Ca.V.

ipſe vtiqꝫ eſt dn̄s: dn̄o iuſiurādum debet qͥ ꝑ hieroſolymā iurat. Sequit̉: Neqꝫ ꝑ caput tuū iuraueris.Quid enī poterat quiſqͣꝫ magꝭ ad ſe ꝑtinere arbitrari: qͣꝫ caput ſuum. Sed qūo nr̄m eſt: vbi ptātem faciendi vnū capillū albū aūt nigrū non habemꝰ? Propter qd̓ dicit̉: Quia non potes vnū capillū albū face̓aut nigrū. Ergo deo debet iuſiurandū: quiſqͥs etiamꝑ caput ſuū iurare voluerit. ⁊ hinc etiā cetera ītelligunt̉. CHRY̓. in hō. Attendite aūt ꝙ elemēta mūdi extollit: nō ex ꝓpͥa natura: ſed ex habitudine quāhn̄t ad deū: ne idolatrie daret̉ occaſio. RAB A.Qui autē iurare ꝓhibuit: qūo loqui oporteat docuit ſubdens: Sit autē ẜmo veſter eſt: eſt: non: nō .i. qd̓eſt: ſufficiat dicere eſt: qd̓ nō eſt: ſufficiat dice̓ nō eſt.Siue iō dr̄ bis eſt eſt: nō non: vt quid ore affirmas:operibꝰ ꝓbes. ⁊ qd̓ v̓bis negas: factis nō cōfirmes.NILA. Uel aliter: In fidei ſimplicitate viuentibus iurare opus non eſt: cū quibꝰ ſemꝑ qd̓ eſt ē: qd̓non nō: ⁊ per hoc eoꝝ ⁊ opus ⁊ ẜmo omnis in veroeſt. HIERO. Euagelica igit̉ v̓itas nō recipit iuramentū: cum omnis ẜmo fidelis ꝓ iuramēto fit.AVG. Quapropt̉ qui ītelligit non in bonis: ſed inneceſſarijs iurationē habendā: refrenet ſe qͣꝫtū pōt:vt nō ea vtat̉ niſi in neceſſitate: cū videt pigros eſſehoīes ad credendū: qd̓ vtile eſt credere: niſi iuratione firmet̉. hoc gͦ eſt bonū ⁊ appetendū: qd̓ hic dicitur: Sit ẜmo veſter eſt eſt: non non. qd̓ aūt his abūdantius eſt: a malo eſt .i. ſi iurare cogeris: ſcias de neceſſitate venire infirmitates eoꝝ qͥbꝰ aliqͥd ſuades:que vtiqꝫ infirmitas malū eſt. itaqꝫ non dixit: Quodampliꝰ eſt: malū eſt. tu enī non malū facis qui benevteris iuratione: ut alteri ꝑſuadeas qd̓ vtiliter ꝑſuadeas: ſed a malo eſt illiꝰ cuius infirmitate iurare cogeris. CHRY̓. in ho. Uel a malo eſt .i. ab infirmitate eoꝝ qͥbus lex iurare ꝑmiſit. Ita enī chriſtꝰ nonmonſtrat ueterē legē diaboli eē: ſed a ueteri imꝑfectione ducit ad abundantiam nouitatem.¶ Audiſtis qꝛ dictū eſt: oculum ꝓoculo: dentē ꝓ dente. Ego aūt dicouobis nō reſiſtere malo: ſed ſiꝗs teꝑcuſſerit in dextrā maxillā tuā: p̄beilli ⁊ alterā. ⁊ ei ꝗ uult tecū ī iudiciocontēdere ⁊ tunicā tuam tollere: dimitte ei ⁊ palliū. ⁊ ꝗcūqꝫ te angariauerit mille paſſꝰ: uade cū illo ⁊ aliaduo. Qui autē petit a te: da ei: ⁊ uolenti mutuare a te ne auertaris.GLO. Quia ſuꝑius docuerat dn̄s inon eſſe ꝓxīoiniuriā inferendā: nec irreuerentiā dn̄o: ꝯn̄ter h̓ docet qͣliter ſe chriſtianꝰ hr̄e debeat ad iniuriā ſibi inferētes. vn̄ dicit: Audi. qꝛ di. eſt: ocu. ꝓ ocu: ⁊ den. ꝓdente. AVG. ꝯͣ fauſtuꝫ: Qd̓ quidē ad reprimēdasflammas odioꝝ in ſe inuicē ſeuientiū: ⁊ immoderatos animos refrenādos ita p̄ceptuꝫ eſt. Quis enimfacile contētus eſt tm̄ reponere vindicte qͣꝫtū accipitiniurie? Nōne videmꝰ leuiter leſos hoīes: moliri cedere: ſitire ſanguinē: vixqꝫ inuenire in malis inimicivn̄ ſatient̉? Huic igit̉ īmoderate ac iniuſte vltioni:

