Druckschrift 
3 (1488)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Liber

exterioribus bonis ī adiuuamētū v̓tutis. econtrario āt erit malis in penā ſi eis exteriora bona concedūt̉ quibus prouocāt̉ ad malū. vn̄ ⁊ Sap̄. xiiij.dr̄ ꝙ creature dei in odiū facte ſunt. ⁊ in tētatiōeꝫaīe hominū ⁊ in muſcipulā pedibꝰ inſipientium.Quia uero de rōe pene eſt non ſolū ꝙ ſit malū ſꝫetiā ꝙ ſit ꝯtrariū uolūtati: āmiſſio corporaliuꝫ etexterioꝝ bonorū etiā qn̄ eſt hōi in ꝓfectū virtutꝭ⁊ non in malū dicit̉ pena abuſiue ex eo ꝙ eſt ꝯtrauolūtatē: ex inordinatione āt hoīs ꝯtingit ꝙ hō n̄eſtimet res ẜm ꝙ ſūt ſꝫ corporalia ſpūalibꝰ p̄feratīordinatio āt talis aut eſt culpa aut ex aliqua culpa precedēte ꝓcedēs: vn̄ ꝯn̄ter pꝫ qd̓ pena nō ſit īhoīe ēt ẜm qd̓ eſt ꝯͣ uolūtate niſi culpa precedēte.Hoc ēt ex alio pꝫ: qꝛ ea que ſūt ẜꝫ ſe bona nō verterēt̉ hōi in malū per abuſū niſi aliqua īordīatōein hoīe exn̄te: itē qd̓ oporteat ea q̄ uoluntas acceptat eo qd̓ ſūt natural̓r bona hōi ſubtrahi ad ꝓfectū v̓tutis: ꝓuenit ex aliqua hōis deordinatōe q̄uel eſt culpa uel ſeqͥtur culpā: manifeſtū eſt .n. qd̓peccatū precedēs fit quedā īordinatio ī affectuhūano ut facilius poſtmodū ad peccatū inclinet̉Nō ergo ē abſqꝫ cl̓pa etiā qd̓ oꝫ hominē adiuuari ad bonū v̓tutis ꝑ id quod ē ei quodāmō penale ī ꝙͣtū eſt abſolute ꝯͣ uolūtatē ip̄iꝰ lꝫ qn̄qꝫ ſit uolitū ẜm qd̓ rō recipit finē. ſed de hac inordiatōneī naͣ hūana exn̄te ex pcc̄o originali poſteriꝰ dicet̉:nūc āt ī tātū manifeſtū ſit qd̓ deus punit hōieſ ꝓpeccatis. ⁊ qd̓ nō punit abſqꝫ culpa.Ꝙ n̄ oīa p̄mia ⁊ pene ſūt eqͣles. AXLII.Um auteꝫ diuinaiuſticia id exigat qd̓ ad equalitatē ī rebus ſeruanda ꝓ culpis pene reddant̉⁊ ꝓ bonis actibꝰ p̄mia: oportet ſi eſt gradꝰ in uirtuoſis actibus ⁊ ī peccatis ut on̄ſū eſt ꝙ ſit etiamgradus p̄mioꝝ ⁊ penarū: alit̓ eniꝫ nō ſeruaret̉ eqͣlitas ſi nō plus peccāti maior pena aut meliꝰ ageti maius p̄miū redderet̉: eiuſdē .n. rōnis eſſe videtur ꝙ differēter retribuat̉ ẜm differentiaꝫ boni ⁊mali ⁊ ẜm dr̄iam boni ⁊ meliorꝭ uel mali ⁊ peiorꝭPreterea tal̓ ē equalitas diſtributīe iuſticie utīequalia ineqͣlibus reddātur: nō ergo eēt iuſta reꝯpēſatio ꝑ penas ⁊ premia ſi oīa p̄mia ⁊ oēs peneeſſent eqͣles. Adhuc p̄mia ⁊ pene a legiſlatoreꝓponūtur ut hoīes a malis ad bona trahāt̉ ut exſupra dictis pꝫ: oportet aūt homīes nō ſolū trahiad bōa ⁊ retrahi a malis ſed etiā bonos allici admeliora ⁊ malos retrahi a peioribus qd̓ nō fieretſi p̄mia ⁊ pene eēt equalia: oportet igit̉ ⁊ penaſ ⁊p̄mia ineqͣlia eſſe Amp̄. ſicut ꝑ diſpōnes naͣleſaliqͥs diſponit̉ ad formaꝫ: ita ꝑ opera bona ⁊ mala aliqͥs diſponitur ad penas ⁊ premia: ſed hoc hꝫ

