Opuſculumquintum
eſt omnibus ꝙ ſacramentum conſiſtit in verbis⁊ rebus corporalibus ſicut in xp̄o qui eſt ſacramētorum auctor eſt verbuꝫ caro factu. Et ſicut caroxp̄i ſanctificata eſt: ⁊ virtutē ſanctificandi habetper verbū ſibi vnitū: ita ⁊ res ſacr̄orum ſanctificantur: ⁊ vim ſanctificandi habēt ꝑ verba que inhis ꝓferunt̉: vn̄ Aug. dicit ſuper Io. Accedit verbum ad elemētum: ⁊ ſit ſacr̄m. Ande verba quibus ſanctificant̉ ſacramēta dicunt̉ ſacramātoruꝫforme: res aūt ſanctificate dicunt̉ ſacr̄orum materia: ſicut aqua eſt maͣ baptiſmi ⁊ criſma ꝯfirmationis. Requirit̉ etiā in quolibet ſacramēto ꝑſona miniſtri conferentis ſacramētum cū intentione cōferendi: ⁊ faciēdi quod facit eccleſia. Quorum triuꝫ ſi aliquid deſit .i. ſi nō ſit debita formaverborū: ⁊ ſi nō ſit debita materia: ⁊ ſi miniſter ſacramenti nō intendit ſacramentū ꝯficere: nō ꝑficitur ſacramētū. Impedit̉ etiā effectus ſacramēti per culpā recipientis. Puta ſi fictus accedat ⁊nō corde parato ad ſuſcipiendū ſacramentū. Talis .n. licet ſacramentū ſuſcipiat effectum tn̄ ſacramēti .i. gr̄am ſpūſſancti nō recipit: qꝛ vt dr̄ ſap̄. i.Spirituſſanctus diſcipline effugiet fictum. Ecōtrario aūt ſunt alij qui nunqͣꝫ receperūt ſacramētum: qui tn̄ effectū ſacramenti ſuſcipiūt ꝓpter denotionem quā habent ad ſacr̄m: quod habent invoto ſiue deſiderio. Sunt autē ⁊ quedā ꝓpria ſacramentis quibuſdā. Nam quedam horū imprimunt caracterē .i. ſpūale quoddā ſignum diſtinctiuū a ceteris: ſicut in ſacramēto ordinis: vel ſacramento baptiſmi: ⁊ in ſacramēto ꝯfirmationisEt talia ſacramēta nunqͣꝫ iterant̉ ſuꝑ eandē ꝑſonam. Nunqͣꝫ enī ille qui eſt baptizatus dꝫ vlterius baptizari: neqꝫ cōfirmatus iteꝝ cōfirmari: neqꝫ ordinatus iterū ordinari: qꝛ caracter qui in huiuſmodi ſacramētis imprimit̉ indelebile eſt. Inalijs v̓o ſacramētis nō impͥmitur caracter ſuſcipienti ea: ⁊ ideo poſſunt iterari ad ꝑſonam ſuſcipienteꝫ: nō tn̄ qͣꝫtum ad maͣm. Poteſt .n. vnus homo frequēter penitere: frequēter euchariſtiaꝫ ſumere: frequēter extremā vnctionē ſuſcipere: frequenter matrimoniū cōtrahere: nō tn̄ eadem hoſtia debet frequēter cōſecrari: nec idem oleuꝫ infirmorum debet frequenter benedici. Eſt etiamalia differētia qꝛ quedam ſacr̄a ſunt de neceſſitate ſalutis: ſicut baptiſmus ⁊ penitētia quibus nōexiſtentibus nō pōt homo ſaluari. Alia v̓o ſacramenta nō ſunt de neceſſitate ſalutiſ: qꝛ ſiue eis poteſt eſſe ſalus: niſi ꝓpter cōtemptum ſacramēti.Hijs viſis in cōi circa eccl̓a ſacramēta: oportetquedaꝫ in ſpeciali de ſingulis dicere. ¶ Primoigitur circa baptiſmū ſciendū eſt: ꝙ maͣ baptiſmieſt aqua vera ⁊ naturalis: nec differt: vtruꝫ ſit frigida vl̓ calefacta. In aquis autē artificialibus: ſicit eſt aqua roſeacea: ⁊ alijs hmōi: non pōt bapti
