Proemium
nō deſertio ptātis GLOS A: Ne gͦ ſic deꝰ adeſſecredat̉: vt fieret aliqͣ diminutio ptātis: ſubiūgit propheta: Ecce dn̄s ī fortitudīe veniet. VG. d̓ doc.chriſtiana: rtō ꝑ locoꝝ ſpacia veniēdo: ſed in carnemortali mortalibꝰ apparēdo./ BED A ī ſer. de dn̄ipaſſi. De ineffabili aūt dei potētia ſcm̄ eſt: vt dū deverꝰ eſt in carne paſſibili: cōferat̉ hōi gl̓a ꝑ cōtumeliā: incorruptio ꝑ ſuppliciū: vita ꝑ mortē. AVG. d̓baptiſmo paruuloꝝ: Fuſo enim ſanguīē ſine culpaoīuꝫ culpaꝝ chirographa deleta ſūt: qͥbꝰ hoīes a diabolo antea tenebāt̉/ GLOS A: Qꝛ gͦ ꝑ virtutemchriſti patiētis hoīes a peccato liberari: ẜui facti ſūtdei. Sequit̉: Et brachiū eiꝰ dn̄abit̉. LEO papa inſer. de paſſi. Affuit aūt nobis ī chriſto ſingulare p̄ſidiū: vt in natura paſſibili mortis cōditio non maneret: quā īpaſſibilis eēntia recepiſſet: ⁊ ꝑ id qd̓ nō poterat mori: poſſit id quod mortuum erat ſuſcitari.GLO. Et ſic ꝑ chriſtū nobis īmortalis gl̓e aditꝰ aꝑitur. vn̄ ſequit̉: Ecce merces eiꝰ cū eo: de qͦ .ſ. ipſe dicitMerces veſtra copioſa ē ī celis. AVG. ꝯͣ fauſtū:Ęterne enī vite ꝓmiſſio regnūqꝫ celoꝝ ad nouū. ꝑtinet teſtamētū: tꝑaliū v̓o ꝓmiſſiones teſtamēto veteri cōtinent̉ GLO. Sic gͦ qͣtuor nobis de xp̄o euāgelica doctrina tradit: diuinitatē aſſumentē: humanitatē aſſumptā: mortē ꝑ quā a ẜuitute eripimur: reſurrectionē ꝑ quā nobis aditꝰ gl̓e vite aꝑit̉: ⁊ ꝓpterhoc ī ezechiele ſub figura qͣtuor aīaliū demōſtrant̉GREG. ſuꝑ ezechi. Ipſe enī vnigenitꝰ dei filiꝰ veraciter ſcūs ē hō. ipſe ī ſacrificio nr̄e redēptionis dignatꝰ eſt mori vt vitulꝰ. ip̄e ꝑ v̓tutē ſue fortitudinisſurrexit vt leo. ipſe etiā aſcēdens ad celos ē eleuatꝰvt aquila. GLO. In qua aſcēſione manifeſte on̄dit ſuā diuinitatē. Mattheꝰ gͦ in hoīe intelligit̉: qͥacirca hūanitatē chriſti pͥncipaliter īmorat̉: Marcin leone: qꝛ agit de reſurrectōe: Lucas in vitulo: qͥaagit de ſacerdotio: Iohānes in aqͥla ſcribens ſacr̄adiuinitatis. AMBRO. ſuꝑ lucā: Et bn̄ accidit vtqm̄ euāgelij librū ẜm mattheū dicimꝰ eē moralemopinio huiꝰ p̄mitteret̉: mores enī ꝓpͥe dicūt̉ hūani.Figura aūt leonis aſcribit̉ marco: qꝛ a potentie cepit exp̄ſſione diuine cū dixit: Initium euāgelij ieſuchriſti filij dei. Iohāni autē figura aqͦuile eo ꝙ diuine miracula reſurrectōis exp̄ſſit/ GREG. in ſer.dn̄i: Hec aūt ipſa vniuſcuiuſqꝫ libri euangelica exordia teſtant̉: nā qꝛ ab hūana generatōe cepit: iure ꝑhoīem mattheꝰ: qꝛ ꝑ clamorē in deẜto: recte ꝑ leonem marcꝰ: qꝛ a ſacrificio: bn̄ ꝑ vitulū lucas: qꝛ v̓oa diuinitate v̓bi cepit: digne ꝑ aqͥlā ſignificat̉ iohānes. AVG. de cō. euā. Uel qui regiā chriſti ꝑſonāmaxīe cōmēdauit: ꝑ leonē ſignificat̉: Lucas āt ꝑ vitulū ꝓpter victimā ſacerdotis. Marcꝰ aūt qui neqꝫſtirpē regiā neqꝫ ſacerdotalē narrare voluit ⁊ tn̄ inhūanis v̓ſatꝰ on̄dit̉: hōis figura ſignificat̉. Hec aūttria aīalia: leo: hō: vitulꝰ: ī terra gradiūt̉. vn̄ iſti treseuāgeliſte in iſtis maxīe occupati ſūt q̄ chriſtꝰ ī carne oꝑatus eſt. At v̓o iohānes velut aqͥla volat? ⁊ lucem incommutabilis veritatis accutiſſimis cordisoculis intuet̉: ex quo dat̉ ītelligi tres euangeliſtascirca actiuā vitā fuiſſe v̓ſatos: Iohānē vero circa cōtēplatiuā. REMI. Doctores aūt grecoꝝ ꝑ hoīemītelligūt Mattheū: qꝛ genealogiā dn̄i ẜm carnē deſcripſit: ꝑ leonē vero Iohannē: qꝛ ſicut leo ſuo rugi
