Druckschrift 
3 (1488)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Secūdus

boni intellectus: complexio aūt maxime equaliseſt ꝯplexio corporis humani: oꝫ igitur ſi ſubſtantia intellectualis uniatur alicui corpori mixtoillud ſit eiuſdē naͣe corpore humano: forma eteius eēt eiuſdē nature anima humana ſi eſſetſubſtātia intellectualis: non igitur eēt differentiaẜm ſpēm inter illud aīal hominē. Similiter ātneqꝫ corpori ſimplici puta aeri aut aque aut igniaut terre uniri pōt ſubā ītellectualis ut for̄a vnūquodqꝫ enī hoꝝ corpoꝝ eſt ſil̓e in toto partibꝰeiuſdē enī nature ſpeciei eſt ꝑs aeris totus aeretenī eūdē motū hꝫ: ſil̓r de alijs: ſil̓ibus autemmotoribus ſimiles forme debentur: ſi igitur aliqͣꝑs alicuius dictoꝝ corporū ſit aīata aīa ītellectuali puta aeris: totus aer oēs ꝑtes eius eadem rōeerūt aīata. hoc āt māifeſte apꝑet fl̓m. nullaoꝑatio uite apparet ī ꝑtibus aeris uel alioꝝ ſimpliciū corporum. igitur alicui ꝑti aeris uel ſil̓ium corpoꝝ ſubā intellectualis vnit̉ ut forma.Adhec ſi alicui ſimpliciū corporuꝫ vnitur aliquaſubā intellectualis ut for̄a. aut habebit intellectūtm̄. aut habebit aliaſ potentiaſ utpote ꝑtinentad ꝑtem ſenſitiuam aut nutritiuaꝫ ſicut ē in hoīeſi aūt hꝫ intellectū tm̄. fruſtra vnitur corꝑi: omīsn. for̄a corꝑis habet aliquā ꝓpriam oꝑationē percorpus. intellectꝰ aūt habet aliquā oꝑationeꝫ adcorpus ꝑtinētem niſi ẜm mouet corpꝰ. intellige̓enim ip̄m eſt oꝑatio organū corporis exēceatur. eadem rōne nec uelle el̓orum etiaꝫ mot̓ſūt a mouentibus naͣlibus .ſ. a gn̄antibꝰ mouent ſe ipſa. vnde oportet ꝓpter eorū motūſint animata. ſi aūt habet ſubſtātia intellectualisque ponit̉ vniri elemēto aut ꝑti eius alias aīe ꝑtes ꝑtes ille ſint ꝑtes aliquorum organoruꝫ oportebit in corꝑe el̓i īuenire diuerſitatem organorū.qd̓ repugnat ſimplicitati ipſiuſ. igitur ſubſtantia intellectualis pōt vniri ut for̄a alicui elemētoaut ꝑti eiuſ. Amp̄. quāto aliquod corpꝰ eſtpinqͥus materie pͥme tanto eſt ignobilius utpotemagis in potētia exn̄s minꝰ in actu completo.elemēta aūt ipſa ſūt ꝓpinqͥora mae pͥme ꝙͣ corꝑamixta cum ip̄a ſint mixtoꝝ corporū materiaxima: ſūt igitur elemētorum corꝑa ignobiliora ſecūdum ſuam ſpeciem corꝑibus mixtis. cum igit̉nobilioris corꝑis ſit nobilio for̄a: impoſſibile ēnobiliſſima forma que eſt aīa ītellectiua ſit vnitacorꝑibus el̓orum Item. ſi corꝑa el̓orū aūt alique ꝑtes eorū eſſent aīata nobiliſſimis aīabusſunt anime ītellectiue oporteret quāto aliquacorꝑa eſſent viciniora elemētis eſſent ꝓpinqͥoraad vitam. hoc aūt apparet ſed magis ꝯͣriū.plante minus habent de vita ꝙͣ aīalia cum tn̄ ſitꝓpiquiores terre. mineralia que ſūt adhuc propinqͥora nihil hn̄t de vita. igr̄ ſubſtantia intellectualis vnitur alicui elemēto vel ꝑti eius ut for

