Opuſculum.xiiii.
ctus exemplaris. Artifices namqꝫ intuētes ſuaexemplaria nihil aliud acquirunt: niſi ip̄as ſpēsexēplarium. Hec auteꝫ ſpēs quam habet intellectus: aduenit ſibi a re quam ip̄e nō eſt intuitus:ſenſus. Et qꝛ eſt rei ſil̓itudo: eſt principium gnaͣtionis huius. Ande in intellectu pōt eē generatioꝑrectum cum nihil eius generet̉. Directe igitura ſpē ip̄a itur in ip̄m verbū: cum nō ꝑcipitur eiusſubiectum: ſꝫ res cuius eſt illa ſil̓itudo. Huic etiſil̓itudini tanto intimius eſt verbum qͣꝫto ꝑfectigenitum ē. Ideo verbum intelligentis intimumeſt principio intellecto ex quo ⁊ ſpē ſit vnum: netn̄ informat̉ ſubiectū ſimul diuerſis accidētibuseiuſdem ſpēi: qꝛ impoſſibile eſt eandē ſuꝑficiemſimul duabus albedinibus informari. Hoc enieſt impoſſibile quādo vtrūqꝫ accidens ē in rōneeius: quo aliquid fieri habet. Verbum autē eſt inquo aliquid intelligit̉: ſicut lux eſt in qua videt̉ aliquid: ſpēs aūt eſt qua ꝑficit̉ cognitio: ſicut ſpēs coloris in viſu exteriori: ⁊ forte ſimilius ſi lux ex ſpēcoloris generaret̉: ſicut ibi ſit verbū ex ſpē. Exteriora .n. deficiunt a rep̄ſentatione interioꝝ: ⁊ propter hoc licet vtrumqꝫ ſit accidēs ſpēs .ſ. ⁊ v̓bumex ſpē genitum: qꝛ vtrumqꝫ eſt in aīa: vt in ſubiecto: verbū tn̄ magis tranſit in ſil̓itudinem ſubſtātie qͣꝫ ſpēs ip̄a. Quia .n. intellectus nititur in quidditateꝫ rei venire: ideo in ſpē predicta eſt virtusquidditatis ſubſtantie ſpūaliter ꝑ quam quidditas ſpiritual̓r recta format̉: ſicut in calore ē virtforme ignis ꝑ quā attingit̉ in generatione ad formam ſb̓alem ignis: ad quod accidens ꝑ ſe nō attingeret. Vnde v̓bum quod eſt vltimū quod pōtfieri intra ꝑ ſpēm: magis accidit ad ip̄am rem rep̄ſentandam qͣꝫ nuda ſpēs rei. Quia igit̉ res intelligibilis eo ip̄o intelligit̉ quo intellectus format̉ſua ſpē actu: pͥus naͣ eſt informari: qͣꝫ intelligere:ſed nō tꝑe. Ideo videt̉ verbuꝫ quod ſequit̉ ſpēmrei: ſil̓r ſequi intelligere eius. Hoc autē nō eēt ſi ꝑſpēm rei tenderet intellectus in ip̄am rē: vt in ſe:ſicut viſus videt coloreꝫ extra ſe exiſtentē: ⁊ tuncformaret verbū in ſe de re prius intellecta. Sedqꝛ intellectus accipiens ſpēm a re ꝑ ſenſus nō ducitur ꝑ ip̄am in rem: vt eſt in ſui naͣ: ſed vt in ſe ē:qꝛ ip̄e facit in ſe obiectum quod ē in eo intellectūobiectum autē naͣliter prius eſt actione potentiecirca obiectū: iō verbum quod eſt intra ip̄m intellectum prius ē ip̄o intelligere ad ip̄m terminatoAliud .n. eſt hec a quo accipitur ſpēs .ſ. res ip̄a: ⁊aliud ad quod terminat̉ actio intellectus .ſ. ſimilitudo rei formata ab intellectu. Ex dictis manifeſtum ē qūo attendit̉ prioritas vnius eorum adalterum. Prius .n. naͣ eſt intellectus informatusſpē que ē primū ſufficiens intelligendi: qͣꝫ gignat̉v̓bum. Et ideo intelligere in radice prius eſt v̓bo⁊ verbum ē terminus actionis intellectus. Sed
