Mattheus
ꝓpterea dic̄: Non pōt fieri vt tranſeat celū ⁊ terra:donec oīa q̄ in lege ꝓphetata ſūt rebus ipſis fuerītadimpleta. ⁊ hoc ē qd̓ dicit: Amen qͥppe di. vo. do.tranſeat: iotha vnū aūt vnꝰ apex nō ꝑte. a lege: donec oīa fiāt. REMI. Amē hebreꝰ ſermo ē: ⁊ latinedr̄ vere fideliter: ſiue fiat. Duabꝰ aūt de cauſis hocſermone vtit̉ dn̄s: ſiue ꝓpter duriciā illoꝝ qͥ tardierāt ad credendū: ſiue ꝓpter credētes vt ꝓfundiusattenderēt ea q̄ ſequūt̉; NILA. Per hoc autē ꝙait: Donec trāſeat celū ⁊ terra. celū qͥdē ⁊ terrā maxima elemēta non arbitramur eſſe abſoluendaREMI. Permanebūt enī eſſentialiter: ſꝫ trāſibuntꝑ renouationē. ⁊AVG. Per hoc aūt ꝙ ait: Iothavnū aūt vnꝰ apex nō tranſibit a lege. nihil pōt aliudintelligi niſi vehemēs exp̄ſſio ꝑfectionis: qn̄ ꝑ lr̄asſingulas demōſtrata ē: inter qͣs lr̄as Iotha minoreſt ceteris: qꝛ vno ductu fit. Apex etiā ē ipſiꝰ aliqͣſūmo ꝑticula: quibꝰ verbis on̄dit in lege ad effectū⁊ mīma queqꝫ ꝑduci. RAB A. Apte quoqꝫ grecūiotha ⁊ nō ioth hebreū poſuit: qꝛ iotha in numerox. ſignificat: ⁊ decalogū legis enumerat: cuiꝰ quidēapex ⁊ ꝑfectio ē euāgeliū. CHRY. ſuꝑ matth̓: Siaūt ingenuus hō vel in vili mēdacio inuētus fueriterubeſcit: ⁊ vir ſapiēs v̓bū qd̓ dixit: non relinqͥt ī vacuū: quō v̓ba diuina ſine exitu vacua poterāt ꝑmanere; Un̄ cōcludit: Qui gͦ ſol. vnū de man. iſtis minimis: ⁊ docue. ſic ho. mi. vo. in regno celoꝝ. Putoaūt ꝙ ipſe dn̄s māifeſte hoc on̄dit: q̄ ſūt mīma mādata: mōſtrans dicendo: Siqͥs ſoluerit vnū d̓ mādatis iſtis mīmis .i. q̄ mō dicturꝰ ſū. CHRI. ī ho.Nō enī ꝓ veteribꝰ legibꝰ hoc dixit: ſꝫ ꝓ his q̄ ipſeerat p̄cepturus: que quideꝫ mīma vocat: lꝫ magnafint̉. Sicut enī multotiēs de ſe humilia locutꝰ ē: ita⁊ de ſuis p̄ceptis humilit̓ loqͥt̉. Uel alit̓/ CHRI.ſuꝑ matth̓. Mandata moyſi in actu facilia ſūt: nonoccides: nō adulteraberis. Ipſa enī crimīs magnitudo volūtatē faciēdi repercutit: ⁊ iō in remuneratione modica ſūt: in pctō aūt magna. Mādata aūtchriſti .i. nō iraſcaris: nō ꝯcupiſcas: in actu difficiliaſūt: ⁊ iō in remuneratōe magna: in pctō aūt mīma.Minima igit̉ dicit iſta chriſti mādata: nō iraſcariſ:nō cōcupiſcas. ergo illi qͥ leuia pctā cōmittūt: mīmiſūt in regno dei .i. qͥ iratus fuerit: ⁊ grande pctm̄ nōfecerit: a pena quidē ſecurꝰ ē .ſ. damnationis eternenō tn̄ ē in gloria .ſ. quā ꝯſequūt̉ illi qͥ etiā hec minima implēt. AVG. Uel ecōuerſo illa q̄ p̄cepta ſūtin lege dicūt̉ mīma: q̄ aūt chriſtꝰ dicturꝰ ē: ſūt maxima. Mandata aūt mīma ſignificāt̉ ꝑ vnū iotha⁊ vnū apicē. Qui gͦ ſoluerit: ⁊ docuerit ſic .i. ẜꝫ ꝙ ſoluit: mīmꝰ vocabit̉ in regno celoꝝ. Et fortaſſe iō nōerit: qꝛ ibi niſi magni eſſe nō pn̄t. GLO. Soluereāt ē non agere: qd̓ recte qͥs intelligit: vel nō intelligere q̄ deprauauit: aut minuere integritatē ſuꝑadditiōis chriſti CHRI̓. in ho. Uel cū audieris minimū in regno celoꝝ: nihil aliud ſuſpicare qͣꝫ ſuppliciū ⁊ gehennā. Regnū enī ꝯſueuit dicere nō ſolū regni vtilitatē: ſꝫ tēpꝰ reſurrectiōis ⁊ aduentū chriſtiterribilē. GREG. in ho. Uel ꝑ regnū celoꝝ eccleſia intelligenda ē: in qua doctor qͥ ſoluit mandatū:mīmus vocat̉: qꝛ cuiꝰ vitā deſpicitur: reſtat vt eiꝰ p̄dicatio contēnat̉. HILA. Uel minima dicit dn̄ipaſſionē ⁊ crucē: que ſiquis tanqͣꝫ erubeſcēda non
