Liber.
ignorari a ſubſtantia mouēte per ītellectum: opoͣtet igitur dicere ꝙ ſubſtātie ſeꝑate ſingularia cognoſcāt iſtarū māliū reꝝ.¶ Utrum ſubſtantie ſeꝑate naturali cognitionecognoſcat omnia ſimul.EIUia uero intellectus in actu eſt ītellectū ī actu ſicut ſenſus ī actu eſt ſenſibile ī actu: idē auteꝫn̄ pōt ſimul eē multa in actu: īpoſſibile vr̄ ꝙ intelfectus ſubſtātie ſeꝑate hēat ſpēs ītelligibiliū diuerſas ſicut iā ſupra dictū eſt. Sed ſciendū eſt ꝙ nonoē illud eſt ītellectū ī actu cuius ſpecies intelligibilis actu eſt ī ītellectu: cū .n. ſubſtātia intelligenſ ſitetiam uolēs ac per hoc ſit dn̄a ſui actꝰ: ī ptāte ip̄ius eſt poſtꝙͣ habet ſpēm ītelligibilē ut ea utat̉ adītelligendū actu: uel ſi hꝫ plures ut vtat̉ vna ip̄aꝝvnde ⁊ ea quoꝝ ſcīam habemꝰ nō oīa actu ꝯſideramꝰ. ſubſtātia igitur ītellectualis ꝑ plures ſpēscognoſcēs utitur una quaꝫ uult: cū ꝑ hoc ſil̓ actucognoſcit oīa que ꝑ unā ſpēm cognoſcit. omīa .n.ſūt ut vnū ītelligibile in ꝙͣtum ſunt per unum cognita: ſicut ⁊ ītellectus noſter ſimul cognoſcit ml̓ta ad inuicē cōpoſita uel relata ut vnū quoddaꝫ.ea v̓o que ꝑ diuerſas ſpēs cognoſcit nō cognoſcitſimul: ⁊ ideo ſicut eſt intellectus unus ita eſt intellectū in actu unū. eſt igitur in ītellectu ſubſtātie ſeꝑate quedam intelligentiarum ſucceſſio: nō tamēmotus proprie loquēdo cū n̄ ſuccedat actus potētie ſed actus actui: ītellectus āt diuinꝰ qꝛ ꝑ vnuꝫqd̓ eſt ſua eēntia oīa cognoſcit ⁊ ſua actio eſt ſuaeſſentia: oīa ſimul intelligit. vn̄ ī ītelligentia eiusnon cadit aliqua ſucceſſio ſed ſuum intelligere ētotum ſimul perfectum permanens per omnia ſecula ſeculoruꝫ. Amen.¶ Explicit liber ſecūdus.Incipit liber tertius. Capl̓m I¶ Prohemium.Tus magnusdn̄s ⁊ rex magnus ſuꝑ oēs deoſQm̄ nō repellet dn̄s plebe̓ ſuā:qꝛ i manu eiꝰ ſūt oēs fines terre⁊ altitudīes mōtiū ip̄e cōſpicit.Qm̄ ip̄ius eſt mare ⁊ ip̄e fecit illud: ⁊ ſiccā manꝰeius formauerūt. Unū eſſe primū entiū totius eēꝑfectionē plena poſſidens qd̓ deū dicimus on̄ſuꝫeſt ſuꝑius qd̓ ex ſui ꝑfectōis abūdātia oībus exijtibus eē largit̉ ut nō ſolū pͥmū entiū: ſed ⁊ pͥmumprincipiū oīum eē ꝯprobet̉: eſſe āt alijs tribuit n̄ncc̄itate nature ſꝫ ẜm ſue arbitriū uolūtatis ut ex
ſuperioribus eſt manifeſtū. unde cōſequēs eſt utfactorū ſuoꝝ ſit dn̄s. nā ſuꝑ ea que noſtre uolurtati ſubdūtur dn̄amur: hoc āt dn̄ium ſuꝑ res a ſeꝓductas ꝑfectū hꝫ utpote qͥ ad eas ꝓducēdas nōexterioris agentis aminiculo indiget nec materiefundamēto. cū ſit totiꝰ eſſe vl̓is effector. Eoruꝫ ātque per uolūtatem ꝓducūtur agentis unūquodqꝫ ab agente in fine aliquem ordinat̉. bonū .n. etfinis eſt obiectum ꝓprium uoluntatis: unde ncc̄eeſt ut que ex uolūtate procedūt: ad finē aliquē ordinētur: finē āt ultimū unaqueqꝫ res per ſuaꝫ cōſequitur actionem quā oꝫ dirigi ab eo qͥ pͥncipiarebus debit ꝑ que agūt. neceſſe eſt igit̉ ut deus qͥ ēī ſe naturaliter ꝑfectus ⁊ oībus entibus ex ſua poteſtate eſſe largitur: oīum entiū rector exiſtat a nl̓lo vtiqꝫ directus nec eſt aliquid qd̓ ab eiuſ regimine excuſetur ſicut nec eſt aliquid qd̓ ab ip̄o eē nōſortiatur. Eſt igr̄ ſicut perfectus in eſſendo ⁊ cauſādo ita etiam ⁊ in regendo perfectus: huius v̓oregiminis effectus in diuerſis apparet diuerſimode ẜm differētiā naturarum. Quedam nāqꝫ ſic adeo ꝓducta ſūt ut ītellectū habētia eius ſil̓itudīeꝫgerat ⁊ imaginē repn̄tent. vn̄ ⁊ ip̄a nō ſolū ſūt directa ſed ⁊ ſe ipſa dirigentia ẜm ꝓprias actiones īdebitū finem: que ſi in ſua directione regimini diuino ſubdantur ad ultimum finem conſequēduꝫex diuino regimine admittūtur: repellūtur auteꝫſi ſecus in ſua directione ꝓceſſerit. Alia v̓o intellectu carentia ſe ipſa in ſuū finē nō dirigūt: ſed abalio dirigūt̉: quorū quedā incorruptibilia exiſtētia ſicut in eſſe naturali pati nō poſſunt defectuꝫita in proprijs actionibꝰ ab ordine in finē eis preſtitutū nequaꝙͣ exorbitāt ſed indeficient̓ regiminiprimi regentis ſubdūt̉ ſicut ſūt corpora celeſtia qͦrum motus ſemper uniformiter procedunt: aliauero corruptibilia exiſtētia natural̓ eſſe pati poſūt defectum qui tamen per alterius profectumcompletur. nam uno corrupto aliud generatur ⁊ſil̓r ī actionibus proprijs a naturali ordine deficiunt qui tamē defectus per aliquod bonū īde proueniens compenſatur. Ex quo apparet ꝙ nec illaque ab ordine primi regiminis exorbitare uidēt̉:poteſtatem primi regentis euadunt. naꝫ et hec cōruptibilia corpora ſicut ab ipſo deo condita ſuntita poteſtati eius perfecte ſubduntur ¶ Hoc igitur diuino repletus ſpiritu pſalmiſta conſiderasut nobis diuinum regimen demonſtraret. primodeſcribit nobis primi regentis perfectionem: nāequidem in hoc quod dicit: deus. ptātꝭ in hoc qd̓dicit: magnus dominus: quaſi nullo indigens adſue poteſtatis effectum producenduꝫ: auctoritatꝭin hoc quod dicit: rex magnus ſuper omnes deosquia ⁊ ſi ſint multi regentes eius tamen regiminiomnes ſubduntur. ẜo autem nobis deſcribit regiminis modum: ⁊ quidem ꝙͣtum ad intelleccualia