qꝛ obiectum nō habet̉: niſi in verbo: vt dictumeſt: obiectum aūt prius ē qͣꝫ quelibet actio ad euꝫterminata: ideo verbum prius ē qͣꝫ intelligere: ⁊hoc totum: iō cōtingit: qꝛ nō t̓minat̉ actio intellectus ad rem extra a qua acquirit ſpēm: vt in ſe eſSi .n. ſpēs nata eſſet ducere intellectū ad reꝫ: vtin ſe eſt: vt ſpēs coloris ducit in colorem: oībusmodis p̄cederet intelligere v̓bum. Unde manifeſtum ē ꝙ verbum nō eſt quod ſequitur intellectum īmediate poſt rōnem intellectus: ſic .n. ſimpliciter p̄cederet verbum actuꝫ intellectus quiēintelligere: ſꝫ v̓bum ſequit̉ īmedietate intellectūin actu ꝑ ſpem: a qua ꝓcedit v̓bum: vt actus ex actu: ⁊ nō vt actus ex potētia. Unde verbū poſterius eſt actu intelligēdi a parte intellectuſ: ⁊ ſic verbum ſequit̉ ad intelligere nō in ſe: ſꝫ in ſua radicovt dcm̄ eſt. Si vero intellectus a verbo acciperet ſpēm prius qͣꝫ intelligeret ip̄m verbū: ⁊ reꝫ inverbo: impoſſibile foret ꝑ illud intelligere: vl̓ v̓bum formare ꝑ eius pͥncipium: ſicut impoſſibileeſt intellectū facere rem extra a qua ſpēm trahit.Ex dictis facile eſt ſcire: quare intellectus nō dicit ſe quando format verbum ẜm rē. Anima .n.quaſi tranſformata eſt in rem ꝑ ſpēm qua agit ꝗcquid agit. Unde cum ea informatus eſt actu verbum ꝓducit in quo rē illam dicit cuius ſpēm habet: ⁊ nō ſe. Cum v̓o nititur ſe apprehēdere: qꝛ nōeſt cognoſcibilis: niſi ſicut alia ꝑ ſpēm alioruꝫ: ꝗanō indiget ſpē: vt intelligat: hoc .n. pōt de ſe: nonhabet in ſe: vt intelligēs eſt: ſpēm qua formet̉. v̓bum ſui: ſed accipit a ſe intelligibile ſpēm nō ſui:ſed rei qua neceſſario informat̉: vt intelligatur:vt dictum ē. Cum igit̉ illa ſpē informat̉: ſtatīꝫ ſeintelligit: ⁊ hoc eſt ꝑ reflexionem: qꝛ hic ſpēs pͥusaccepta a re qͣꝫ a ſe informata ē intelligibilis. necoportet prius formare v̓bum qͣꝫ intelligere: ſꝫ cūintellexerit format v̓bum ſui: ⁊ iō intelligere nontꝑe: ſꝫ naͣ p̄cedere neceſſe eſt cum ſeip̄m intelligitNon .n. cum ſe intelligit facit totū obiectuꝫ: ſꝫ aliquid circa ip̄um. Induit .n. ſe: ⁊ hoc ē verbum ſuicū ſe intelligit. Non .n. eſt aliud a quo accipit̉ ſpecies ab eo ad quod terminat̉: ſꝫ idem: Sed quiaiſta eſt ſpēs rei: ⁊ nō genita de eēntia nuda formatum verbū de aīa ꝑ ſpēm rei: nō ē purum v̓bumaīe: ſed rei dicte. Si v̓o nudataꝫ ab om̄i re ſe app̄henderet: ⁊ ſimilia ſui in ſe gigneret. hoc eius v̓bum eēt purum nihil extraneū habēs admixtuꝫ.Tale eſt verbum dei: quod idē eſt in naͣ cum patre dicēte ip̄m v̓bum. Verbum tn̄ aīe tali modoſe dicentis foret accidens: ⁊ ꝓ tanto diuerſe naͣeforet ab aīa: cum accidēs ſui foret: ⁊ a ſe: ⁊ de ſe factum. Ipſa .n. ſb̓am facere nō pōt. Deus aūt nihldiuerſitatis in ſua naͣ hꝫ: iō verbum ſuū deus virtus ⁊ ſb̓a vera eſt. Deus aūt: qꝛ oīa vnico intuituvidet: vno verbo omnia dicit: nos vero multa
m 3