Druckschrift 
3 (1488)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Liber.

X premiſſis autēoſtendi poteſt ꝙ cā diſtinctionis reruꝫnō eſt diuerſitas aut ꝯͣrietas agentiuꝫSi enī diuerſi agentes ex quibus procedit reꝝ diuerſitas ſūt ordinati ad inuicē: oꝫ ꝙ hmōi ordīsſit aliqͣ cā una. nā multa nō uniutur niſi ꝑ aliqd̓.⁊ ſic illius ordinis eſt una cā ⁊ una diftīctionis rerum. ſi uero diuerſi agentes non ſint ad inuicemordinati: concurſus eoꝝ ad diuerſitatem rerū ꝓducēdā erit ꝑ accn̄s: diſtinctio igitur reꝝ erit caualis cuius ꝯͣriū ſupra eſt oſtenſū. Iteꝫ a diuerſis cāis nō ordinatis non procedut effectus ordinati niſi forte ꝑ accn̄s. diuerſa āt ī ꝙͣtū hmōi n̄ faciūt vnū: res at diſtincte inueniūtur hr̄e ordinemad inuicē non caſualiter: cū ut in pluribus unumab alio mouetur: impoſſibile eſt igitur ꝙ diſtīctōrerū ſic ordinataꝝ ſit ꝓpter diuerſitate agentiuꝫnō ordinatoꝝ. Amp. quecūqꝫ hn̄t cām ſue diſtinctionis: nō poſſunt eē pͥma cā diſtictionis reꝝſed ſi plura entia ex equo accipiāt̉ neceſſe ē ꝙ habeant cām ſue diſtinctionis. hꝫ .n. cām eēndi cumoīa entia ſint ab uno pͥmo ente ut ſupra on̄ſum ēidē āt eſt cā eēndi alicui ⁊ diſtinctionis eiꝰ ab alijsſicut on̄ſuꝫ ē. nō pōt igit̉ eſſe prima cā diſtinctōisreꝝ diuerſitas agentiū. Itē ſi diuerſitas rerū ꝓcedat a diuerſitate uel ꝯͣrietate diuerſorū agentiuꝫmaxīe hoc uidetur qd̓ ⁊ plures ponūt de ꝯͣrietate boni et mali ita ꝙ oīa bona procedāt a bonoprincipio mala .n. a malo. bonū āt ⁊ malū ſunt īoībus generibus. nō āt poteſt eſſe vnū primū pͥncipium oīum maloꝝ. cū .n. ea que ſunt per aliudreducant̉ ad ea que ſunt per ſe oportebit pͥncipiūactiuū malorū eē ꝑ ſe malū: per ſe āt dicimꝰ taleꝫqd̓ per eſſentiam ſuā tale eſt. eius igit̉ eſſētia eritmaia. hoc āt eſt īpoſſibile: oē .n. qd̓ eſt ī ꝙͣtū ē ensneceſſe eē bonū: eſſe nāqꝫ ſuū vnūquodqꝫ amat ⁊cōſeruari appetit. ſignū at ē qꝛ ꝯͣ pugnat vnūqd̓qꝫ ſue corruptioni. bonū āt eſt qd̓ oīa appetunt:non poteſt igitur diſtinctio ī rebus ꝓcedere a ducbus ꝯrijs principijs qͦꝝ unū ſit bonū ⁊ aliud malū. Ad hoc oē agens agit ī ꝙͣtū ē actu: ī ꝙͣ tumv̓o eſt actu: ē vnūqd̓qꝫ perfectu. ꝑfectū v̓o oē i ꝙͣtū hmōi bonū dicimus: oē igitur agens in ꝙͣtumhmōi bonū eſt: ſi quid igitur per ſe malū eſt n̄ poterit eē agens: ſi āt ē maloꝝ primū pͥncipiū oꝫ eēꝑ ſe malū ut oſtenſū eſt: īpoſſibile eſt igit̉ diſtīctōnē ī rebus procedere a duobꝰ principijs bono ⁊malo. Amp̄. ſi oē ens ī ꝙͣtū huiuſmodi bonūē. malū igitur ī ꝙͣtuꝫ eſt malū eſt non ens: nō enilāt ī ꝙͣtum huiuſmodi non eſt ponere cām agēteꝫcū oē agens agat ī quātuꝫ eſt ens actu. agit autemunūquodqꝫ ſibi ſil̓e: mali igitur in quantum eſthmōi non eſt ponere cām per ſe agentem: non eſtigitur fieri reductionē malorū in una̓ pͥmam cāꝫ

