Druckschrift 
3 (1488)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Liber

forme ignis eſt malum ignis: qꝛ priuationesꝙͣ hītus forme dicūtur eſſe niſi ẜm ſunt inſubiecto: ſi quidē priuatio ſit maluꝫ cōparatio ad ſubiectum ī quo ē: erit malū ſimpl̓r: ſin aūterit malū alicuius ſimpl̓r: hoīem igitur priuari manu ē malū ſimpl̓r: mam āt priuari formaaeris non ē malū ſimpl̓r: ſed ē malū aeris: pͥuatioāt ordinis aut cōmenſurationis debite in actiōeeſt malū actionis: qꝛ cuilibet actioni ē debitꝰ aliquis ordo aliqua cōmenſuratio: ncc̄e eſt ut taliſpriuatio ī actione ſimpl̓r malum exiſtat. His igit̉uiſis ſciendū eſt non ōe qd̓ eſt preter intentionēoꝫ eſſe fortuitū uel caſuale: ut pͥma ꝓponebatſi .n. qd̓ eſt preter intentionē ſit ꝯn̄s ad id qd̓ eſt intentū uel ſēper: ſicut frequēter eueniet fortuito uel caſualiter ſicut in eo qui ītendit dulcedineuini frui: ſi ex potatione uini ſeqͣtur ebrietas: nonerit fortuitum nec caſuale: eſſet at caſuale: ſi ſeq̄retur ut ī paucioribus: malū corruptionis naͣlisſi ſequatur p̄ter intētionē generātis: ꝯſequitur tn̄ſꝑ: ſēper forma unius eſt adiūcta prīcipio alterius. vn̄ corruptio euenit caſualiter neqꝫ ut inpaucioribus: ſꝫ priuatio qn̄qꝫ ſit malū ſimpl̓rſed alicuius ut dc̄m eſt. Si at ſit talis priuatio:priuat id quod ē debitum generato erit caſualeſimpl̓r malū: ſicut cuꝫ naſcūtur partus mōſtruoſi: hoc .n. non cōſequitur de ncc̄itate ad id quod ēintentū: ſed eſt ei repugnās: agens ītendat perfectionem generati: malum āt actionis accidit innaͣlibus agētibus ex defectu uirtutis actiue. vn̄ ſiagens hꝫ uirtutē defectiuā: hoc malum cōſequit̉preter ītentionē: ſed non erit caſuale: qꝛ de ncc̄itate eſt ꝯſequens ad talem agentē: tale agens uelſēper uel frequēter patitur hunc uirtutis defectūerit āt caſuale: ſi hic defectus raro talē comitaturagentem. In agētibus āt uolūtarijs ītentio eſt adbonū aliqd̓ ꝑticulare: ſi dꝫ ſequi actio. vl̓iamouent ſed ꝑticularia: ī quibus eſt actus ſi igiturillud bonū qd̓ intendit̉ hēat ꝯiunctaꝫ priuationēboni ẜm rōnem uel ſēper uel frequēter ſeqͥtur malum morale caſualiter ſed uel ſꝑ uel frequēterſicut pꝫ in eo qui vult uti femina ꝓpter delectationē: cui delectationi adiuncta eſt iordinatio adulterij. vn̄ malū adulterij non ſequitur caſualit̓: eētat caſuale malū: ſi ad id qd̓ intēdit ſeq̄retur aliqd̓pcc̄m ut ī paucioribus: ſicut cuꝫ quis ꝓijciens adauē interficit hoīem: at hꝰ modi bona aliquis ītendat ut in pluribus: qͥbus priuationes boni ẜmrōnem cōſequant̉: ex hoc ꝓuenit plures uiuūtẜm ſenſū: eo ſēſibilia ſūt nobis manifeſta magis efficaciter mouētia ī ꝑticularibus ī quibus eſtoꝑatio: ad plura āt caſualiū bonoꝝ ſequitur priuatio boni ẜm rōnem. Ex quo pꝫ lꝫ malumpret̓ intentionē ſit: eſt tn̄ volūtariuꝫ: vt ſcd̓aponit lꝫ non per ſe ſed accn̄s: ītentio .n. ē ultimi

