Druckschrift 
3 (1488)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Secūdus.

prior eſt ea que eſt ꝑ accidens: ſi igitur poſterioraſint a cā per ſe determinata: inconueniens eſt dice̓priora eē a cā per accidens īdeterminata: diſtīctōat reꝝ p̄cedit natural̓r motū ⁊ oꝑationes rerumdeterminati .n. motus ⁊ oꝑatōes ſt̓ reꝝ det̓mīataruꝫ: ⁊ diſtinctarū. motus at ⁊ oꝑatōes reꝝ ſunt acāis ꝑ ſe ⁊ det̓minatis: cū īueniāt̉ aūt ſemꝑ aut inpluribꝰ ex ſuis cāis eodē moͣ ꝓcedere: gͦ ⁊ diſtīctioreꝝ eſt a cā per ſe ⁊ determīata ⁊ non a cāu qͥ eſtcā per accidens īdeterminata Amp̄. cuiuſlibꝫrei ꝓcedentis ab agente per intellectū et uolūtateforma eſt ab agente ītenta. ipſa auteꝫ uniuerſitascreaturarū deū hꝫ auctorē qͥ eſt agens ꝑ volūtatē⁊ intellectū ut ex premiſſis pꝫ: nec in v̓tute ſua defectus aliquis eſſe pōt ut ſic deficiat a ſua intentōne: cū ſua v̓tus infinita ſit ut ſupra oſtenſū eſt: oꝫigitur ꝙ forma uniuerſi ſit a deo ītenta ⁊ uolita:nō eſt igitur a cāu: cāu .n. dicimus eē q̄ p̄ter intētionē ſūt agentis: forma āt uniuerſi cōſiſtit ī diſtinctione et ordine ꝑtium eius: nō eſt igitur diſtīctioreꝝ a cāu. Ad hoc id quod ē bonū ⁊ optimuꝫī effectu eſt finis ꝓductionis ipſiꝰ: ſed bonū ⁊ optimum uniuerſi conſiſtit ī ordine ꝑtiuꝫ ipſiꝰ ad iuicē qͥ ſine diſtinctiōe eē nō poteſt: ꝑ hunc eniꝫ ordinē uniuerſū in ſua totalitate cōſtituit̉ que eſt optimuꝫ ipſiꝰ ipſe igitur ordo ꝑtiuꝫ uniuerſi ⁊ diſtinctio eaꝝ eſt finis ꝓductionis uniuerſi. nō eſt igit̉ diſtinctio reꝝ a cau. Hanc autem ueritatē ſacra ſcriptura ꝓfitetur ut pꝫ Gen̄. prīo. ubi cū prīo dicat̉.In prīcipio creauit dus ce. ⁊ ter. ſubiūgit: Diuiſitdeus lucē a tenebris: ⁊ ſic de alijs: ut non ſoluꝫ rerum creatio ſed etiā rerum diſtinctio a deo eē on̄datur nō a cau ſed quaſi bonū ⁊ optimū uniuerſi. unde ſubditur. Uidit deus cūc. que fec. ⁊ erantual. bona. Per hoc autem excluditur opinio antiquorū naturalium ponentiuꝫ cām materialemſolā ⁊ unam: ex qua oīa fiebant raritate ⁊ d̓nſitate. has .n. neceſſe eſt dice̓ diſtinctionē rerū quas īuniuerſo uidemꝰ nō ex alicuius ordināte intentōne ꝓueniſſe: ſed ex materie fortuito motu. Similiter etiā excluditur opinio Democriti ⁊ Leuſippiponētiuꝫ infinita principia materialia .ſ. indiuiſibilia corpora eiuſdem nature: ſed dr̄ia figuris poſitione ⁊ ordine: ex quoꝝ cōcurſu quē oportebateē fortuitum cū cam agentem negarent: ponebāteſſe diuerſitatem ī rebꝰ ꝓpt̓ p̄dictas tres athomorū dr̄ias .ſ. figure ordinis ⁊ poſitionis. vnde ſeq̄batur diſtinctionem reruꝫ eſſe fortuitā quod ex premiſſis pꝫ eē falſum.2Ꝙ ma n̄ ē pͥma cā diſtīctōis reꝝX hoc autē ulterius apparet ꝙ rerū diſtīctio nō eſt ꝑꝑ Amaterie diuerſitatē ſicut propt̓ pͥmaꝫ