que per ſe ſit cā oīum maloꝝ / Adhuc qd̓ educitur preter inetutionem agentis non hꝫ cam per ſeſed incidit per accidens ſicut cū quis inuenit theſaurū fodiēs ad plantandū: ſed malū in effectualiquo nō poteſt prouenire niſi preter intentionēagentis. cū omne agens aliquod bonū ītēdat. bonū .n. eſt qd̓ oīa appetūt. malū igitur non habetcām ꝑ ſe ſed per accn̄s incidit in eſſectibus cāruꝫ:non igitur eſt ponere unū primū principiū oīummaloꝝ. Item ꝯͣriorum agentiū ſūt ꝯtrarie actiones: eoꝝ igitur que per una actionē ꝓducūt̉ nonſunt ponenda pͥncipia cōtraria. bonū āt ⁊ malūeadem actione producuntur: eadem enim actiōea qua corrumpitur ⁊ aer generatur: nō ſunt igit̉ꝓpter differentiam boni ⁊ mali in rebus inuētāponenda principia contraria Amp̄. qd̓ oīnonon eſt. nec bonum nec malum eſt: quod auteꝫ ēin ꝙͣtum eſt bonū eſt ut oſtenſuꝫ ē. oꝫ igit̉ maluꝫeē aliquid in quantum eſt non ens: hoc at ē ens pͥuatū. malū igitur ī ꝙͣtū hmōi ē ens priuatū ⁊ ipſum malū eſt ipſa priuatio. priuatio āt nō hꝫ caꝑ ſe agentē: qꝛ omne agens agit in ꝙͣtum habꝫ fōmā. ⁊ ſic oꝫ per ſe effectum agentis eē habens formam cū agens agat ſibi ſil̓e niſi per accidens. reliquitur igitur ꝙ malū n̄ hꝫ cām per ſe agentem ſꝫincidit per accidens in effectibus cāꝝ per ſe agentium: non eſt igitur unū primū ⁊ ꝑ ſe malorū pͥncipiū ſed primū oīum principium ē unū pͥmumbonū ī cuius effectibus conſequitur malū per accidens. Hinc ē ꝙ Iſa. xlv. d. Ego dn̄s ⁊ nō ē alterdeus formās lucē ⁊ creās tenebras: faciēs paceꝫ ⁊creans malū. ego dn̄s faciens oīa hec. Et Ecc̄. xi.Bona ⁊ mala uita ⁊ mors paupertas ⁊ hōeſtaſ adeo ſūt: ⁊ eodē. xxxiij. Contra malū bonū eſt: ⁊ ꝯͣuirū iuſtū eſt peccator: ⁊ ſic intuere in oīa operaaltiſſimi: duo ꝯͣ duo ⁊ unū ꝯͣ unū. Dicitur autemdeus face̓ mala uel creare in ꝙͣtū creat ea q̄ ẜm ſebona ſūt ⁊ tn̄ alijs ſūt nociua: ſicut lupus ꝙͣuis inſua ſpē quoddā bonū nature ſit tn̄ oui eſt malus⁊ ſil̓r ignis aque i quātum eſt hmōi corruptiuuset ꝑ ſil̓em modū ē cā malorū in hōibus que penedicuntur. Unde dr̄ Amos. iij. Si eſt malū in ciuitate qd̓ dn̄s nō fecerit. ⁊ hoc ē qd̓ Greg. dic̄. Etiāmala que nulla ſua natura ſubſiſtūt creant̉ a domino: ſed creare mala dicitur cū res in ſe bōaſ creatas nobis male agentibus in flagellum format.Per hoc autē excludit̉ error ponētiū prima principia ꝯͣria: qui error primo īcepit ab Empedocle.poſuit .n. duo prima principia agentia amicitiaꝫ⁊ litem. quoꝝ amicitia dixit eē cam generatōnislitē v̓o corruptionis ex qͣ vr̄ ut Auꝝ. dicit ī primometha: hec duo bonū ⁊ malū prima principia cōtraria poſuiſſe: poſuit āt ⁊ pytagoras duo pͥmabonū et malū ſed non per modū prīcipioꝝ agētium ſed per modū formaliū principiorū. ponebat