Druckschrift 
3 (1488)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Secūdus.

pote totus in actu exn̄s: oꝫ ſuū obiectū .ſ. ens intelligibile vl̓iter comprehendat: ſub ente āt intelligibili cōprehēdūt̉ etiā ſpecies rerū corꝑoraliumeas igitur ſubſtātia ſeꝑata cognoſcit. Adhuc ſpecies reꝝ diſtinguāt̉ ſicut ſpēs nūeroꝝ: ut ſupra habitū eſt: oꝫ ī ſpecie ſuperiori cōtineat̉ aliqualiter quod eſt ī inferiori ſicut maior nūerꝰtinet minorē: igitur ſubſtātie ſeꝑate ſint ſupraſubſtātias corporales: oꝫ ea que ſūt in ſubſtantijs corporalibus modū maͣlē: ſicut in ſubſtātijsſeꝑatis per modū ītelligibilē: qd̓ .n. eſt ī aliqͦ eſt ineo per modū eiꝰ ī quo eſt. Item ſi ſubſtātie ſeꝑate mouēt corpora celeſtia ut ph̓i ponūt qͥcqͥduenit ex motu corpoꝝ celeſtiū attribuitur ip̄isporibꝰ ſicut inſtrumētis eo mouent mota: ſubſtantijs āt ſeꝑatis mouentibus ſicut principalibꝰagentibus: agūt autem mouent per intellectuꝫ:ſunt igitur cauſantes ea que fiūt per motū corporum celeſtiū: ſicut artifex operat̉ per ſua inſtr̄a:me igitur eoꝝ que generātur corrumpūt̉ ſūt intelligibiliter in ſubſtantijs ſeparatis. vnde Boetius in li. de trini. dicit ex formis que ſunt ſinemateria uenerunt forme que ſunt in materia: cognoſcūt igitur ſubſtātie ſeꝑate non ſolū ſubſtātias ſeparatas. ſed etiā ſpēs reꝝ maͣlium: ſi cogͦſcūt ſpecies generabiliū corruptibiliū corporuꝫ:tāꝙͣ ꝓpriorum effectuuꝫ: multo magis ſpes cōporum celeſtium qͣi proprioꝝ inſtrumētoꝝ. Quiav̓o intellectus ſubſtantie ſeparate ē ī actu habensoēs ſimilitudines ad quas eſt in potentia: hꝫ autēuirtutem comprehendēdi omnes ſpecies dr̄iasentis: neceſſe eſt ſubſtantia ſeparata quelibꝫ cognoſcat omnes res naturales totū ordinē earūCum autem intellectus in actu perfectio ſit intellectum in actu: poteſt alicui uideri ſubā ſeꝑatanon intelligat res materiales: inconueniens enimvidetur res materialis ſit perfectio ſubſtātie ſeparate. Sed ſi recte conſideretur res intellecta ēperfectio intelligentis ẜm ſuam ſimilitudinē quāhꝫ in intellectu: .n. lapis qui eſt extra aīam eſtperfectio intellectus poſſibilis noſtri: ſimilitudoautem rei materialis in intellectu ſubſtātie ſeꝑateeſt īmaͣlit̓ ẜm modū ſubſtantie ſeꝑate ẜm mo ſubſtantie materialis: vnde non eſt īcōuenietſi hec ſimilitudo dicat̉ perfectio intellectuſ ſubſtantie ſeꝑate ſicut propria forma eius ſubſtātie ſeꝑate cogͦſcūt ſingularia CUia uero ſimilitudines reꝝ ī intellectu ſubſtātie ſeꝑate ſūt vl̓iores ꝙͣ ī ītellectu noſtro efficatiores ad hoc per eas aliqͥd cognoſcat̉: ſimilitudines reꝝ materialiū ſubſtātie ſeparate ſo