finis: quē quis ꝓpter ſe vult: uoluntas āt eſt eiusqd̓ qͥs vult ꝓpter aliud: et ſi ſimpl̓r non uellet: ſic̄qui proijcit merces in mari ſalutis non intēditꝓiectionē merciū ſed ſalutem: ꝓiectionē aūt vult ſimpl̓r ſed ſalutis: ſil̓r ꝓpter aliquod bonūſenſibile conſequendū vult aliqͥs facere inordinata actionē non intendens īordinationē neqꝫ uolēſ ſimpl̓r ſed ꝓpter hoc: hoc malitia etpcc̄m dicūtur eſſe uolūtaria: ſicut ꝓiectio merciūin mari. Eodē āt pꝫ ſolutio ad tertiā obiectio. Nunꝙͣ .n. inuenitur mutatio corruptiōis ſinemutatione generatiōis: ꝯn̄s nec finis corruptionis ſine fine generationis: naͣ non intendit finēcorruptionis ſeorſū a fine generatiōis ſed ſil̓ utrūqꝫ. Non .n. eſt de intētione nature abſolutaſit aqua: ſed ſit aer: quo exn̄te eſt aqua: hoc qd̓ eſt eſſe aerem intēdit naͣ ẜm ſe: qd̓ uero ēeſſe aquā non intēdit niſi ī ꝙͣtum eſt coniūctū ei:qd̓ eſt eſſe aerē: ſic igitur priuatiōes a naͣ non ſūtẜm ſe ītente ſed ſecūdū accidens: forme uero ẜmſe Pꝫ ergo ex premiſſis illud qd̓ ē ſimpl̓r malum: oīo eſt preter intentionē ī oꝑibus naͣe ſic̄ partus monſtruoſi: qd̓ uero non eſt ſimpl̓r ſed alicuimalum ē intentū a naͣ ẜm ſe ſꝫ ẜm accn̄s. malū non eſt aliqua eſſētia. VII.X his āt apparet nulla eſſentia eſt ẜm ſe mala. Malum .n. ut dc̄m eſt: nihil eſt aliud ꝙͣuatio eius qd̓ quis natus ē: dꝫ hēre: ſic .n. apudoēs eſt uſus noīs malum: priuatio āt non ē aliqua eſſētia: ſed ē negatio in ſubſtātia: malum igit̉non eſt aliqua eſſētia in rebus. Ad hec. vnumqd̓qꝫ ẜm ſuam eſſentia hꝫ eſſe: in ꝙͣtum āt hꝫ eſſehꝫ aliquod bonū: ſi bonū eſt qd̓ oīa appetuntoꝫ ipſum eſſe bonū dicere oīa eſſe appetant: ſꝫhoc igitur unūqd̓qꝫ bonum eſt eſſentiā hꝫ: bonum at malū opponūtur: nihil igitur ē malumẜm eſſentiā hꝫ: bonū āt malū opponūtur: nihil igitur eſt malum ſcd̓m eſſētiā hꝫ: nulla igieſſētia mala eſt. Amp̄. oīs res uel eſt agens ueleſt facta: malū at non pōt eſſe agens: qꝛ qͥcquid agit: agit in ꝙͣtum eſt actu exn̄s perfectum: ſil̓rnon pōt eſſe factum: cuiuſlibet generationis ēterminus forma bonum: nulla igitur res ſcd̓mſuam eſſentiā ē mala Item nihil tendit ad ſuum ꝯͣrium: unūqd̓qꝫ .n. appetit quod eſt ſibi ſil̓e conueniens: ōe āt ens agendo intendit bonum:ut on̄ſum ē: nullū igitur ens in ꝙͣtuꝫ hꝰ mōi ē malum. Ad hec. oīs eſſentia eſt alicui rei naͣlis: ſin. eſt in genere ſubſtātie eſt ipſa naͣ rei: ſi uero ſit īgenere accidētis: oꝫ ex prīcipijs alicuius ſubſtātie cāetur: ſic illi ſubſtātie erit naͣlis: lꝫ forte alteri ſubſtantie non ſit naͣlis: ſicut caliditas eſt naͣlis