zari. forma aūt baptiſmi eſt iſta. Ego te baptizoin noīe patris ⁊ filij ⁊ ſpūſſancti. Miniſter huiusſacramēti ꝓprius ē ſacerdos: cui ex officio cōpetit baptizare. In articulo tn̄ neceſſitatis nō ſoluꝫdyaconus: ſꝫ etiā laycus ⁊ mulier: īmo paganusetiā hereticus pōt baptizare: dūmodo ſeruet formam eccl̓e: ⁊ intēdat facere quod facit eccl̓a. Siv̓o extra articulū neceſſitatis aliquiſa talibus baptizetur recipit quidē ſacr̄m: ⁊ nō debet iteꝝ baptizari: nō tn̄ recipit gratiā ſacramēti: qꝛ ficti deputant̉: vtpote ꝯͣ ſtatutū eccl̓e ſacr̄m accipientesEffectus aūt baptiſmi eſt remiſſio culpe originalis ⁊ actualis ⁊ etiā totius culpe ⁊ pene: ita ꝙ baptizatis nō eſt aliqua ſatiſfactio iniungēda ꝓ peccatis p̄t eritis: ſꝫ ſtatīm moriētes poſt baptiſmūintroducunt̉ ad gl̓am dei. Unde effectus baptiſmi ponit̉ apertio ianue paradiſi. Circa hͦ ſacr̄umfuerunt aliqui errores. Primus quidē fuit ſolētianoꝝ qui baptiſmū in aqua nō recipiunt: ſed ſolum baptiſmū ſpūalem: ꝯtra quos dicit dn̄s. Io.3. Niſi quis renatus fuerit ex aqua ⁊cͣ. Secūduserror fuit donaſtitaꝝ rebaptizantiū eos qui ſuntbaptizati a catholicis: cōtra quos dr̄ Epheſi. 4.Una fides: vnū baptiſma. Eſt aūt alter error eorum. Nam dicunt ꝙ hō in peccato exiſtens: nonpōt paptizare: ꝯͣ quos dicit̉ Io. i. Super quē videris ſpm̄ deſcēdentē ⁊ manentē: hinc eſt qui baptizat .ſ. xp̄us. Un̄ nō nocet homini malus miniſter: nec in hoc: nec in alijs ſacr̄is: qꝛ xp̄us eſt bonus qui merito ſue paſſionis ꝑficit ſacr̄m. Quartus error eſt pelagianoꝝ qui dicunt pueros baptizari: vt regeneratiōe adoptati admittant̉. ad regnum dei de bono in melius tranſlati: nō iſta regeneratiōe ab aliquo malo obligationis veterisabſoluti. Secundū ſacr̄am eſt ꝯfirmationis: cuiꝰmaͣ eſt criſma ꝯfectum ex oleo ꝙ ſignificat nitorem ꝯſcientie ⁊ balſamo: quod ſignificat odorembone fame: ꝑ ep̄m benedicto. forma aūt huiꝰ ſacramēti eſt talis. Conſigno te ſigno crucis: ⁊ ꝯfirmo te criſmate ſalutis. In noīe patris ⁊ ſilij ⁊ ſpirituſſancti: Amen. Miniſter aūt huius ſacr̄i ē ſolum ep̄s. Non .n. licet ſacerdoti ꝯfirmandos criſmate in fronte īungere. Effectus aūt huius ſacr̄ieſt ꝙ in eo datur ſpūſſanctus ad robur: ſicut dateſt apl̓is in die penthecoſtis: vt .ſ. xp̄ianus audacter cōfiteat̉ nomē xp̄i. Et ideo ꝯfirmādus in frōte vngit̉ in qua ē ſedes verecūdie: vt .ſ. nomē xp̄iꝯfiteri nō erubeſcat: ⁊ p̄cipue crucē eius q̄ ē iudeiſcandalū: gētibus aūt ſtulticia: ⁊ ꝓpter hͦ etiam ſigno crucis ſignant̉. Circa hoc ſacr̄m ē error quorundā grecoꝝ dicētium ꝙ ſacerdos ſimplex hocſacr̄m pōt ꝯferre. ꝯͣ quos dr̄ actuū. 8. ꝙ apl̓i miſerunt Petrū ⁊ Ioānem apl̓os ꝗ imponebāt manꝰſuꝑ eos qui baptizati erāt a Philippo dyacono ⁊accipiebāt ſpmnſſanctū. Epiſcopi aūt ſunt in eccl̓a