Ca. V.
ſcribaꝝ ⁊ phariſeoꝝ .i. ſuꝑ eos qͥ ſoluūt̉ qd̓ docēt: qͥade his alibi dcm̄ ē. Dicūt enī ⁊ nō faciūt: ac ſi dicatNiſi ita abundauerit iuſticia veſtra vt vos nō ſoluaris: ſed faciatis potiꝰ qd̓ dicatis: nō ītrabitꝭ in regnūceloꝝ. Alio gͦ mō intelligendū eſt regnuꝫ celoꝝ: vbiambo ſunt: ⁊ ille .ſ. qui ſoluit qd̓ docet: ⁊ ille qͥ facit:ſed ille minimꝰ: ille magnꝰ: qd̓ quidē regnū celoruꝫeſt eccl̓a pn̄s. Alio aūt mō regnū celoꝝ dicit̉: quo n̄intrat niſi ille qͥ facit: ⁊ hoc eſt eccl̓a: qualis ī futuroerit. AVG. ꝯͣ fauſtū: Hoc aūt nomē: regnū celorūqd̓ t̓am crebro noīat dn̄s: neſcio vtꝝ in libris veterreſtamēti quiſqͣꝫ īueniat: ꝓpͥe enī ꝑtinet ad reuelatōnem noui teſtamēti: qd̓ ori eiꝰ etiā noīandū ẜuabatquē regē ad regendū ẜuos ſuos vetꝰ teſtamētū p̄figurabat. Hic gͦ finis quo p̄cepta reuerēda ſūt: occultus erat in veteri teſtamēto: qͣꝫuis ẜm eū etiā tūc viuerēt ſancti: qui futuram reuelatione videbant.GLO. Niſi abundauerit: referendū eſt ad ītellectūphariſeoꝝ ⁊ ſcribaꝝ: nō ad continentiā veteris teſtamenti. AVG. ꝯͣ fauſtū: Pene enī oīa que monuitvel p̄cepit dn̄s: niſi adiungebat: Ego aūt dico vobisīueniunt̉ in illis veteribꝰ libris: ſꝫ qꝛ nō ītelligebāthomicidiū niſi ꝑemptioneꝫ corporis hūani: aperuitdn̄s oēm iniquū motū ad nocendū fratri in homicidij genere deputari. vn̄ ſubdit: Audiſtis qꝛ dictū eſtantiquis: nō occides. CHRY̓. ſuꝑ matth. Uolenschriſtꝰ on̄dere qꝛ ip̄e deꝰ qͥ aliqn̄ locutꝰ eſt in lege:⁊ qui nūc mādat in gr̄a: illud mādatū qd̓ ponit̉ ī lege an̄ oīa .ſ. ꝓhibitiua que ſūt ꝯͣ ꝓximū: ⁊ nūc ponitin pͥncipio mādatoꝝ ſuoꝝ. A VG. pͥmo d̓ ciui. dei:Nō aūt qd̓ audiuimꝰ: Nō occideſ: virgultū vellerenefas ducimꝰ: ẜm manicheoꝝ errorē: nec de irrōnabilibꝰ aīalibꝰ dictū intelligimꝰ: qꝛ iuſtiſſima ordinatione creatoris vita ⁊ mors eoꝝ nr̄is vſibꝰ ſubdit̉.vn̄ reſtat ꝙ de hoīe intelligamꝰ: qd̓ dictū eſt Nonoccides: n̄ alteꝝ: gͦ nec te. neqꝫ enī qͥ ſe occidit: aliudqͣꝫ hoīem occidit: nequaqͣꝫ aūt ꝯͣ hoc p̄ceptū fecerūtqui auctore deo bella geſſerūt: ac ꝑſonā gerētes publice ptātis iuſtiſſime rōnis: imperio ſceleratoſ morte punierūt. ⁊ abraā nō ſolū nō eſt culpatꝰ crudelitatis crimine: veꝝ etiā laudatus eſt noīe pietatis ꝙvoluit filiū obediēter occide̓. hi gͦ excipiūt̉ quos deus occidi iubet: ſiue lege data ſiue ad ꝑſonam ꝓ tꝑeexp̄ſſa iuſſione: nō aūt ipſe occidit: qui miniſteriumdat iubēti: ſicut adminiculū gladiꝰ vtēti. nec Samꝑſon aliter excuſat̉ ꝙ ſeipſum cū hoſtibꝰ ruina domus opp̄ſſit: niſi ꝙ latēter ſpūs hoc iuſſerat: qͥ ꝑ illūmiracula faciebat. CHRV̓. in hō. Per hoc aūt ꝙdicit: Dictū ē antiquis. on̄dit multū tp̄s eſſe: ex quomādatū hoc acceperunt. Hoc gͦ dicit: vt ꝓuocet tardos auditores ad altiora p̄cepta ſicut ſi magiſter puerū pigritātem ad excellētiorē doctrinā ꝓuocās dicat: Multū tp̄s cōſumpſiſti in ſyllabicādo. ⁊ iō ſubdit: Ego aūt dico vobis qm̄ oīs qui iraſcit̉ fratri ſuoreus erit iudicio. In quo ꝯſidera legiſlatoris ptātē:nullus enī antiquoꝝ ita locutꝰ ē: ſed ſic Hec dic̄ dominꝰ: qꝛ illi vt ẜui ea q̄ ſunt dn̄i annūciabāt: hic aūtvt filiꝰ ea q̄ ſunt pr̄is: que etiā ſua ſunt: ⁊ illi ꝯſeruisp̄dicabāt. Hic aūt ſuis ẜuis legē ponebat. FAVG.ix. de ciui. dei: Due quidē ſunt ſnīe philoſophoꝝ deanimi paſſionibꝰ: ſtoicis v̓o nō placet huiuſmōi paſſiones cadere in ſapientē. perypatetici v̓o has paſſi-
