Druckschrift 
3 (1488)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Tertius.

incidit preter intentionē agentiū. Quod .n. exactione cōſequitur diuerſū ab eo qd̓ erat in ītētione ſiue intentum ab agente: manifeſtū ē preter intentionē accidere: malū āt diuerſū ē a bono: qd̓ ītendit ōe agens: eſt igitur malū preter intentionēeueniēs Itē defectus in effectu actione cōſequit̉ aliquē defectū in prīcipijs actionis: ſicut ex aliqua corruptiōe ſemīs ſequit̉ partus mōſtruoſus ex curuitate cruris ſequitur claudicatō: agēs ātagit ẜm hꝫ de uirtute actiua non ſcd̓m id qd̓ defectū uirutis patitur: ſcd̓m āt agit: ſic ītendit fi: intendit igitur finē correſpondentē uirtuti: qd̓igitur ſequit̉ rn̄dēs defectui uirtutis erit preter intetionē agētis: hoc āt eſt malū: accidit igitur ma p̄ter intentionē. Ad hec. ad idē tendit motꝰ mobilis motio mouētis: mobile āt tēdit ſe ad bo: ad malū āt per accidens preter intētionem:qd̓ quideꝫ maxime in generatione corruptioneapparet: maͣ .n. eſt ſub una forma: ē in potētiaad formā aliam priuationē forme iam hīte: ſic̄ eſt ſub forma aeris eſt ī potētia ad formā ignis priuationē forme aeris: ad utrūqꝫ tranſmutatio maͣe terminatur ſil̓: ad formā quidē ignis ẜm generat̉ ignis: ad priuationē āt forme aeris ẜꝫcorrūpitur aer: at intentio appetitus maͣe eſtad priuationē: ſed ad formaꝫ: .n. tendit ad impoſſibile: eſt āt īpoſſibile mam tm̄ ſub priuatiōeeſſe: eſſe uero ea ſub forma eſt poſſibile: igiturterminetur ad priuationē ē preter intentionē: terminatur āt ad in ꝙͣtuꝫ peruenit ad formā quaintendit: quā priuatio alterius forme de neceſſitate ꝯſequitur: trāſmutatio ergo materie ī generation corruptione per ſe ordinatur ad formam:priuatio uero cōſequitur preter intentionē: ſil̓roꝫ eſſe ī oībus motibus: in quolibet motū eſtgeneratio corruptio ſcd̓m quid: ſicut cum aliqͥdalteratur de albo in nigrū corrūpitur albuꝫ: fitnigrū: bonum āt eſt ẜm materia eſt ꝑfecta performam: potētia per actum ꝓprium: malū aūtſcd̓m eſt priuata actu debitorōe igitur qd̓ mouetur tendit in ſuo motu peruenire ad bonū: peruenit āt ad malum preter intentionē: igitur cumōe agens Lmouens intēdat ad bonū: malum prouenit preter intētionē agentis. Amp̄. in agentibus per intellectū eſtimationē quācunqꝫ intentio ſequitur apprehenſionē: in illud .n. tendit intētio quod apprehēditur ut finis: ſi ꝑueniatur adaliquod quod hꝫ ſp̄em apprehenſā erit preterintentionē: ſicut ſi aliquis intēdat comedere mel: cōmedat fel credēs illud eſſe mel: hoc erit p̄ter ītentionē: ſed ōe agēs intellectū intēdit ad aliqͥd:ſecūdū accipit illud ſub rōne boni: ſicut ex ſuꝑioribus pꝫ: ſi illud ſit bonū ſed malū: hoc eritpreter intentionē: agens igitur intellectū oꝑtur malū niſi preter intentione: igitur intende̓

ad bonū ſit cōe agēti per ītellectum per naturāmalū non cōſequitur ex intentione alicuius agentis niſi preter intentionē. Hīc eſt qd̓ Dio. dic̄. iiij.ca. de diui. no. malū ē pret̓ ītētionē uolūtatē. Rōnes quibus uidetur probari maluꝫ nonpoſſit eſſe preter intentionem in rebus. V.Unt at quedamque huic ſentētie aduerſari uidētur.Quod .n. accidit preter intentionemagentis dr̄ fortuitū caſuale in paucioribusaccidēs: malū āt fieri dr̄ fortuitum caſuale:neqꝫ ut ī paucioribus accidēs ſed ſēper uel in pluribus: ī naͣlibus .n. ſēper generationi corruptio adiūgit̉: ī agētibꝰ ēt uolūtatē ī pluribꝰ pcc̄ꝫ accidit difficile ſit ẜꝫ uirtutē agere: ſic̄ attingere cētrūin circulo: vt dicit Aꝝ. in: ij. ethico. non igitur vr̄malū ꝓueniens preter ītentionē. Itē Aꝝ. ī. iij.ethicoꝝ expreſſe dicit malitia ē voluntariū: ethoc ꝓbat hoc aliquis oꝑatur īniuſta uoluntarie: irrōnabile at ē operantē uolūtarie īiuſtauelle iniuſtū: uoluntarie ſtuprantē non uelleincōtinentē eſſe: per hoc ēt legiſlatores puniuntmalos qͣi uolūtarie operātes mala: vr̄ igit̉ malum p̄ter uolūtatē uel intentionē Pre. oīsmotꝰ naͣlis hꝫ finē intentū a naͣ: corruptio āt ē mutatio naͣlis ſicut generatio: finis igit̉ eius ē priuatio hn̄s rōnē mali ē intētus a naͣ ſic̄ ēt forma etbonū: q̄ſūt generatiōis finis. Solutio rōnuꝫ p̄miſſaꝝ. VI.T āt poſitarumrōnum ſolutio manifeſtior fiat cōſiIderādū ē malum cōſiderari pōt ul̓ī ſubſtātia aliqͣ: vel in actione ipſius: malū qͥdē inſubſtātia aliqua ē ex eo deficit ei aliqͥd natūē debet habe̓: ſi enī habet alas ē ei maluꝫ qͥa non ē natus eas habere: ſi etiā capillosflauos habet eſt malū qͥa ſi natus ē habe̓:non tn̄ eſt ei debitū vt habeatur: eſt tn̄ malū ſihabeat manus quas natus eſt debet habe̓ ſi ſitꝑfectus qd̓ tn̄ eſt malū aui: oīs aūt pͥuatio ſiprie ſtricte accipiat̉ ē eius quod qͥs natꝰ ē habe debet habere: ī pͥuatione igit̉ ſic accepta eſtmali: materia autē ſit in potētia ad oēs fōmasoēs qͥdeꝫ nata eſt habe̓: nulla tn̄ ē ei debita fin̄ꝙͣuis vna earū poſſit ꝑfecta in actu: q̄libet tn̄eaꝝ eſt debita alicui eoꝝ que ex maͣ ꝯſtituūt̉: naꝫ pōt aqua niſi habet formā aque: nec pōtignis niſi habeat formā ignis: pͥuatio igit̉ hꝰ mōiforme cōꝑata ad maͣm eſt malū nature: ſꝫꝑata ad id cuiꝰ ē forma ē malū eius: ſicut pͥuatio