Mattheus
⁊ quātū cum mea pugno memoria nunqͣꝫ me arbitror halmā d̓ muliere nupta legiſſe: ſꝫ de ea q̄ ē virgo: vt nō v̓go ſolūmō ſit: ſꝫ in annis adoleſcētie: pōtenī fieri vt v̓go ſit vetula. Iſta aūt v̓go ī annis puellaribꝰ: vel certe virgo nō puella q̄ adhuc vꝝꝝ noſſen̄ poſſēt. HI E. ſuꝑ matth̓. Pro eo āt ꝙ euāgeliſtamatthens dicit̉: In vtero habebit. in ꝓpheta qꝛ futura p̄dicit: ſignificat ꝙ futuꝝ ſit: ⁊ ſcripſit. Accipiet.Euāgeliſta aūt qꝛ nō de futuro ſed de p̄terito narrat hiſtoriā: mutauit accipiet ⁊ poſuit: Habebit. quiaūt habet nequaqͣꝫ accepturꝰ ē. Dicit aūt: Ecce v̓goin vtero habebit ⁊ pariet filium LEO in epl̓a adFlauianū: Cōceptꝰ quippe ē de ſpūſcō intra vterūvirginis matris: q̄ ita illum ſalua virginitate edidit.quēadmodū ſalua v̓ginitate cōcepit. AVG. ī ſer.de natiui. Qui enī dirupta corpoꝝ mēbra ī alijs poterat reintegrare tangēdo: quātomagis in ſua mr̄eq̄ inuenit integra nō violauit naſcēdo: creuit enī ineiꝰ partu corꝑis integritas potiꝰ qͣꝫ decreuit: ⁊ virginitas ampliata eſt potiꝰ qͣꝫ fugata. THEO. in ſer.epheſi. concilij. Quia v̓o fotinꝰ puꝝ hoīem dicit quinatus ē: dei non dicēs partum. ⁊ qͥ ex vulua ꝓceſſithoīem ꝓponit a deo diuiſū: dicat nunc quo natura humana ꝑ vuluā virginalē nata: virginitatē vulue ſeruauit incorruptā? nulliꝰ enī hoīs mater v̓goꝑmanſit. Sed qꝛ natꝰ ē carne deus v̓bum: cuſtoditvirginitatē: ſeipſū ꝑ v̓bū eē on̄dens. neqꝫ enī noſtrūv̓bū cum paritur corrūpit mentē: neqꝫ deꝰ v̓bū partū eligens peremit. ꝯ̓ginitatē. Seqͥtur: Et vocabunnomē eiꝰ emanuel CHRV̓. in ho. Cōſuetudo qͥdēeſt ſcripture res qͥ ꝯtingūt ꝓ noībus ponere. Nihilgͦ ē aliud qd̓ dicit: Uocabūt nomē eiꝰ emanuel. qͣꝫvidebūt deū cū hoībꝰ. vn̄ nō dicit Uocabis: ſꝫ vocabāt. KABA. Primo qͥdē angeli pſallētes: ſecundo apoſtoli p̄dicantes: adhuc ⁊ ſcī martyres: deinde cūcti credētes. HIERO. ſuꝑ Iſaiā: Septuagīta aūt reliqͥ trāſtulerūt fil̓iter Uocabis: ꝓ quo hicſcriptū eſt Uocabūt: qd̓ in hebreo non habet̉: v̓būenī charatim: qd̓ oēs interp̄tati ſūt: vocabis pōt intelligi ⁊ vocabit: ꝙ ipſa .ſ. v̓go q̄ concipiet ⁊ parietchriſtū: emanuel appellatura ſit nomine: qd̓ interp̄tatur nobiſcū deꝰ REMI. Querēdū aūt ē qͥs eſtinterp̄tatus hoc nomē: ꝓpheta aut euāgeliſta autaliqͥs tranſlator? Sꝫ ſciendū ꝙ ꝓpheta nō ē interp̄tatus. ſcō aūt euāgeliſte qͥd neceſſe fuerat interp̄tari: cū ſcriberet hebreo ſermone? fortaſſis qꝛ hͦ nomē obſcurū erat apud hebreos: iccirco dignuꝫ eratinterp̄tatione. Sed magiſ credēdū ē ꝙ aliquis trāſtator ſit interp̄tatus: ne haberet̉ hoc nomē obſcuꝝapud latinos: hoc deniqꝫ noīe due ſubſtātie: diuinitatis .ſ. ⁊ humanitatis ī vna ꝑſona dn̄i nr̄i Ieſu xp̄ideſignant̉: qꝛ qͥ ante oīa ſecula ineffabiliter genitꝰeſt a deo patre: idē ipſe in fine tēpoꝝ factꝰ ē emanuel. i. nobiſcū deꝰ ex v̓gine matre. Qd̓ āt dr̄ nobiſcuꝫdeus: pōt intelligi hoc mō nobiſcū factꝰ ē .i. paſſibilis: mortalis: ⁊ ꝑ oīa noſtri ſimilis abſqꝫ peccato: ſiue qꝛ ſubſtātiā noſtre fragilitatis quā aſſūpſit: ſubſtantie ſue diuinitatis in vnitate ꝑſone coniūxit.HI ERO. ſuꝑ Iſaiā: Sꝫ ſciēdū ꝙ hebrei hoc de ezechia filio achaꝫ ꝓphetari arbitrant̉: ꝙ ipſo regnante capta ſit ſamaria: qd̓ oīno ꝓbari nō pōt. Siquidem achaꝫ filius ioathan regnauit ſuꝑ iudeā ⁊ hie-
