Druckschrift 
3 (1488)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Liber

getatiua ad ſpēm carnis ꝑducit ad quam pōtꝑducere calor ignis qui eſt eius inſtrumētuꝫ licetoꝑetur diſponendo ad eam reſoluēdo ꝯſumendo: cum igit̉ oīs virtus nature actiua ꝯparetur addeum ſicut inſtrumētum ad primum pͥncipaleagens: nihil ꝓhibet in vno eodeꝫ generato qd̓ ēhomo actioneꝫ nature ad aliquid hominis terminari ad totum qd̓ fit actione dei: corpus igit̉homīs formatur ſimul virtute dei quaſi principalis agentis pͥmi. etiaꝫ v̓tute ſemīs quaſi agētis ſecundi: ſed actio dei ꝓducit animaꝫ humanāquam v̓tus ſemīs producere pōt ſed diſponitad eam. Unde patet ſolutio ad quartū. Sic enīhomo ſibi ſimile in ſpecie generat in ꝙͣtum virtꝰſeminis eius diſpoſitiue oꝑatur ad vltimaꝫ for̄aꝫex qua homo ſpēm ſortitur. Deum v̓o adulteriecooꝑari in actione nature nihil ē in cōueniēs:n. natura adulterorū mala eſt ſed voluntas. actioaūt que ē ex v̓tute ſemīſ ip̄orū ē naturalis non voluntaria. vnde eſt inconueniēs ſi deus illi oꝑationicooꝑatur ultimā perfectionem inducēdo.Quod v̓o. vi. obijcitur patꝫ de neceſſitate ꝯͣcludit. ſi .n. detur corpus hoīs formetur pͥusꝙͣ anima creetur aut ecōuerſo. ſequitur idēhomo ſit prior ſe ipſo. .n. homo eſt ſuū corpuneqꝫ ſua anima: ſequitur aūt aliqua pars eiusſit altera pͥor quod eſt incōueniens. nam materia tempore eſt prior forma mat̓iaꝫ dico ſecundum eſt in potentia ad formam ẜm actueſt per formā ꝑfecta: ſic .n. eſt ſimul cuꝫ forma. corpus igitur humanū ẜm eſt in potentia ad aīamvt pote cum nōdum habet aīam eſt prius tꝑe ꝙͣanima. tunc aūt eſt humanū actu ſed potētiatantū. cum v̓o eſt humanū actu quaſi aīam humanam ꝑfectū eſt prius neqꝫ poſterius animaſed ſimul cum ea. Neqꝫ etiā ſeqͥtur ſi aīa ex v̓tuteſemīs ꝓducitur ſed ſolum corpus ſit imperfecta oꝑatio tam dei ꝙͣ nature ut ſeptima ꝓcedebat. v̓tute .n. dei vtrūqꝫ fit corpus anima lꝫformatio corporis ſit ab eo mediāte v̓tute ſemīsnaturali aīam aūt īmediate ꝓducat: neqꝫ etiaꝫ ſequitur actio v̓tutis ſemīs ſit imꝑfecta. cum perficiat hoc ad quod ē Sciendum etiā in ſeminev̓tute ꝯtineri omnia illa v̓tutem corporeamexcedunt ſicut fenū culmus internodia: ſil̓ia. exquo cōcludi poteſt id hominis quod totamv̓tutem corporeā excedit in ſemīe v̓tute cōtineat̉vt octaua ratio ꝯcludebat. Quod aūt oꝑationes anime vident̉ ꝓficere in ꝓceſſu generationishumane ſicut ꝓficiunt corꝑis parteſ on̄dit animam humana corpus idē pͥncipium habere ſic̄nona ꝓcedebat. ſed oſtendit diſpoſitio ꝑtiūcorꝑis eſt neceſſaria ad aīe operationē Quodaūt decimo obijcitur corpus anime ꝯfigurari etob hoc aīam ſibi corpus ſimile p̄parare ꝑtiꝫ qͥdē

eſt uerum partim autem fl̓m: ſi enim intelligaturde anima generantis eſt uerum quod dicitur. fl̓māt ſi intelligatur de aīa generati: non .n. v̓tute aīegenerati formatur corpus ꝙͣtum ad primas p̄cipuas partes ſed uirtute anime generātis ut ſupraꝓbatum eſt: ſimiliter etiam omnis materia ſueme cōfiguratur: non tamē hec configuratio fit exactione generati ſed ex actione forme generantis Quod autem vndecimo obijcitur de ſeminisuita in principio deciſionis: pꝫ quidem ex dictiseſſe uiuum niſi in potentia. unde tunc aiam actunon habet ſed virtute: in proceſſu autem generationis hꝫ aīam vegetabilem ſenſibilē ex uirtuteſeminis que non manēt ſed tranſeūt aīa rationali ſuccedente. Neqꝫ etiam ſi formatio corporismam humanā precedit: ſequitur aīa ſit ꝓptercorpus ut duodecima inferebat: eſt enī aliquidpropter alterū dupliciter. Uno modo ꝓpter eiusoperationē ſiue conſeruationem ul̓ quicquid huiuſmodi eſt qd̓ ſequitur ad eſſe: hmōi ſūt poſteriora eo ꝓpter quod ſunt ſicut ueſtimenta ſūtpter hominē inſtrumenta ꝓpter artificeꝫ. Aliomodo eſt aliquid ꝓpter alterum .i. propter eiꝰ: ſic quod eſt ꝓpter alterum eſt prius tempore:natura poſterius. hoc autem corpus eſt ꝓpt̓aīam ſicut ēt oīs materia ꝓpt̓ formā. ſecus āt eētſi ex aīa corpore fieret unū ẜm eſſe ſicut dicūtqui ponūt aīam eſſe corporis formā. nulli alij corpori niſi humano unitur ſubſtantia intellectualis uel formaLXXXXUia uero oſtenſūeſt ſubſtantiam aliquam intellectuaem uniri corpori ut forma .ſ. animaꝫhūanam: inquirendū reſtat utrum alicui alt̓i corpori aliqua ſubſtantia ītellectualis ut forma vniatur: quidem de corporibus celeſtibus ſint animata anima ītellectuali ſuperius eſt oſtenſuꝫ qͥdde hoc Aꝝ. ſenẜit: Aug. hoc ſub dubio dereliqͥt. vn̄ pn̄s inquiſitio circa corpora elementariauerſari debet. autem nulli corpori elementariſubſtantia ītellectualis uniatur vt forma niſi humano: euidenter apparet: ſi .n. alteri corpori vniatur aut vnitur corpori mixto aut ſimplici: ātpōt vniri corpori mixto: qꝛ oporteret illud corpmaxīe equalis complexionis ẜm ſuū genus int̓cetera corpora mixta: cum uideamus corpora mixta tanto nobiliores formas hr̄e quāto magis adtemperamētum cōmixtōnis ꝑuēiunt: ſic qd̓ hꝫformā nobilliſſimā utpote ſubſtantiam ītellectualē ſi ſit corpus mixtuꝫ oꝫ temperatiſſimū: vn̄etiam uidemus molicies carnis bonitas tactꝰque equalitatꝭ cōplexionis demōſtrāt ſunt ſigna