Druckschrift 
3 (1488)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Liber.

ignorari a ſubſtantia mouēte per ītellectum: opoͣtet igitur dicere ſubſtātie ſeꝑate ſingularia cognoſcāt iſtarū māliū reꝝ. Utrum ſubſtantie ſeꝑate naturali cognitionecognoſcat omnia ſimul.EIUia uero intellectus in actu eſt ītellectū ī actu ſicut ſenſus ī actu eſt ſenſibile ī actu: idē auteꝫ pōt ſimul multa in actu: īpoſſibile vr̄ intelfectus ſubſtātie ſeꝑate hēat ſpēs ītelligibiliū diuerſas ſicut ſupra dictū eſt. Sed ſciendū eſt non illud eſt ītellectū ī actu cuius ſpecies intelligibilis actu eſt ī ītellectu: .n. ſubſtātia intelligenſ ſitetiam uolēs ac per hoc ſit dn̄a ſui actꝰ: ī ptāte ip̄ius eſt poſtꝙͣ habet ſpēm ītelligibilē ut ea utat̉ adītelligendū actu: uel ſi hꝫ plures ut vtat̉ vna ip̄aꝝvnde ea quoꝝ ſcīam habemꝰ oīa actu ꝯſideramꝰ. ſubſtātia igitur ītellectualis plures ſpēscognoſcēs utitur una quaꝫ uult: hoc ſil̓ actucognoſcit oīa que unā ſpēm cognoſcit. omīa .n.ſūt ut vnū ītelligibile in ꝙͣtum ſunt per unum cognita: ſicut ītellectus noſter ſimul cognoſcit ml̓ta ad inuicē cōpoſita uel relata ut vnū quoddaꝫ.ea v̓o que diuerſas ſpēs cognoſcit cognoſcitſimul: ideo ſicut eſt intellectus unus ita eſt intellectū in actu unū. eſt igitur in ītellectu ſubſtātie ſeꝑate quedam intelligentiarum ſucceſſio: tamēmotus proprie loquēdo ſuccedat actus potētie ſed actus actui: ītellectus āt diuinꝰ qꝛ vnuꝫqd̓ eſt ſua eēntia oīa cognoſcit ſua actio eſt ſuaeſſentia: oīa ſimul intelligit. vn̄ ī ītelligentia eiusnon cadit aliqua ſucceſſio ſed ſuum intelligere ētotum ſimul perfectum permanens per omnia ſecula ſeculoruꝫ. Amen. Explicit liber ſecūdus.Incipit liber tertius. Capl̓m I Prohemium.Tus magnusdn̄s rex magnus ſuꝑ oēs deoſQm̄ repellet dn̄s plebe̓ ſuā:qꝛ i manu eiꝰ ſūt oēs fines terre altitudīes mōtiū ip̄e cōſpicit.Qm̄ ip̄ius eſt mare ip̄e fecit illud: ſiccā manꝰeius formauerūt. Unū eſſe primū entiū totiusꝑfectionē plena poſſidens qd̓ deū dicimus on̄ſuꝫeſt ſuꝑius qd̓ ex ſui ꝑfectōis abūdātia oībus exijtibus largit̉ ut ſolū pͥmū entiū: ſed pͥmumprincipiū oīum ꝯprobet̉: eſſe āt alijs tribuitncc̄itate nature ſꝫ ẜm ſue arbitriū uolūtatis ut ex

ſuperioribus eſt manifeſtū. unde cōſequēs eſt utfactorū ſuoꝝ ſit dn̄s. ſuꝑ ea que noſtre uolurtati ſubdūtur dn̄amur: hoc āt dn̄ium ſuꝑ res a ſeꝓductas ꝑfectū hꝫ utpote ad eas ꝓducēdasexterioris agentis aminiculo indiget nec materiefundamēto. ſit totiꝰ eſſe vl̓is effector. Eoruꝫ ātque per uolūtatem ꝓducūtur agentis unūquodqꝫ ab agente in fine aliquem ordinat̉. bonū .n. etfinis eſt obiectum ꝓprium uoluntatis: unde ncc̄eeſt ut que ex uolūtate procedūt: ad finē aliquē ordinētur: finē āt ultimū unaqueqꝫ res per ſuaꝫſequitur actionem quā oꝫ dirigi ab eo pͥncipiarebus debit que agūt. neceſſe eſt igit̉ ut deus ēī ſe naturaliter ꝑfectus oībus entibus ex ſua poteſtate eſſe largitur: oīum entiū rector exiſtat a nl̓lo vtiqꝫ directus nec eſt aliquid qd̓ ab eiuſ regimine excuſetur ſicut nec eſt aliquid qd̓ ab ip̄oſortiatur. Eſt igr̄ ſicut perfectus in eſſendo cauſādo ita etiam in regendo perfectus: huius v̓oregiminis effectus in diuerſis apparet diuerſimode ẜm differētiā naturarum. Quedam nāqꝫ ſic adeo ꝓducta ſūt ut ītellectū habētia eius ſil̓itudīeꝫgerat imaginē repn̄tent. vn̄ ip̄a ſolū ſūt directa ſed ſe ipſa dirigentia ẜm ꝓprias actiones īdebitū finem: que ſi in ſua directione regimini diuino ſubdantur ad ultimum finem conſequēduꝫex diuino regimine admittūtur: repellūtur auteꝫſi ſecus in ſua directione ꝓceſſerit. Alia v̓o intellectu carentia ſe ipſa in ſuū finē dirigūt: ſed abalio dirigūt̉: quorū quedā incorruptibilia exiſtētia ſicut in eſſe naturali pati poſſunt defectuꝫita in proprijs actionibꝰ ab ordine in finē eis preſtitutū nequaꝙͣ exorbitāt ſed indeficient̓ regiminiprimi regentis ſubdūt̉ ſicut ſūt corpora celeſtiarum motus ſemper uniformiter procedunt: aliauero corruptibilia exiſtētia natural̓ eſſe pati poſūt defectum qui tamen per alterius profectumcompletur. nam uno corrupto aliud generaturſil̓r ī actionibus proprijs a naturali ordine deficiunt qui tamē defectus per aliquod bonū īde proueniens compenſatur. Ex quo apparet nec illaque ab ordine primi regiminis exorbitare uidēt̉:poteſtatem primi regentis euadunt. naꝫ et hecruptibilia corpora ſicut ab ipſo deo condita ſuntita poteſtati eius perfecte ſubduntur Hoc igitur diuino repletus ſpiritu pſalmiſta conſiderasut nobis diuinum regimen demonſtraret. primodeſcribit nobis primi regentis perfectionem: nāequidem in hoc quod dicit: deus. ptātꝭ in hoc qd̓dicit: magnus dominus: quaſi nullo indigens adſue poteſtatis effectum producenduꝫ: auctoritatꝭin hoc quod dicit: rex magnus ſuper omnes deosquia ſi ſint multi regentes eius tamen regiminiomnes ſubduntur. ẜo autem nobis deſcribit regiminis modum: quidem ꝙͣtum ad intelleccualia