lex iuſtum modū figēs penaꝫ talionis inſtituit: hoceſt vt qualē quiſqꝫ inſtituit iniuriā: tale ſuppliciumrependat: qd̓ nō fomēs ſed limes furoris eſt: non vtid qd̓ ſopitū erat hinc accenderet̉: ſed ne id qꝛ ardebat vltra extēderet̉. impoſita eſt enī iuſta vindicta q̄iuſte debet̉ ei qui paſſus fuerit iniuriā. Qd̓ autē debet̉: ⁊ſi benigne remittit̉: non tn̄ iniq̄ repetit̉. Itaqꝫcū peccet qͥ īmoderate vult vindicari: nō peccet autqui iuſte vult vindicari: remotior eſt a peccato qͥ nōvult oīno vindicari. ⁊ iō ſubdit: Ego aūt dico vobisnō reſiſtere malo. Poterā aūt ⁊ ego ſic ponere: Dictum eſt antiquis: Nō iniuſte vindicabis. ego auteꝫdico vobis: ne vindicetis: qd̓ adimpletio eſt. Si perhec v̓ba qd̓ legi defuit a chriſto additū mihi videretur: ac nō potiꝰ id qd̓ lex volebat efficere: ne iniuſteſe quiſqͣꝫ vindicaret: cōſeruari tutiꝰ ſi oīno ſe nō vindicaret. CHRY. ſuꝑ matth. Sine hoc enī mādatolegis mandatū ſtare non pōt: qꝛ ſi ẜm legis mandatum omnibꝰ reddere mala ꝓ malis ceperimus: oēsefficiemur mali eo ꝙ ꝑſequētes abundēt. Si aūt ẜꝫchriſti preceptū non reſiſtit̉ malo: ⁊ ſi mali nō leniūtur: tn̄ boni ꝑmanebunt boni. HIERO. Dn̄s gͦ nr̄viciſſitudineꝫ tollēs truncat initia peccatoꝝ. in legenāqꝫ culpa emēdat̉: hic peccatoꝝ auferunt̉ exordia.GLO. Uel pōt dici ꝙ dn̄s hoc dixit: iuſticie veteris legis aliquid addēs. ¶ AVG. de ſer. do. in mōte:Phariſeoꝝ enī iuſticia minor: eſt nō excedere vindicte modum: ⁊ hoc eſt pacis inchoatio. perfecta aūtpax eſt talem penitꝰ nolle vindictā. Intra illud gͦ pͥmum qd̓ preter legem eſt: vt maiꝰ malū pro minorimalo reddat̉. Et hoc qd̓ dominꝰ ꝑficiendis diſcipulis dicit: ne ꝓ malo vllū malum reddat̉: mediū locum tenet vt tātū reddat̉: quātū acceptuꝫ eſt: ꝑ qd̓a ſumma diſcordia ad ſummā concordiā tranſitusfactus eſt. Quiſquis enī malū prior infert: maximea iuſticia diſtat. Quiſqͥs autē nulli prior malefecit: ſꝫtamē leſus rependit grauiꝰ: receſſit aliquātulum aſumma iniquitate. Qui vero tantū reddit: qͣꝫtum accepit: iam aliquid donat. iuſtū eſt enī eum qui leſitprior grauiꝰ ledi. Hanc ergo inchoatā minime iuſticiam ille ꝑficit: qui legē venit īplere. Duos autē gradus qui īterſint: intelligendos reliquit. Nā eſt quinō reddat tm̄: ſed minꝰ. Et hinc aſcēdit qui oīno nilrependerit: qd̓ paꝝ videt̉ dn̄o: niſi ⁊ ampliꝰ ſis paratus ſuſcipere. Quapropter nō ait: nō reddere maluꝫꝓ malo: ſed non reſiſtere aduerſus malū: vt nō ſolum non repēdas qd̓ tibi fuerat irrogatū: ſed etiamnō reſiſtas quin aliud irroget̉. hoc enī eſt qd̓ cōuenienter exponit̉: Sed ſiquis te ꝑcuſ. in dexte. maxil.tuā: prebe ei ⁊ alterā. Quod ad miſericordiā ꝑtinere hī maxime ſentiūt: qui eis quoſ multū diligūt ſeruiunt: vel prauis vel phreneticis a quibꝰ multa ſepepatiunt̉. ⁊ ſi eoꝝ ſalus id exigat: p̄bent ſe etiā vt plura patiant̉. Docet ergo dominꝰ medicus animarūvt diſcipuli ſui eoꝝ quorū ſaluti conſulere vellent:imbecillitates equo animo tolerarēt. Omnis nāqꝫimprobitas ex imbecillitate animi venit: qꝛ nihil innocentiꝰ eſt eo qui in virtute ꝑfectus eſt. AVG.cōtra menda. Ea vero que in nouo teſtamāto a ſanctis facta ſunt: valent ad exempla ītelligendaꝝ ſcripturarū: que in p̄ceptis digeſta ſunt: velut cum legimus in euāgelio: Accepiſti alapā: exemplū autē pa

d 4