cām: ex materia enim nihil determinatum ꝓuenire poteſt niſi caſualiter: eo ꝙ materia ad multapoſſibilis eſt ex quibus ſi unū tm̄ proueniat hocut in paucioribus contingens neceſſe eſt eſſe: huimodi autem eſt quod caſualiter euenit ⁊ p̄cipueſublata intentione agentis: oſtenſū eſt autē ꝙ reꝝdiſtīctio non eſt a caſu: relinquitur igitur. ꝙ nō ſitꝓpter maͣe dr̄ſitatē ſicut propt̓ primā cām. Adhoc ea q̄ ſūt ex ītētōe agentis nō ſūt ꝓpter maͣꝫ ſicut ꝓpter primā cām: cā .n. agens prior ē ī candoꝙͣ mat̓ia: qꝛ maͣ n̄ fit actu cā niſi ẜm ꝙ ē mota abagēte. un̄ ſi aliqͥs effectus cōſeqͥt̉ diſponē maͣe ⁊ intētionē agentis n̄ ē ex maͣ ſicut ex prima cā: ⁊ ꝑꝑhoc uidemꝰ ꝙ ea que reducūt̉ ī maͣ ſicut ī primaꝫcām ſūt p̄ter intentionē agentis ſicut monſtra etalia peccata nature: forma āt ē ex ītentōe agentisqd̓ ex h̓ pꝫ: agens .n. agit ſibi ſil̓e ẜm formam: ⁊ ſialiqn̄ deficiat hoc ē a cāu ꝓpter mat̓iā: forme igit̉nō ſequūt̉ diſpōeꝫ mat̓ie: ſicut primā cām: ſꝫ magis ecōuerſo: matie ſic diſponūt̉ ut ſint tales for̄e:diſtīctio āt reꝝ ẜm ſpēm eſt ꝑ formas: diſtinctioigit̉ reꝝ nō ē ꝑꝑ matie diuerſitatē ſicut propt̓ primā cam. Amp̄. diſtīctio reꝝ nō pōt ꝓuenireex maͣ niſi in illis q̄ ex maͣ p̄exn̄te fiūt: multa autēſūt ab īuicē diſtincta in rebꝰ que nō pn̄t ex preexiſtente mat̓ia fieri: ſicut pꝫ de corporibꝰ celeſtibusq̄ nō habēt ꝯͣriuꝫ ut eoꝝ motus oſtendit: nō igipōt eē prima cā diſtinctionis reꝝ dr̄ſitas mat̓ie.Item quecūqꝫ hn̄tia ſui eē cām diſtinguūtur: habēt cām ſue diſtīctōis: vnūquodqꝫ .n. ẜm hoc fitens ẜm ꝙ fit unū in ſe indiuiſū ⁊ ab alijs diſtīctūſed ſi mat̓ia ſui diuerſitate eſt cā diſtinctionis rerū oꝫ pone̓ materias in ſe eē diſtinctas: cōſtat aūtꝙ materia quelibet habet eſſe ab alio ꝑ hoc ꝙ ſupra on̄ſū eſt oē qd̓ qualit̓cūqꝫ ē: a deo eē: gͦ alid̓ ēcā diſtīctionis mat̓ijs: nō igit̉ prima cā diſtīctiōisreꝝ pōt eē diuerſitas mat̓ie. Ad hoc cū oīs intellectus agat propt̓ bonū nō agit meliꝰ propt̓ uiliꝰ: ſꝫ ecōuerſo. ſil̓r ē d̓ naͣ. oēs āt res ꝓcedūt a deoꝑ ītellectū agentē ut ex ſupradictis pꝫ: ſūt igitur adeo uiliora ꝑꝑ meliora ⁊ nō ecōuerſo. for̄a āt nobilior ē matia cū ſit ꝑfectio ⁊ actuſ eiꝰ. gͦ nō ꝓduē̄tales formas reꝝ ꝓpt̓ tales mat̓ias: ſꝫ magꝭ talesmat̓ias ꝓduxit ut ſint tales forme: n̄ igit̉ diſtinctōſpēꝝ ī rebꝰ qͥ eſt ẜm formā eſt ꝓpter mat̓iam ſedmagi mat̓ie ſūt create diuerſe ut diuerſis formiscōueniant. Per h̓ āt excludit̓ opīo Anaxagor̄ ponētꝭ īfinita principia mat̉ialia a prīcipio qͥdē cōmixta ī uno ꝯfuſo q̄ poſtmodū ītellectꝰ ſeꝑandoꝯſtituit: ⁊ qͦrūcūqꝫ alioꝝ ponētiū dr̄ſa principiamat̓iala ad diſtinctione reꝝ candam. Ꝙ diſtinctio rerum non eſt propter contrarietateꝫ primorum agentiumXLI