Liber.

ꝓductā ſicut accidit ī particularibus agentibus aquibus ꝓducitur effectus in tempore: nō āt ip̄mtp̄us: deꝰ autem ſil̓ in eē ꝓduxit ⁊ creaturā ⁊ tp̄s:non eſt igit̉ rō qͣre nūc ⁊ nō prius ī hoc conſiderāda ſꝫ ſolū quare nō ſemꝑ: ſicut ꝑ ſil̓e ī loco apꝑet:ꝑticularia enim corpora ſicut ī tꝑe det̓mīato: itaetiā ī loco det̓mīato producūt̉: ⁊ qꝛ habēt extraſe tēpus ⁊ locū a quibꝰ cōtinētur: oꝫ eē rōem qͣremagis ī hoc loco ⁊ ī hoc tꝑe ꝓducūt̉ ꝙͣ in alio: intoto āt celo extra qd̓ nō eſt locꝰ ⁊ cū qͦ vl̓is locusoīum ꝓducitur: nō eſt ratio conſiderāda quareh̓ ⁊ n̄ ibi ꝯſtitutū eſt: quā rationē: qꝛ quidā ꝯſiderandā putabāt deciderūt ī errorē ut ponerent īfinitū ī corporibus: ⁊ ſil̓r ī ꝓductōe totius creatureextra quā nō eſt tp̄us ⁊ cū qͣ tēpꝰ ſil̓ ꝓducitur: n̄eſt attēdēda ratio quare nūc ⁊ n̄ priꝰ ut ꝑ hoc ducamur ad ꝯcedendā tēporis infinitatē: ſed ſolumquare n̄ ſemꝑ uel quare pꝰ non eē uel cū aliqͦ prīcipio. ¶ Ad hoc at̄ inqͥrendū ſexta rō īducebat̉ex ꝑte finis qͥ ſolus īduce̓ poteſt neceſſitatē ī his q̄uolūtate agūt̉. finis autē dīne volūtatis nō pōt eēniſi eius bonitas: non āt agit ꝓpter hūc finē producendū in eē ſicut artifex agit ꝓpter ꝯſtitutōemartificiati: cū bōitas eiꝰ ſit et̓na ⁊ īmutabilis ita ꝙei nihil accreſcere pōt: nec ēt poteſt dici ꝙ ꝓpt̓ eiꝰmeliorationē deus agat. nec etiā agit ꝓpter huncfinē acqͥrendū ſibi: ſicut rex pugnat ut acqͥrat ciuitatē: ip̄e .n. eſt ſua bonitas. reſtat igit̉ ꝙ agat ꝓpt̓finē in ꝙͣtum effectū ꝓducit ad ꝑticipationē finisī ꝓducēdo igitur res ſic ꝓpter finē uniformis habitudo finis ad agentē non eſt conſiderāda ut rōoporis ſēpit̓ni: ſed magis eſt attendēda habitudofinis ad effectū qui ſit ꝓpt̓ finē ut tal̓r ꝓducat̉ effectus qual̓r ꝯueniētiuſ ordinet̉ ad finē: vn̄ ꝑ hoc ꝙfinis uniformiter ſe hꝫ ad agentē non poteſt ꝯcludi ꝙ effectus ſit ſempit̓nꝰ. Nec eſt nccͣium effectūdiuinū ſēper fuiſſe ꝓpt̓ hoc ꝙ ſic ꝯueniētiꝰ ordīetur ad finē ut ſeptīa rō ꝓcede̓ uidebat̉. ſꝫ ꝯuenientius ordinat̉ ad finē ꝓpt̓ hoc qd̓ eſt non ſemꝑ fuiſſe: oē .n. agens producēs effectū in ꝑticipationēſue forme ītendit ī eo īducere ſuā ſil̓itudinem: ſicigit̉ diuine uoluntati conueniēs fuit ī ſue bonitatis ꝑticipatōnē creaturā ꝓducere ut ſua ſil̓itudīediuinam bonitatem repreſentaret: non auteꝫ poteſt eē talis repreſentatio per modū equalitatis ſicut effectus uniuocus ſuam cāꝫ repreſentat ut ſicoportebt ab infinita bonitate eternos effectus ꝓduci. ſed ſicut excedens repreſētatur ab eo quodexceditur: exceſſus āt diuine bonitatis ſupra creaturā per hoc maxime exprimitur qd̓ creature nōſemꝑ fuerunt: ex hoc .n. apparet expreſſe qd̓ oīaalia preter ip̄m: eū hn̄t ſui eſſe auctorem: ⁊ qd̓ virtus eiꝰ non obligatur ad huiuſmodi effectus ꝓducendos ſicut natura ad effectus naturales ⁊ perſequens quod eſt uoluntate agens ⁊ intelligēſ qͦꝝ