ruſalē annis. xvj. cui ſucceſſit in regnū filiꝰ eiꝰ ezechias annos nactus. xxiij. ⁊ regnauit ſuꝑ iudeam ⁊ hieruſalē ānis. xxix. quō gͦ quā vidit pͥmo anno achaꝫprophetiā de ezechie conceptu dr̄ ⁊ natiuitate: cumeo tꝑe cū regnare ceperat achaꝫ iā nouē eēt ezechias annoꝝ? niſi forte ſextum ezechie regni annū quocapta ē ſamaria: infantiā eiꝰ appellari dicāt nō etatis: ſꝫ imperij: qd̓ coactū eē ac violentū ⁊ ſtultis patet. Quidā de noſtris Iſaiā ꝓphetā duos filios habuiſſe ꝯtēdit: iaſuph ⁊ emanuel: emanuel de ꝓphetiſſa vxorē ſua eē generatū in typū dn̄i ſaluatoris: hͦaūt fabuloſū ē. PETRVS alfonſus: Non enī ſcitur ꝙ aliqͥs hō illius tꝑis emanuel ſit vocatꝰ. Sedobijcit hebreus: quō ſtare poterit ꝙ hoc ꝓpt̓ xp̄mdictū ſit ⁊ mariā: cū ab achaꝫ vſqꝫ ad mariā multacentena annoꝝ tranſierūt. Sed lꝫ ad achaꝫ loqueretur ꝓpheta non ſolū tn̄ ad eū vel de ſuo tꝑe dicta ēꝓphetia. Propt̓ hoc enī dictū eſt. Audite domusdauid nō audite achaꝫ. Itē Dabit dn̄s ipſe vobis ſignū. addit ipſe. Ac ſi diceret: non aliꝰ: exquo intelligi ipſū dn̄m ſignū eē futuꝝ. Quod etiā pluralit̓ ait:Uobis ⁊ nō Tibi: innuit̉ nō ꝓpt̓ achaꝫ vel ad ipſūſolū hoc dictū fuiſſe / HIERO. ſuꝑ Iſaiā: Eſt gͦ ſicintelligendū qd̓ dr̄ ad achaꝫ: Iſte puer qͥ naſcet̉ exv̓gine o domꝰ dauid: nūc appelletur emanuel .i. nobiſcū deus: qꝛ a rebus ipſis ꝓbabiliter a duobꝰ regibꝰ inimicis liberata patebit deū te habere p̄ſentēPoſtea aūt vocabit̉ Ieſus .i. ſaluator: eo ꝙ vniuerſum genꝰ hoīm ſit ſaluaturus. Nō mireris gͦo domus dauid ad rei nouitatē: ſi v̓go deū pariat: qͥ tantā habeat ptātē vt ml̓to poſt tꝑe naſciturꝰ te nuncliberet inuocatꝰ. AVGV contra fauſtum: Quisaūt demētiſſimꝰ diceret cū manicheo verius eē fidei de chriſto fine teſte nō credere: cū apl̓us dicat:Quō credēt ei quē nō audierūt; aut quō audiēt ſine p̄dicante? Ut āt nō ꝯtēnerēt̉: neqꝫ fabuloſa ducerent̉ q̄ apl̓i nūciabāt: demonſtrat̉ hec a ꝓphetisfuiſſe p̄dicta: qꝛ etſi atteſtabāt̉ miracula: nō defuiſſent qͥ magice potētie cūcta illa tribuerēt: niſi taliseoꝝ cogitatio ꝯteſtatiōe ꝓphetica vinceret̉. Magicis enī artibus longe anteqͣꝫ naſceret̉ ꝓphetas ſibiꝯſtituere a qͥbꝰ p̄nunciaret: nemo vtiqꝫ diceret: Sꝫetiā dixerimꝰ hoī gētili: crede chriſto qꝛ deꝰ ē: ⁊ rn̄derit: Un̄ credo: ꝓlataqꝫ auctoritate ꝓphetarū on̄derimꝰ fidē ꝓphetarum ex his q̄ vētura cecinerūt:eueniſſe cernūt̉. Credo enī ꝙ eū nō lateret: quātasa regibꝰ huiꝰ ſeculi ꝑſecutiōes pͥus ꝑtulerit chriſtiana religio: videat nūc ipſos reges terre chriſti imperio ſubiugatos: oēſqꝫ gētes eiſdē ẜuiētes: q̄ oīaꝑ ꝓphetas fuerūt p̄dicta. Hoc gͦ audiēs de ſcriptura ꝓphetica ⁊ cernēs in vniuerſa terra cōpleta: moueret̉ ad fidē/ GLO. Hoꝝ gͦ errorē euāgeliſta excludit dicens: Ut adimpleret̉ qd̓ dictū ē a dn̄o perꝓphetā. Prophetia aūt alia ē ex p̄deſtinatiōe dei:quā neceſſariū ē euenire oībꝰ modis vt ſine nr̄o impleat̉ arbitrio: vt illa de qͣ mō agimꝰ. vn̄ dic̄: Ecce.ad demōſtrādū certitudinē ꝓphetie: alia ē ex p̄ſciētia dei cui nr̄m admiſcet̉ arbitriū: ⁊ cooꝑante gr̄aꝯſeqͥmur p̄miū: vel ab ea iuſte relicti tormētū: alianō ex p̄ſciētia: ſed ē q̄dā cōminatio more hūano facta ſicut illud: Adhuc. xl. dies ⁊ niniue ſubuertet̉.intelligendo niſi niniuite corrigantur.