Druckschrift 
Preclarissima opuscula diui Thome aquinatis sacri ordinis p[rae]dicator[um] in quibus o[mn]is phy[losophia]e [et] diuinar[um] scripturar[um] theoremata est co[m]plexus
Einzelbild herunterladen
 

intellectusDe vnitate

ſeparata: ſcire debet qui hec obijcit ꝙ iſtam queſtionem ſoluere nō ꝑtinet ad naturalē. Vnde Ariſto. in. 2. ph̓icorum dicit de aīa loquēs. Quomodo aūt ſeparabilis hec ſe habeat: ⁊ quid ſit ph̓ie pͥme opus eſt determīare. Eſtimādum eſt .n. ꝙ alterum modum intelligēdi habebit aīa ſeparata:qͣꝫ habeat cōiuncta: ſimilem .ſ. alijs ſubſtatijs ſeparatis. Und̓ nō ſine cauſa Ariſto. querit in. 3. deaīa: vtrum intellectus nō ſeꝑaratus a magnitudine intelligat aliquid ſeparatuꝫ. Per quod datintelligere: ꝙ aliquid poterit intelligere ſeparatꝰqd̓ nō pōt nō ſeparatus. In quibus etiam verbisvalde notādum eſt: ꝙ ſupra vtrumqꝫ intellectuſ. poſſibilē ⁊ agētem dixit ſeparatum: hic tn̄ diciteum nō ſeparatum. Eſt .n. ſeparatus inqͣꝫtuꝫ nōeſt actus organi: nō ſeparatus vero inqͣꝫtuꝫ parsſiue potentia aīe: que ē actus corporis: ſicut ſupradictum ē. Huiuſmodi aūt queſtiones: certiſſimecolligi pōt Ariſtotelē ſoluiſſe in his libris quoſ pꝫcum ſcripſiſſe de ſubſtātijs ſeparatis ex hijs quedicit in pͥncipio. 12. meth̓. quos etiam libros vtdimus numero. 14. lꝫ nundū tranſlatos in linguanoſtra. Scd̓m hoc igit̉ pꝫ ꝙ rōnes in cōtrariumneceſſitatē nō habent. Eſſentiale eſt .n. aīe ꝙ corpori vniat̉: ſꝫ hoc impedit̉ ꝑ accidēs: nō ex parteſua: ſꝫ ex parte corporis: quod corrumpit̉: ſicut ꝑſe cōpetit leui eē ſurſum: ⁊ hoc ē leui eē: vt ſit ſurſum: vt Ariſto. dicit in. 8. ph̓icoruꝫ. Contingit tn̄ꝓpter aliquod impedimētum ꝙ nō ſit ſurſuꝫ. Exhoc etiā pꝫ ſolutio alterius rōniſ: ſicut .n. quod hꝫnaͣm: vt ſit ſurſuꝫ: ⁊ qd̓ nō hꝫ naͣm: vt ſit ſurſuꝫ ſpēdifferunt: ⁊ tn̄ idē numero: ⁊ ſpē eſt qd̓ hꝫ naͣm: vtſit ſurſum: lꝫ qn̄qꝫ ſit ſurſuꝫ: ⁊ qn̄qꝫ nō ſit ſurſuꝫ ꝑꝑaliquod impedimētū: ita differūt ſpē due formequarum vna hꝫ naͣm: vt vniat̉ corꝑi: alia v̓o nō.Sꝫ tn̄ vnū ⁊ ideꝫ nūero: ⁊ ſpē eē pōt hn̄s naͣm: vtvniatur corpori: lꝫ qn̄qꝫ actu ſit vnitum: qūqꝫ nōactu vnitū ꝓpter aliquod impedimētuꝫ. Adhucaūt ad ſui erroris fulcimētum aſſumūt qd̓ Ariſt.dicit in libro de generatiōe aīalium .ſ. intellectuꝫſolum de foris aduenire ⁊ diuinū eē ſolum. Nulla aūt forma que ē actus maͣe aduenit maͣe de foris: ſꝫ educit̉ de potētia maͣe. Intellectuſ igit̉ nōeſt forma corporis. Obijciunt etiaꝫ ꝙ oīs formacorporis mixti cauſat̉ ex elementis. Un̄ ſi intellectus eēt forma corporis humani: nō eēt ab extrinſeco: ſꝫ eēt ab elemētis cauſatus. Obijciūt vlterius ꝯͣ hoc: qꝛ ſequeret̉ ꝙ etiā vegetatiuū ⁊ ſenſitiuūeēt ab extrinſeco: quod ē ꝯͣ Ariſt. ꝑcipue ſi eēt vnaſb̓a aīe: cuius potētie eēt vegetatiuū: ⁊ ſenſitiuū⁊ intellectiuum: cū intellectus ſit ab extrinſeco ẜꝫAriſto. Horum aūt ſolutio in prōptū apparet ẜmp̄miſſa. Cum .n. dicit̉ ꝙ oīs forma educit̉ de potentia mae: educi de potētia maͣe eſt duobus modis. Primo modo formā depēdere a maͣ ẜm eē:

⁊ operari. Alio modo preexiſtere forme. Si nhoc nihil aliud ſit quā maͣm p̄exiſtere ꝯſiderāduꝫvidet̉ quid ſit formā de potentia maͣe educi. Sienim hoc nihil aliud ſit qͣꝫ maͣm p̄exiſtere in potētia ad formā: nihil ꝓhibet ſic dicere maͣm corporalem p̄exiſtere in potētia ad aīam intellectiuaꝫ.Unde Ariſto. in libro de gnaͣtione aīalium dicit.Animā igit̉ vegetalē in ſeminibus ⁊ cōceptibusſ. mundū ſeꝑatis habere potētia ſtatuēdum ē: nōactu pͥuſqͣꝫ eo modo cōceptus qui iam ſeꝑant̉: cibum trahant: ⁊ officio eius aīe fungant̉. Principio .n. hec oīa vita ſtirpis viuere vident̉. De aīaquoqꝫ ſenſuali pari modo dicēdum eſt: atqꝫ etiaꝫde ītellectuali. Omnes .n. potētia pͥus haberi qͣꝫactu neceſſe ē: ſꝫ quia potētia dicit̉ ad actum: neceſſe ē vt nunqͣꝫ ẜm eam rōnem ſit in potētia ẜmqͣꝫ rōnem ꝯuenit ſibi eē actu. Iam .n. oſtēſum eſt:ꝙ alijs formis que nō hn̄t operationē aliquā abſqꝫ cōicatiōe maͣe ꝯuenit ſic eē actu: vt magis ip̄eſint quibus ꝯpoſita ſunt ⁊ quodāmodo cōpoſitiscoexiſtētes: qͣꝫ ip̄e ſuū eē hēant. Un̄ ſicut totuꝫ eſſeeaꝝ ē in ꝯcretiōe ad maͣm: ita total̓r educi dicūt̉de potētia maͣe. Aīa aūt intellectiua cū hēat oꝑationē ſine corꝑe nō ē eē ſuum ſolū in ꝯcretione admaͣm. Un̄ nō pōt dici ꝙ educat̉ de maͣ: ſꝫ magisꝙ ē a pͥncipio extrinſeco. Et hͦ ex verbis Ariſt. apparet. Relinquit̉ aūt intellectū ſolū de foris aduenire ⁊ diuinū eē ſoluꝫ: ⁊ cām aſſignat dicēs. Nihl̓enī ip̄ius oꝑationi cōicat corꝑalis oꝑatō. Mirorautē vn̄ ſcd̓a obictio ꝓceſſerit .ſ. ꝙ ſi intellectiuaaīa eēt formā corꝑis mixti cāret̉ excōmixtiōe elementorū: cū nulla aīa ex ꝯmixtiōe elemētoꝝ cāet̉Dicit. n. Ari. īmediate poſt v̓ba p̄miſſa. Sed .n.oīs aīe: ſiue v̓tus: ſiue potētia corpus aliud ꝑticipare vr̄: idqꝫ magis diuinū qͣꝫ ea que elemēta appellant̉: veruꝫ ꝓut nobilitate ignobilitateue aīeinter ſe differūt: ita ⁊ naͣ eius corꝑis differt. Ineſtenī in ſemine oīum qd̓ facit: vt ſcd̓a ſint ſemīa vꝫqd̓ calor vocat̉: idqꝫ nō ignis nō talis facultas aliqua ē: ſꝫ ſpūs: ꝗ in ſemine ſpūmoſoqꝫ corpore cōtinetur: ⁊ naͣ que in eo ſpū ē ꝓportione reſpōdēs elemento ſtellaꝝ: gͦ ex mixtione elementorum necdū intellectus: ſꝫ nec aīa vegetatiua ꝓducit̉. Qd̓vero tertio obijcit̉ ꝙ ſequeret̉ ſenſitiuū ⁊ vegetatiuum eē ab extrinſeco: nō ē ad ꝓpoſituꝫ. Iam .n.pꝫ ex verbis Ari. ꝙ ipſe hoc indeterminatū reliquit: vtrum intellectus differat ab alijs partibꝰaīe ſubiecto: ⁊ loco: vt Plato dixit: vl̓ rōne tm̄.Si v̓o det̉ ꝙ ſint idem ſubiecto: ſicut verius eſt:nec ad hoc incōueniēs ſequit̉. Dicit. n. Ari. in. 2.de aīa: ꝙ ſimiliter ſe habet ei quod de figuris: ⁊ qͥẜm aīam ſunt. Sēꝑ .n. in eo quod ē conſequentereſt potētia quod prius eſt in figuris: ⁊ in aīatis: viin tetragono quidem trigonum ē: in ſenſitiue autvegetatiuū. Similiter aūt idē ſubiecto eſt etiam