ꝯͣria quidā poſuerunt eternitatem creaturarumſupponētes. Sic igit̉ ex ꝑte agentis nihil ē qd̓ eternitatē creaturaꝝ nos ponere cogat.¶ Solutio rōnuꝫ que ſumūtur ex parte rerumfactarum.XXXVI.Imiliter etiā necex ꝑte creature eſt aliqͥd qd̓ nos ad eiꝰet̓nitatē ponendā de ncc̄itate inducat.Ncc̄itas .n. eſſendi q̄ in creaturis inuenitur ex qͦ pͥma rō ad hoc ſūit̉. eſt ncc̄itas ordīs ut in p̄cedentibꝰ eſt on̄ſū: ncc̄itas āt ordinis non cogit ip̄ꝫ cui talis ineſt ncc̄itas ſemꝑ fuiſſe ut oſtēſū eſt ſupra. lꝫ.n. ſubſtātia celi ꝑ h̓ qd̓ caret potētia ad n̄ eē. hēatncc̄itatē ad eſſe: n̄ tn̄ neceſſitas ſeqͥtur eiꝰ ſubāꝫ. vn̄ſubſtātia eiꝰ iā in eē īſtituta talis neceſſitas īpotētialitatē nō eſſendi īducit. n̄ aūt fatit eē īpoſſibl̓ecelū n̄ eſſe in cōſideratiōe qͣ agitur de ꝓductioneſubſtātie ip̄iꝰ. Sil̓r etiā v̓tus eſſendi ſemꝑ ex quaꝓcedebat ẜa rō p̄ſupponit ſubſtantie ꝓductionēvn̄ cū de ꝓductiōe ſubſtātie celi agit̉: talis v̓tꝰ ſēmpit̓nitatis argumētū ſufficiēs eē nō pōt. ¶ Motus etiam ſempiternitatem non cogit nos ponererō ꝯn̄ter inducta. iam .n. patet ꝙ abſqꝫ mutatiōedei agentis poteſt eſſe ꝙ nouū agat nō ſempit̓nūſi āt poſſibile eſt ab eo aliquid agi de nouo patetꝙ ⁊ moueri. nā motus diſpōnē uolūtatis et̓ne ſeqͥtur de motu non ſemper eſſendo: Similiter etiam intentio naturalium agentium ad ſpecierumperpetuitatem ex quo quarta ratio procedebatpreſupponit naturalia agentia iā ꝓducta: vn̄ locūnō hꝫ hec rō niſi in rebꝰ naturalibꝰ iā in eſſe ꝓductis nō aūt cū de reꝝ productōe agit̉: utrū aut neneſſe ſit pone̓ generationē ꝑpetuo duraturā: in ſequentibꝰ oſtendet̉. Nō etiā quinta ex tempore inducta eternitateꝫ motus magis ſupponit ꝙͣ probet. Cum enim prius ⁊ poſterius ⁊ continuitaſ tēporis ſequatur prius ⁊ poſterius ⁊ continuitateꝫmotus ſecundum Aꝝ. doctrinam: patet ꝙ iō idēinſtans eſt principiū futuri ⁊ finis preteriti: quiaaliquid ſignatū in motu eſt principium ⁊ finis diuerſarum partium motus: non oportebit igituroē inſtans huiuſmodi eſſe niſi omne ſignū ī tꝑeacceptū ſit mediū inter prius ⁊ poſterius ī motuquod eſt ponere motum ſempiternum. ponensautem motum eſſe non ſempiternum poteſt dicēprimum inſtans temporis eē prīcipiū futuri ⁊ nl̓lius preteriti finem. nec repugnat ſucceſſioni temporis ꝙ ponatur in ipſo aliquod nunc principiū⁊ non finis: propter hoc ꝙ linea in qua poniturpunctus aliquis principium et non finis eſt ſtās⁊ non fluens: quia etiam in motu aliquo particulari qui etiam n̄ eſt ſtans ſed fluens ſignari aliqͥd