ma. Adhuc oīum mouētiū corruptibiliū vitaper excellentiā ꝯͣrietatis corrūpitur: nam aīaliaplante mortificātur ab excellēti calido frigidohūido aut ſicco. in corꝑibus aūt elemētoruꝫ ſuntp̄cipue excellētie haꝝ ꝯtrarietatum. igitur eſtpoſſibile in eis ſit vita. īpoſſibile ē igitur ſubſtantia intellectiua vniatur eis ut for̄a: Amp̄.elemēta ſi ſecūduꝫ totū ſint incorruptibilia tn̄ſingule partes ſunt corruptibiles utpote ꝯͣrietatēhabentes. ſi igit̉ alique partes elemētorum hēantſibi vnitas ſubſtantias cognoſcentes. maxime videtur aſſignet̉ eis vis diſcretiua cortumpētiumque quideꝫ eſt ſenſus tactus eſt diſcretiuus calidi frigidi ſimiliuꝫ ꝯtrarietatum ꝓter qd̓ etiaꝫquaſi neceſſarius ad preſeruationē a corruptiōeomnibus aīalibus ineſt. hunc aūt ſenſum impoſſibile eſt in eſſe corpori ſimplici cum oporteat organum tactus habere actu contrarietates ſedpotentia quod contingit ſolum in mixtis temꝑatis: non igitur eſt poſſibile aliquas partes elementorū aīatas anima cognoſcitiua. Itē corpus viuens aliquo ẜm aīam local̓r mouetur:nam corpora celeſtia ſi tn̄ ſint animata mouēturcirculariter: aīalia ꝑfecta motu ꝓgreſſiuo. oſtreaāt motu dilatationis ꝯſtrictionis: plante autemmotu augmēti decremēti ſunt aliqͦ modo ẜmlocū ſed in elementis apparet aliquis motusſit ab aīa ſed ſolū motꝰ naͣlis: ſunt igitur cōpora uiuentia. Si āt dicatur ſubſtātia ītellectual̓ ſi vniat̉ corpori el̓i aut parti eiꝰ ut forma. vnitur tn̄ ei ut motor: pͥmū quidē in aere hoc dici impoſſibile eſt: .n. pars aeris non ſit per ſe ip̄aꝫ terminabilis pōt aliqͣ pars eius determinata mo propriū hr̄e propter quem ſibi ſubſtantia ītellectual̓: uniatur Pret̓ea ſi aliqua ſubſtantia ītellectual̓ vnit̉ alicui corpori natural̓r ſicut motōꝓprio mobili: oꝫ v̓tutem motiuā illīꝰ ſubſtātie limitari ad corpus mobile cui naͣl̓r unit̉: cuiuſlibet motoris ꝓprij vtꝰ excedit in mouendo propriū mobile: ridiculū aūt uidet̉ dicere v̓tus alicuius ſubſtantie intellectualis excedat ī mouēdo aliquā determinatam partē alicuius elementiaut aliquod corpus mixtu. uidetur igitur dicēdum aliqua ſubſtantia intellectualis vniat̉ alicui corpori el̓ari natural̓r ut motor niſi ſibi etiaꝫuniatur ut forma. Item motus corporis el̓ariſ poteſt ex alijs principijs cāri ꝙͣ ex ſubſtantia intellectuali: ſuperfluū igitur eēt ꝓpter hmōi motus naͣlit̓ ſubſtantias intellectuales corporibus el̓aribusvniri Preterea hoc autem excluditur erroropīo Apulei quorūdā pl̓onicorū qui dixeruntdemonia animalia corpore aerea mēte rōnabilia: aīo paſſiua: tempore eterna: quorūdā gentiliū ponētium el̓a animata: unde eis cultū diuinū inſtituebant. Excluditur etiā opīo dicētiuꝫ

k 3