tu cunctis beſtijs timorē īcutit: ſic ⁊ iohānes cūctishereticis timorē incuſſit. ꝑ vitulū ītellexerūt Lucā:qꝛ vitulꝰ ſacerdotalis eſt hoſtia: ⁊ ipſe ſemper circatēplū ⁊ ſacerdotiū verſatꝰ eſt. ⁊ ꝑ aquilā Marcumītellexerūt: qꝛ aqͥla in ſcripturis diuinis ſolet ſignificare ſpm̄ſcm̄: qͥ locutꝰ fuit ꝑ ora ꝓphetaꝝ: ⁊ ipſe a ꝓphetico teſtimonio exorſus ē HIERO. Circa numeꝝ vero euāgeliſtaꝝ ſciēdū eſt plures fuiſſe qͥ euāgelia ſcripſerūt: ſicut ⁊ lucas euāgeliſta teſtat̉ dicēsQuoniāquidē multi conati ſūt ordinare ⁊c̄. Et ſicutꝑſeuerātia vſqꝫ ad pn̄s tp̄s monimēta dederāt: quea diuerſis auctoribꝰ edita: diuerſaꝝ hereſum fuerepͥncipia vt eſt illud: iuxta Egyptios ⁊ Thoma ⁊ mathiam ⁊ Bartholomeū. xij. quoqꝫ apl̓oruꝫ ⁊ Baſilidis atqꝫ Apellis ⁊ reliquoꝝ: quos enumerare longiſſimū eſt. eccl̓a autē que ſupra petrā dn̄i voce fundata eſt: qͣtuor flumīa pa. adiſi inſtar eructuas: quatuor annulos ⁊ angulos hꝫ: ꝑ quos qͣſi arca teſtam̄ti ⁊ cuſtos legis dn̄i lignis mobilibꝰ vehit̉. AVG.de que. euā. Uel qm̄ quatuor ſunt ꝑtes orbis terre:ꝑ cuiꝰ vniuerſitatē chriſti eccl̓a dilatat̉. Aliꝰ autemfuit eis ordo cognoſcēdi atqꝫ p̄dicādi: aliꝰ aūt ſcribēdi. Ad cognoſcēdū qͥppe atqꝫ p̄dicandū pͥmi fuerūt:qͥ ſecuti ſunt dn̄m in carne p̄ſentē: docentē audier̄t:facientēqꝫ viderūt: atqꝫ ex eiꝰ ore ad euāgelizanduꝫſūt miſſi. Sed in cōſcribēdo euāgelio qd̓ diuinitusordinatū eē credēdū eſt ex numero eoꝝ quos antepaſſionē dn̄s elegit: pͥmū vltimūqꝫ locū duo tenuerunt: pͥmū mattheus: vltimū iohānes: vt reliqͥ duoqͥ ex illo numero erāt: ſed tn̄ chriſtū in illis loquētēſecuti erāt: tāqͣꝫ filij amplectēdi: ac ꝑ hoc in loco medio cōſtituti: vtroqꝫ ab eis late̓ munirēt̉ REMI.Mattheꝰ qͥdē ſcripſit in iudea ſub tꝑe Caij Caligule īꝑatoris: Marcꝰ in italia Rome ſub tꝑe neronisvel claudij ẜm rabanū: Lucas vero in achaie boetieqꝫ partibꝰ rogatꝰ a theophilo: ⁊ iohānes epheſi īaſia minori ſub tꝑe Nerue pͥncipis. BEDA: Sedtn̄ cū ſint quatuor euāgeliſte: nō tā quatuor euāgelia qͣꝫ vnū quatuor libroꝝ veritati cōſonū ediderūt.Sicut enī duo verſus eādē ꝓrſus hn̄tes materiā: ꝓdiuerſitate metri ⁊ verboꝝ duo ſūt: ⁊ tn̄ nō niſi vnācōtinēt ſnīam: ſic euāgeliſtaꝝ libri cū ſint quatuor:vnū cōtinēt euāgeliū: qꝛ vnā doctrinā faciūt de fidecatholicā. CHRI. in ho. Sufficiebat aūt vt vnuseuāgeliſta oīa diceret: ſed cum quatuor ab vno oreoīa loquant̉: non ẜm eadē tꝑa: neqꝫ in eiſdem lociscōueniētes ⁊ adinuicē colloquētes maxima fit demonſtratio veritatis. Et hoc ip̄m qd̓ in aliquibꝰ modicis diſſonare vident̉: maximū ſignū veritatis eſt.Si enī ꝑ oīa cōſonarēt: crederēt inimici ꝙ ex placito quodā hūano ꝯueniētes ſcripſerīt q̄ ſcripſerunt.In pͥncipalibꝰ qͥdē q̄ ꝑtinēt ad informatōem vite ⁊p̄dicationē fidei: nequaqͣꝫ diſſonant: nec in paruo.Si āt ī miraculis: h̓ qͥdē hoc: ille vero illa dixit: hocte nō cōturbet. ſi enī vnꝰ oīa dixiſſet: ſuꝑfluꝰ eēt numerꝰ reliquoꝝ. ſi oēs diuerſa: nequaqͣꝫ ꝯſonātie demōſtratio appareret. ſi āt aliqͥd de tēporibꝰ vel modis different̉ annūciāt: hoc nihil īpedit eoꝝ q̄ dictaſūt veritatē: vt infra on̄det̉. AVG. de cō. euā. Quāuis aūt ſinguli eoꝝ ſuū quēdā narrādi ordinē tenuiſſe videant̉: nō tn̄ vnuſquiſqꝫ eoꝝ velut alteriꝰ p̄cedētis ignarꝰ voluiſſe ſcribe̓ reꝑit̉: vel ignorata p̄ter-