Druckschrift 
3 (1488)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Secūdus.

paret ẜm quid in eis genus differentia ſpecificaaccipi poſſit. ſcire igitur oꝫ diuerſe rerum ſpēsgradatim naturā entis poſſident: ſtatim .n. in prima entis diuiſione inuenitur: hoc qͥdem perfectūſ. ens ſe ens actu: aliud uero imperfectū .ſ. ensin alio ens in potentia: eodem modo diſcurrēti per ſingula apparet unam ſpeciem ſupra aliaꝫaliquem gradū perfectionis adijcere ſicut animalia ſuper plantas: et animalia progreſſiua ſuperanimalia immobilia: in coloribus etiam una ſpecies alia perfectior inuenitur ſecundum ē albedini propinquior. propter quod Aꝝ. in. viij. metaphi. dicit diſtinctiones rerū ſūt ſicut nūerusī qua unitas ſubtracta uel addita ſpeciem nūeriuariat: per quem modum in diffinitiōibus ſi vnadifferentia ſubtrahatur uel addatur diuerſa ſpecies inuenitur: ratio igitur determinate ſpecieiſiſtit in hoc natura cōis in determinato graduentis collocatur qꝛ in rebus ex mat̓ia forma ꝯͣpoſitis forma eſt quaſi terminus. id āt quod t̓minatur per eam eſt materia uel materiale: oportet ratio generis ſumatur ex materiali differentia uero ſpecifica ex formali: et ideo ex differentia genere fit unum ſicut ex materia forma:ſicut una eadem eſt natura que ex materiama cōſtituitur: ita differentia non addit extraneāquādā naturā ſuper genus ſed eſt quedam determinatio ip̄ius nature generꝭ: ut ſi genus accipiat̉animal pedes habens: differentia eius eſt duoſ pedes habēs: quam qͥdeꝫ differentiā nihil extraneūſuper genus addē̓ manifeſtū eſt. vnde patꝫ accidit generi dr̄ie determinatio q̄dam quaꝫ differentia īportat ex alio principio cauſetur natura generis ex hoc natura quā ſignat diffinitō ēꝯpoſita ex materia for̄a ſicut ex termināte terminato: ſi igitur aliqͣ natuara eſt ſimplex ipſa quidem ſe ipſā erit terminata nec oportebit habeat duas ꝑtes quarum vna ſit terminās alia īminata: ex ipſa igitur rōne nature ſumet̉ generis: ex terminatiōe aūt eius ẜm eſt in tali graduentiū ſumet̉ eius dr̄ia ſpecifica. Ex quo etiā patet ſi aliqͣ natura ē t̓minata ſꝫ in finita ī ſe ſicutſupra on̄ſū eſt de naͣ diuina: ē in ea accipe̓ neqꝫgenꝰ neqꝫ ſpēm: qd̓ eſt ꝯſonuꝫ his ſupra de deoon̄dimus. Patet etiā ex p̄miſſis dr̄ſe ſpeciesī ſubſtātijs ſeꝑatis accipiātur ẜm diuerſos gradus ſortiūt̉: in vna aūt ſpē ſūt plura īdiuidua ſunt in ſubſtātijs ſeꝑatis due equales ẜm ordinē ſed vna naturalit̓ ē altera ſuꝑior: vn̄ Iob.xxxviij. dicit̉. Nūquid noſti ordinē celi: Dyoꝰ.dicit. x. c. cele. ierar. ſicut in tota āgelorū multitudine ē ierarchia ſuprema media īfima: ita inqualibꝫ ierarchia ē ordo ſupremꝰ medius īfimꝰ in quolibꝫ ordīe ſup̄mi medij īfimi. Per hocaūt excluditur Crigenis poſitio dixit a princi

pio oēs ſubās ſpūales equales creatas fuiſſe: interquas etiā aīas ꝯnūerat: diue̓ſitas aūt que ī hmōiſubſtātijs īuenit̉ q̄dam ē vnita corꝑi qͥdam nonvnita: q̄dam altior quedā v̓o inferiō: ꝓuenit exdifferētia meritoꝝ: on̄ſum ē aūt hanc driam graduum naͣlē eſſe: aīa eſt eiuſdeꝫ ſpēi cuꝫ ſubſtātijs ſeꝑatis: nec ipſe ſubſtātie ſeꝑate ad inuiceꝫ:nec etiā ẜm ordinem nature equales. ſubſtantie ſeparate accipiūt cognitiōeꝫex ſenſibilibus..LXXXXVI.X premiſſis oſtendi pōt ſubſtātie ſeꝑate accipiūtītellectiuā cognitōnē ex rebꝰ ſēſibilibꝰSenſibilia .n. ſcd̓m ſuā naturā nata ſūt apprehēdi ſēſuꝫ ſicut ītelligibilia intellectū. oīs igiturſubſtātia cognoſcitiua ex ſēſibilibus cognitioneꝫaccipiēs hꝫ cognitōeꝫ ſēſitiuā ꝯn̄s hꝫ corpꝰ pͥncipaliter vnitu: cognitio ſenſitiua ſine organocorporeo poſſit: ſubſtātie aūt ſeꝑate hn̄tcorpora naͣliter ſibi vnita ut ſuꝑius ē on̄ſum: nonigit̉ intellectiuā cognitionem ex rebꝰ ſēſibilibuſ ſumūt Amp̄. altiorꝭ v̓tutis oportet alteriꝰ obiectū: vtus aūt intellectiua ſubſtātie ſeꝑate ē altiōꝙͣ vis ītellectiua aīe hūane: cuꝫ ītellectus aīe hūane ſit īfimus ī ordine ītellectuū ut ex premiſſis habetur: ītellectuſ aūt hūane aīe obiectū ē fātaſma:vt ſupra dictum ē qd̓ eſt ſuꝑiuſ ī ordīe obiectoruꝫꝙͣ res ſenſibilis extra aīam exn̄s ſicut ex ordinetutū cognoſcitiuarū apparet: obiectū igit̉ ſubſtantie ſeꝑate pōt res exn̄s extra aīam: ut ab eaimmediate accipiat cognitionē: neqꝫ fantaſma: relinquitur igitur obiectū intellectus ſuſtantie ſeparate ſit aliquid altius fantaſmate: nihil āt ē altius fantaſmate ī ordine obiectoꝝ cognoſcibiliuꝫniſi id qd̓ eſt ītelligibile actu: ſubſtātie igit̉ ſeꝑate accipiūt cognitionē ītellectiua a ſēſibilibus ſꝫītelligūt ea que ſūt ſe ip̄a etiā ītelligibilia. Adhuc ẜm ordinem intellectuum eſt ordo intelligibilium: ſed ea que ſunt ſecundum ſe ipſa intelligibilia ſūt ſuꝑiora ī ordīe intelligibiliū. his non ſūtintelligibilia niſi quia nos ſacimus ea intelligibilia: eiuſmodi autem oportet eſſe omnia intelligibilia a ſenſibilibus accepta. nam ſenſibilia ſūtſecundum ſe intelligibilia: huiuſmodi autem ītelligibilia ſunt que intelligit intellectus noſter intellectus igitur ſubſtantie ſeparate cum ſit ſuperior intellectu noſtro non intelligit intelligibilia aſenſibilibus accepta ſꝫ que ſūt ẜm ſe intelligibiliaactu Amp̄. modus operatōnis ꝓprie alicuiusrei proportionaliter reſpondet modo ſubſtantie nature ip̄ius: ſubſtantia autem ſeparata eſt ītellectus per ſe exiſtens non in corpore aliquo ope