ones in ſapiētē cadere dicūt: ſed moderatas rōniqꝫſubiectas: ſicut cū ita prebet̉ miſericordia vt iuſticiaꝯſeruet̉. In diſciplina aūt chriſtiana nō tā q̄rit̉ vtꝝpius animꝰ iraſcat̉ aut triſtet̉: ſed vn̄. CHRY. ſuꝑmatth. Qui enī ſine cā iraſcit̉ reus erit: qͥ v̓o cum cānō erit reus. nam ſi ira nō fuerit nec doctrina ꝓficitnec iudicia ſtant nec crimina ꝯpeſcūt̉. Itaqꝫ qui cūcā nō iraſcit̉: peccat. patiētia enī irrōnabilis vitiā ſeminat: negligentiā nutrit: ⁊ nō ſolū malos ſed etiaꝫbonos inuitat ad malū HIERO. In qͥbuſdā gͦ codicibus addit̉: Sine cā. Ceteꝝ in veris definita ſnīaeſt: ⁊ ira penitꝰ tollit̉. Si enī iubemur orare ꝓ perſequētibꝰ: oīs ire occaſio tollit̉. iraſcēdū gͦ nō eſt ſinecā: qꝛ ira viri iuſticiā dei nō operat̉/ CHRI̓. ſupermatth. Sed tn̄ iracūdia q̄ cum cā eſt: nō ē iradūdia:ſed iudiciū. iracūdia enī ꝓpͥe intelligit̉ cōmotio paſſionis. qui autē cū cā iraſcit̉: ira illiꝰ nō eſt ex paſſione: iō iudicare dicitur nō iraſci¶ AVG. in li. retracta. Illud etiā dicimꝰ intuendum qͥd ſit iraſci fratriſuo? qm̄ nō fratri iraſcit̉ qui peccato fratris iraſcit̉.Qui gͦ fratri non peccato iraſcit̉ ſine cauſa iraſcit̉.AVG. xiiij. de ciui. dei: Iraſci autē fratri vt corrigatur nullus ſane mētis reprehēdit: huiuſmōi enī motus de amore boni ⁊ de ſcā charitate veniētes: vitiadicēda nō ſunt: cū rectā rōnem ſequant̉ CHRY.ſuꝑ matth. Puto autē nō de iracudia carnis loquit̉chriſtꝰ: ſed de iracūdia aīe: caro enī nō pōt obedirevt nō ꝯturbet̉. Qn̄ gͦ hō iraſcit̉: ⁊ nō vult facere qd̓ira cōpellit: caro eius irata eſt: animꝰ aūt eiꝰ non eſtiratus. AVG. Sic ergo in hoc pͥmo eſt vnū .i. iraſola. in ſecūdo aūt ſunt duo .ſ. ira: ⁊ vox q̄ irā ſignat.vn̄ ſequit̉: Qui aūt dixe. fra. ſuo ra. reus erit ꝯci. Nōnulli de greco trahere voluerūt interp̄tationē huiꝰvocis: putātes pānoſum dici racha: qm̄ grece dicit̉pannꝰ rachos. Probabiliꝰ aūt nō eſt eē vocē ſignificantē aliqͥd: ſed indignantis animi motū expͥmentēHas aūt voces grāmatici īteriectiones vocāt: velutcū dicit̉ a dolēte heu. CHRI̓. in hō. Uel racha eſtv̓bū cōtemptꝰ ⁊ paruipēſionis. Sicut enī nos vel famulis vel iunioribꝰ īiungētes dicimꝰ: Uade tu: dicilli tu: ita ⁊ qͥ ſyroꝝ vtunt̉ lingua racha dicūt pro tuDn̄s enī ⁊ q̄ paruiſſima ſunt euellet: ⁊ cū honors nobis inuicē vti iubet. HIERO. Uel racha hebreuꝫv̓bū eſt: ⁊ dicit̉ inanis aut vacuꝰ: quē nos poſſumꝰvulgata iniuria abſqꝫ cerebro nūcupare. Signanteraūt addidit: Qui dixerit fratri ſuo. Frater enī nr̄ nullus eſt: niſi qui eundē nobiſcū hꝫ pr̄em. CHRY.ſuꝑ matth. Indignū aūt dicere hoīem vacuū qui hꝫin ſe ſpm̄ſcm̄. AVG. In tertio autē ſignificāt̉ triaira: ⁊ vox q̄ irā ſignificat: ⁊ in voce vituperatōis expreſſio. vn̄ dicit̉: Qui aūt dixe. fa. re. erit gehē. ignis.AVG. Gradus itaqꝫ ſunt in iſtis peccatis pͥmo vtquiſqͥs iraſcat̉: ⁊ motu retineat corde receptū. Iamſi extorſit vocē nō ſignificantem aliquid: ſed animimotu ipſa eruptione teſtātē plus eſt qͣꝫ ſi ira ſurgēsſilētio p̄meret̉. Sed adhuc plus eſt ſi etiam verbuꝓferat̉: qd̓ iā certā vituperatōeꝫ deſignat. CHRYſuper matthe. Sicut autem nemo eſt vacuus qͥ habet ſpirituſanctum: ita nemo eſt vacuus qui chriſtūcognoſcit. ſed ſi racha idē eſt qd̓ vacuus: quantū adſenſum verbi vnū eſt dicere fatue ⁊ racha: ſed differunt qͣꝫtum ad dicentis ꝓpoſitum. racha enī verbū