ordo quē: diuina ꝓuidētia ſtatuit in rebus ꝙ magis diſpoſita ꝑfectiorem forma ꝯſequūtur: ergo ſecūdum dr̄ſitatē bonoꝝ opeꝝ uel malorum oportet ꝙ ſit diuerſitas penarum ⁊ p̄mioꝝ Iteꝫ cōtingit exceſſū eſſe ī oꝑibus bonis ⁊ malis duplicit̓vno modo ẜm numeꝝ ꝓut vnus alio hꝫ oꝑa pl̓abona uel mala: alio mō ẜm qualitatē oꝑum ꝓutvnus alio uel meliꝰ uel peius opꝰ habet: oꝫ auteꝫꝙ exceſſui qͥ eſt ẜm numerū oꝑum rn̄deat exceſſꝰpremioꝝ uel penarū: alias nō fieret recōpenſatioin dīno iudicio ꝓ oībus que qͥs agit ſi aliqua mala remanerēt īpunita ⁊ aliqua bona irremunerata: pari ergo rōne exceſſui qͥ eſt ẜm equalitatē operum ineq̄litas p̄mioꝝ ⁊ penarum rn̄det. Hinc eſtqd̓ dicitur Deūt. xxv. Pro mēſura pcc̄i erit ⁊ plagarum modus: ⁊ Iſa .xxvij. In mēſura ꝯtra menſuram cū abiecta fuerit vindicabo eaꝫ. Per hocaūt excludit̉ error qͦrundaꝫ dicētiū in futuro oīap̄mia ⁊ penas eſſe equales.De pena q̄ debet̉ peccato mortali ⁊ veniali ꝑCreſpectu ad vltimū fineꝫ..LXLIIII.St autē ex predictis manifeſtum ꝙ duplicit̓ ꝯtingit peccare: vno modo ſic ꝙ totaliter intētōmētis aduertatur ab ordine ad deū qͥ eſt vltimusfinis bonoꝝ ⁊ hoc ē pcc̄m mortale: alio modo ſicꝙ manēte ordine humane mētis ad vltimū finemimpedimētū aliqd̓ afferatur quo retardat̉ ne libe̓tendat in finē: ⁊ hoc dr̄ peccatum veniale: ſi ergoẜm differentiā pcc̄orum oportet eſſe differentiampenaꝝ: ꝯn̄s eſt ꝙ ille qͥ mortaliter peccat ſit puniēdus ſic ꝙ excidat ab homīs fine: qui aūt peccat venialiter nō ita ꝙ excidat ſed ita ꝙ retardet̉ aut dificultatem patiat̉ in adiſpicendo fineꝫ: ſic .n. iuſticie ſeruatur equalitas ut quō homo peccādo voluntarie a fine diuertit ita penaliter ꝯtra ſuaꝫ voluntatem ī finis adeptione īpediatur. Adhucſicut ē volūtas in homībuſ: ita eſt inclinatio naͣliſin rebus naturalibꝰ: ſi aūt ab aliqua re naturalitollat̓ īclinatio eius ad finē. oīo fineꝫ illum ꝯſequinō pōt. ſicut corpꝰ graue cū grauitateꝫ amiſerit ꝑcorruptionē ⁊ factum fuerit leue: nō ꝑueniet admediu: ſi aūt fuerit in ſuo motu impedituꝫ īclinatione ad finem manēte: remoto ꝓhibēte ꝑuenietad finē: in eo aūt qui peccat mortalit̓ oīo auertit̉ ītentio volūtatis a fine vltimo: in illo aūt qui venialiter peccat manet intētio cōuerſa ad finem: ſedaliqualiter īpeditur ex hoc ꝙ plus debito īherethis que ſūt ad fineꝫ: igitur ei qͥ peccat moͣtalit̓ hecpēa debet̉ ut oīo excludat̉ a ꝯſecutōne finis: ei ātqui peccat venialiter ꝙ difficultateꝫ aliquā patiatur an̄qͣ ad finem ꝑueniat. Amp̄. cū aliquis ꝯͣ