confitebitur. erit mīmꝰ .i. nouiſſimꝰ ac pene nullusConfitenti v̓o magna in celo vocatiōis gloriā pollicet̉. vnde ſeqͥt̉: Qui aūt fecerit: ⁊ docuerit magvocabit̉ ī regno celoꝝ. HIERO. Suggillat in hͦphariſeos qͥ cōtēptis mādatis dei ſtatuebāt ꝓpͥastraditiōes: ꝙ nō eis ꝓſit doctrina in ppl̓o: ſi paruūqd̓ in lege ē deſtruāt. Poſſumꝰ aūt ⁊ aliter intelligere ꝙ magiſtri eruditio etiam ſi paruo pctō obnoxia ſit: deducat eū de gradu maximo: nec proſit docere iuſticiā quā mīma culpa deſtruit: btītudoqꝫfecta ſit: q̄ ſermone docueris: oꝑe cōplere. AVG.Uel aliter: Quiſoluerit illa mīma .ſ. p̄cepta legis etſic docuerit: mīmꝰ vocabit̉. Qui aūt fecerit illa minima: ⁊ ſic docuer̄t: nō tā magnꝰ habendꝰ ē: ſed tn̄non tā mīmꝰ qͣꝫ illeqͥ ſoluit. vt aūt ſit magnus: facere debet ⁊ docere: que chriſtus docet.¶ Dico aūt uobis: ꝗa niſi abūdauerit iuſticia ueſtra puſqͣꝫ ſcribarū ⁊phariſeoꝝ: nō intrabitis in regnuꝫceloꝝ. Audiſtis qꝛ dictū ē antiquisnō occides: ꝗ aūt occiderit reuſ eritiudicio. Ego aūt dico uobis: qꝛ oīsꝗ iraſcit̉ fratri ſuo: reꝰ erit iudicio.Qui auteꝫ dixerit fratri ſuo rachareus erit concilio. Qui aūt dixeritfatue: reus erit gehēne ignis.HILA. Pulcherrimo ingreſſu opus legis cepitexcedere aditū in celū: apl̓s niſi iuſticiā phariſeorūanteiſſent: denūcians nō futuꝝ ⁊ hoc ē qd̓ dicit: Dico enī vobis. CHRY. ſuꝑ Matth̓. Iuſticiā aūt h̓dicit vniuerſalē v̓tutē: intende aūt gratie additamētū. Diſcipulos enī ſuos adhuc vidēs: magiſtris qͥ inveteri teſtamēto erāt vult eē meliores. ſcribas autēac phariſeos nō dixit iniquos: qꝛ nō dixiſſet eos habere iuſticiā. vide etiā qm̄ hic vetus teſtamentū cōfirmat: ꝯꝑationē faciens eius ad nouū: plus enī etminꝰ eiuſdē generis ē: ſcribaꝝ aūt ⁊ phariſeoꝝ iuſticie ſūt mandata moyſi. ſuꝑ impletiones aūt illoruꝫmandatoꝝ ſunt mādata chriſti. Hoc ē quod dicit:Niſi quis legis mandata ⁊ hec mea p̄cepta q̄ anteillos mīma exiſtimabant̉ impleuerit: non intrat inregnū celoꝝ: qm̄ illa de pena liberāt: que .ſ. trāſgreſſoribus legis debetur: nō aūt in regnū inducūt: hecaūt ⁊ de pena liberāt: ⁊ regnū inducūt. Cum aūt ſitidem ſoluere mīma mandata ⁊ nō cuſtodire: qͣre ſupra de ſoluēte dicit ꝙ minimꝰ vocabit̉ ī regno dei.hic aūt de nō ꝯſeruāte: nō introibit in regnū celoꝝ.Sꝫ vide qꝛ mīmū eēᶠ ī regno: idē ē ⁊ nō intrare ī regnū. Eſſe aūt aliquē in regno nō eſt regnare cū chriſto: ſed eſſe tm̄ in populo chriſti: tāqͣꝫ ſi dicat de ſoluente ꝙ inter chriſtianos quidē erit: tamē minimꝰchriſtianꝰ. Qui aūt intrat in regnū: ſit ꝑticeps regnicū chriſto. Conſequēter ⁊ iſte qͥ nō intrat in regnuꝫcelorū: gloriā quidē non habebit cum chriſto: erittn̄ in regno celoꝝ .i. in numero eorū ſuꝑ quos chriſtus celorum rex regnat. AVGV. ix. de ciui. deiUel aliter: Niſi abundauerit iuſticia veſtra pluſqͣꝫ