lum cognoſcūt res materiales ẜm rōem generisſpēi ſicut intellectus noſter: ſꝫ etiā ẜꝫ īdiuidua:n. ſpecies reꝝ ī intellectu exn̄tes oporteat eſſe īmateriales poterūt ẜm ſunt ī ītellectu noſtropͥncipiū cognoſcēdi ſingularia que per maͣm indiuiduātur eo ſpēs ītellectus noſtri in tm̄ ſūttracte v̓tutꝭ una ducit ſolum in cognitione vnius: unde ſicut ſil̓itudo nature generis pōt ducere ī cognitionē generis differentie ut per eaꝫ ſpecies cognoſcatur: ita ſil̓itudo nature ſpeciei pōtducere ī cognitionē principiorum ſpeciei indiuiduātium que ſunt principia materialia ut eamīdiuiduum ī ſua ſingularitate cognoſcatur: ſil̓itudo uero intellectus iubſtātie ſeꝑate ſit ul̓is v̓tutis qͣi que una īmaterialis exn̄s pōt ducere in cognitionē principiorū ſpeciei indiuiduātiū ſūtprincipia materialia ita ſubſtātia ſeparata ſolū naͣm generis ſpei: ſed etiā indiuidui cogͦſcere poſſit ſuū intellectū: nec ſeqͥtur formaquā cognoſcit ſit maͣlis uel ſint infinite ẜm nu̓erum indiuiduoꝝ. Adhuc qd̓ pōt inferior v̓t̓poteſt ſuperior ſꝫ eminētius vn̄ v̓tus īferior oꝑatur multa ubi v̓tꝰ ſuꝑior unū tm̄ oꝑat̉: v̓tꝰ .n.ꝙͣto eſt ſuꝑior tāto magis colligit̉ unit̉: eꝯͣrio v̓ovtus īferior diuiditur multiplicatur: unde uidemus diuerſa genera ſenſibiliū que quinqꝫ ſēſusexteriores ꝑcipiūt una uis ſēſus cōis apprehēdit:aīa āt hūana eſt īferior ordīe naͣe ꝙͣ ſubſtātia ſeꝑata: ip̄a āt cognoſcitiua eſt vl̓iuꝫ ſingulariumduo principia .ſ. ſenſū ītellectū: ſubſtātia igit̉ſeꝑata eſt altior cognoſcit utrūqꝫ altioriunū pͥncipiū .ſ. ītellectū. Itē ſpēs reꝝ ītelligibiles ꝯͣrio ordīe ꝑueniūt ad ītellectū nr̄m ad ītellectū ſubſtātie ſeꝑate. ad ītellectū .n. nr̄m ꝑueniūtuiā reſolutionis .ſ. abſtractionē a cōditionibusmaterialibus indiuiduantibus. vnde per eas ſigularia a nobis cognoſci poſſūt: ad intellectuꝫautem ſubſtantie ſeparate perueniunt ſpecies inteligibiles qͣi per uiam cognitionis: habet enimſpecies intelligibiles ex aſſimilatione ſui ad pͥmāintelligibilē ſpeciem intellectus diuini: que quidēnon eſt a rebus abſtracta ſed rerum factiua: ē autem factiua non ſolū forme ſed materie que eſt īdiuiduationis principium: ſpecies igitur intellectus ſubſtantie ſeparate totam rem reſpiciuntſolū principia ſpeciei: ſed etiam principia indiuiduantia: non eſt igitur ſingularium cognitio ſubtrahenda ſubſtantijs ſeparatis licet intellectus nr̄ſingularia cogno cere non poſſit. Preterea ſicorpora celeſtia mouentur a corporibus ſeparatꝭſecundum ph̓orum poſitionē: ſubſtantie ſeꝑarate agant moueāt intellectū: oꝫ cognoſcātmobile mouēt: quod eſt quoddam parriculare vl̓ia īmobilia ſunt: ſitus etiaꝫ qui renouantur motum ſunt quedam ſingularia que poſſūt