. Quaremota ſocialis vite perit vtilitas: quuymo ml̓titudo diſſentiens ſibi ip̄i ſit oneroſa. Hoc igitureſt ad quod maxime rector multitudinis intendere debet: vt pacis vnitatem ꝓcuret. Nec recte conſiliatur an pacem faciat in multitudineſibi ſubiecta: ſicut nec medicus an ſanet infirmūſibi cōmiſſum. Nullus enim ꝯſiliari debet de fine quem intēdere debet: ſed de his que ſunt adfinem. Propterea apoſtolus cōmendata fidelispopuli vnitate: ſolliciti inquit ſitis ſeruare vnitatem ſpūs in vinculo pacis. Quāto igit̉ regimēefficatius fuerit ad vnitatem pacis ſeruandamtanto erit vtilius. Hoc enī vtilius dicimus qd̓magis perducit ad finem. Manifeſtum eſt autēꝙ vnitatem magis efficere pōt quod eſt per ſevnum qͣꝫ plures. Sicut efficaciſſima cauſa eſtcalefactionis quod eſt per ſe caldium. Utiliusigitur eſt regimen vnius qͣꝫ plurium. ¶ Amplins manifeſtum eſt ꝙ plures multitudinem nullo modo conſeruant ſi omnino diſſentirent. Requiritur enim in pluribus quedam vnio ad hocꝙ quoquo modo regere poſſint: quia nec multinauem in vnam partem traherent: niſi aliquomodo coniuncti. Uniri autē dicuntur plura perappropinquationem ad vnum. Melius igiturregit vnus qͣꝫ plures ex eo ꝙ appropinquan

ad vnum. ¶ Adhuc ea que ſunt ẜm naturaꝫ optime ſe habent. In ſingulis enim operatur natura quod optimum eſt. Omne aūt naturale regimen ab vno eſt. In membrorum enim multitudine vnum eſt quod omnia mouet .ſ. cor: ⁊ ī partibus anime vna vis pͥncipaliter preſidet .ſ. ratio. Eſt etiam apibus vnus rex: ⁊ in toto vniuerſo vnus deus factor omniuꝫ. ⁊ rector ⁊ hoc rationabiliter. Omnis eniꝫ multitudo deriuatur abvno. Quare ſi ea que ſunt ẜm artem imitanturea que ſunt ẜm naturam: ⁊ tanto magis opus artis eſt melius qͣꝫto magis aſſequitur ſimilitudinem eius quod eſt in natura: neceſſe eſt quod inhumana multitudine optimum ſit qd̓ ꝑ vnuꝫ regatur. Hoc etiam experimentis apparet. Namꝓuincie vel ciuitates que non reguntur ab vnodiſſenſionibus laborant ⁊ abſqꝫ pace fluctuant:vt videatur adimpleri quod dominus per prophetam conqueritur dicens. Paſtores multi d̓moliti ſunt vineam meam. Econtrario vero ꝓuincie ⁊ ciuitates que ſub vno rege regūtur pacegaudent. iuſtitia florent: ⁊ afluentia rerum letantur. Unde dominus pro magno munere per ꝓphetas populo ſuo ꝓmittit ꝙ poneret ſibi caputvnum ⁊ ꝙ pͥnceps vnus erit in medio eorum.¶ Quod ſicut dominium vnius optimum eſt:quando eſt iuſtum: ita oppoſitum eius eſt ꝑeſſimum: ꝓbaturqꝫ multis rōnibus ⁊ argumentis.CA. III.Icut aūt regimen regis eſt optimum: itasregimen tyranni eſt peſſimum: Opponitur aūt pollicie quidā democratia. Vtrūqꝫ enim ſicut ex dictis apparet eſt regimen qd̓per plures exercetur. Ariſtocratie vero oligarchia. Vtrumqꝫ eniꝫ exercet̉ per paucos. Regnūaūt tyrannidi. Utrūqꝫ enim per vnum exercet̉.Ꝙ autem regnum ſit optimum regimen: oſtenſum eſt prius. Si igitur optimo opponitur peſſimum: neceſſe eſt ꝙ tyrānis ſit peſſimum. ¶ Adhuc v̓tus vnita magis eſt efficax ad effectum inducendum qͣꝫ diſperſa vl̓ diuiſa. Multi enī congregati ſimul trahunt qd̓ diuiſum ꝑ parteſ ſingl̓ra ſingulis trahi nō poſſet. Sicut igitur vtilius ēv̓tutē oꝑantē ad bonū eē magis vnā vt ſit v̓tuoſior ad operandū bonum: ita magis eſt nociuumſi v̓tus operans malum ſit vna qͣꝫ diuiſa: Uirtus aūt iniuſte p̄ſidentis oꝑatur ad maluꝫ multitudinis: dū cōe bonū multitudīs in ſui ip̄iꝰ bonūtm̄ retorquet. Sicut igit̉ in regimine iuſto qͣꝫtoregens ē magis vnū tanto ē vtilius regimē: vtregnū meliꝰ ē qͣꝫ Ariſtocratia. Ariſtocratia v̓o qͣꝫpollicia: ita econuerſo erit. ⁊ in iniuſto regiminevt vꝫ qͣꝫto regens eſt magis vnum tanto magisſit nociuum. Magis igit̉ eſt nociua tyrannis qͣꝫoligarchia. Oligarchia autem qͣꝫ demoratia.

A 2