Liber

accipiunt. eſt .n. in his bonis que ad ultimum finem ordinantur: differentia gradus ſecundum ꝙquedam ſunt alijs meliora ⁊ fini vltimo propinquiora: vnde v̓ in uoluntate ⁊ actibus eius gradꝰbonitatis erit ẜm diuerſitatem bonorum ad queterminatur uoluntas ⁊ eius actus: licet ultimusfinis ſit idem. Similiter etiam ꝙ omnia peccataſint paria: uidetur ex hoc habere rationem. quiapeccatū ī actibꝰ hūanis accidit ex h̓ ſolo ꝙ aliqͥsp̄terit regulam rōis ita āt p̄t̓it regulā rōis qͥ ī modico a ratione recedit ſicut qui in magno. uideturigitur peccatum equale ſiue in modico ſiue in magno peccetur. Huic autē rationi uidetur ſuffragari quod in humanis iudicijs agitur: nam ſi alicui ſtatuatur limes quem non tranſgrediatur: nihil refert apud iudicē ſiue multum ſiue modicuꝫſit tranſgreſſus: ſicut non refert ex quo pugil limites campi exiuit utrum longius progrediatur:ex quo igitur regulam rationis pertranſijt: nō refert utrum in modico uel in magno ipſam tranſiuerit. Sed ſi quis diligenter inſpiciat: in omnibꝰquorum perfectio ⁊ bonū in quadam comenſuratione conſiſtit: quanto magis a debita commēſuratione receditur tanto maius erit malum: ſic̄ſanitas conſiſtit in debita commenſuratione humorum: ⁊ puichritudo in debita proportōne mēbrorum. ueritas autem in cōmenſuratione intellectus uel ſermonis ad rem: patet autem ꝙ quanto eſt maior inequalitas in humoribus tanto eſtmaior infirmitas: ⁊ quanto eſt maior inordinatōin membris tanto eſt maior turpitudo: ⁊ quantomagis a ueritate receditur tanto ē maior falſitasnon .n. ē tā magna falſitas eſtimātis tria eſſe quīqꝫ: ſicut eius qui eſtimat tria eſſe centum: bonumautem virtutis in quadam cōmenſuratione conſiſtit. eſt eniꝫ medium ſecunduꝫ debitam limitationem cricuſtantiarum inter contraria vitia cōſtitutum: quanto igitur magis ab hac armonia receditur tanto eſt maior malitia. Non eſt autē ſimile v̓tutem tranſgredi: ⁊ terminos a iudice poſitos tranſire: nam virtus eſt ſecundum ſe bonum:vnde virtuteꝫ tranſgredi eſt ſecunduꝫ ſe malum:⁊ ideo oportet ꝙ magis a virtute recedere ſit maiꝰmalum: tranſgredi autem terminuꝫ a iudice poſitum non eſt ſecunduꝫ ſe maluꝫ ſed per accidens īꝙͣtum .ſ. eſt prohibituꝫ. In his autem que ſunt īaccidens: non eſt neceſſariuꝫ ꝙ ſi ſimpliciter ſequitur ad ſimpliciter: ⁊ magis ſequatur ad magis: ſꝫſolum in his que ſunt per ſe: non enim ſequiturſi album eſt muſicuꝫ ꝙ magis albuꝫ ſit magis muſicum: ſequitur auteꝫ ſi album eſt diſgregatiuumviſus ꝙ magis albuꝫ ſit magis diſgregatiuū viſusEſt autē hoc inter peccatorum differentias attendendum ꝙ qd̓dam eſt mortale: ⁊ quoddā venialemortale autē eſt quod animā ſpirītuali vita pͥuat

cuius quidem vite ratio ex duobus ſumi pōt ẜmſimlititudinem vite naturalis: viuit enim corpusnaturaliter per hoc ꝙ aīe vnitur que eſt ei principium vite: corpus autē viuificatum ꝑ aīam ex ſeipſo mouetur: ſed corpus mortuū: uel immobilemanet: uel ab exteriori tantum mouetur: ſic eniꝫ⁊ voluntas hominis cum ꝑ rectaꝫ intentionē vltimo fini cōiungitur quod eſt eius obiectū ⁊ quoddammodo forma ⁊ vita eſt: cū ꝑ dilectioneꝫ deo⁊ ꝓximo inheret: ⁊ ex interiori pͥncipium mouead agendum recta: intentioneꝫ auteꝫ vltimi finis⁊ dilectōne remota: anima fit velut mortua: quianon mouetur ex ſe ipſa ad agenduꝫ recta: ſed uelomnino ab eis agendis deſiſtit: vel ad ea agenduꝫſolum ab exteriori inducitur .ſ. motu penarum:quecūqꝫ igitur peccata intētioni vltimi finis ⁊ dilectioni opponūtur: mortalia ſunt: ſi vero his ſaluis: aliquis in aliquo recto ordine rōnis deficiat:non erit mortale peccatū ſed veniale.¶ Ꝙ actꝰ hoīs puniūt̉ vl̓ p̄miāt̉ a deo. LXL.X premiſſis aūuteꝫFmanifeſtum eſt ꝙ actus homīs puniūtur vel premiantur a deo. Eius .n. eſtpunire vel premiare: cuius eſt legem impone̓: leautem latores ꝑ premia ⁊ penas obſeruantiā legꝭinducunt: ſed ad diuinam prouidentiaꝫ ꝑtinet utlegem homībus poneret ut ex ſupradictis patet:ergo ad deum ꝑtinet homines punire uel p̄miare¶ Pret̓ea ubicūqꝫ ē aliqͥs debitꝰ ordo ad finē: oꝫꝙ ordo ille ad finem ducat receſſus aūt ab ordinefinem excludat. ea enim que ſunt ex fine: neceſſitatem ſortiūtur ex fine ut .ſ. ea neceſſe ſit eſſe ſi finisdebeat ſequi. ⁊ eis abſqꝫ īpedimento exiſtenbus finis conſequatur: deus autem īpoſuit actibus hominum ordinē aliquem in reſpectu ad finem bōivt xe predictis patet: oportet igitur ꝙ ſi ordo illerecte poſitus ē: ꝙ incedentes ꝑ illum ordineꝫ fineꝫboni cōſequātur quod eſt premiari: recedētes aūtab illo ordine per peccatum a fine boni excludi:quod ē puniri. ¶ Adhuc: ſicut res naturales oͣdini diuine prouidentie ſubduntur: ita ⁊ actus hūani ut ex predictis patet: vtrobiqꝫ autem conuenitdebitum ordinem ſeruari uel etiam pretermitti:hoc tn̄ ītereſt ꝙ obſeruatio uel tranſgreſſio bebiti ordinis eſt in poteſtate humane uoluntatis cōſtituta: nō autem in poteſtate naturaliū reruꝫ eſtꝙ a ſtebito ordine deficiat uel ip̄m ſequat̉. oꝫ aūteffectus cauſis per conuenientia reſpondere: ſicutigitur res naturales cū in eis debitus ordo naͣliuꝫprincipioꝝ ⁊ actionum ſeruatur ſequitur ex neceſſitate nature conſeruatio ⁊ bonum in ipſis: cōruptio āt ⁊ malum cū a debito ⁊ naturali ordine