Secūdus.

omnia primo fiunt eē ſempiternū. hoc autē noneſt deꝰ: qꝛ ipſe nō poteſt eē maͣ alicuius rei ut in pͥmo ꝓbatū eſt: relinquitur igr̄ ꝙ aliqͥd extra deuꝫſit eternū .ſ. maͣ pͥma: Amp̄. ſi aliquid nō ſe hꝫ eodē mō nūc ⁊ pͥus oꝫ illud eē aliqual̓r mutatū. h̓. neſt moueri nō eodē mō ſe nūc ⁊ prius hr̄e. oē aūtꝙ de nouo incipit eē nō eodē mō ſe hꝫ nūc ⁊ pͥusoꝫ igitur hoc per aliquē motū uel mutatione accidere: oīs āt motus uel mutatio ī aliqͦ ſubiectoeſt: eſt .n. actus mobilis: cū āt motus ſit prius eoꝙ ſit ꝑ motū cū ad hoc terminetur motus: oꝫ an̄quodlibet factū preexiſtere aliquod ſubiectū mobile: ⁊ cū hoc non ſit poſſibile in infinituꝫ ꝓcederoꝫ deuenire ad aliquod primū ſubiectū nō de nouo incipiens: ſed ſemper exiſtens. ¶ Ad hoc omne qd̓ de nouo eē incipit anteꝙͣ eēt poſſibile eratip̄m eē: ſi enim poſſibile non erat ip̄m eē: neceſſeerat nō eē: ⁊ ſic ſemper fuiſſet nō ens ⁊ nūꝙͣ eſſe īcepiſſet: ſed qd̓ eſt poſſibile eē eſt ſubiectū potentia ens: oꝫ igitur ante quodlꝫ de nouo incipiens p̄exiſtere ſubiectū potentia ens: ⁊ cū hoc in infinituꝓcedere non poſſit: oꝫ pone̓ aliquod primū ſubiectū ꝙ non īceꝑit eſſe de nouo ¶ Itē nulla ſubſtātia permanēs eſt dū fit: ad hoc .n. fit ut ſit: nō enīfieret ſi iam eēt: ſed dū fit oꝫ aliquid eē ꝙ ſit factionis ſubiectū: nō .n. factio cū ſit accn̄s ſine ſubiecto eſſe poteſt: omne igitur quod fit h̓abꝫ aliquodſubiectum preexn̄s: ꝯͣcū hoc in infinitū ire n̄ poſſit: ſequitur primū ſubiectū non eē factum ſed ſēpiternum ex quo ulterius ſequitur aliquid preterdeū eē eternū: cū ipſe ſubiectum factionis aut motus eſſe non poſſit. De igitur ſunt rationes quibꝰaliqui tāꝙͣ demonſtrationibus inherentes dicuntncc̄iuꝫ res creatas ſemꝑ fuiſſe ī qͦ fidei catholice ꝯͣdicūt q̄ ponit nihil p̄ter deū ſēꝑ fuiſſe ſed oīa eſſecepiſſe preter unum deum eternum¶ Solutio rationum ſupra poſitarum: ⁊ pͥmoearū que ſumuntur ex parte dei. .XXXV:Portꝫ igitur oſtēFdere premiſſas rōes nō ex neceſſitatecōcludē ⁊ pͥmo illas que ex ꝑte agētisſumūt̉: Nō .n. oꝫ ꝙ ꝑ ſe uel ꝑ accidēs deus moueatur ſi effectus eiꝰ de nouo īcipiūt eē ut pͥma rō ꝓcedebat: nouitas .n. effectus iudicare pōt mutatonē agentis ī ꝙͣtū demōſtrat nouitatē actōis: n̄ .n.pōt eē ꝙ ī agente ſit noua actō niſi aliqͦ mō moueat̄ ſaltē de ocio ī actū. nouitaſ āt dīni effectus nond̓mōſtrat nouitatē actōis ī deo: cum actio ſua ſitſua eēntia ut ſupra on̄ſū ē: unde neqꝫ nouitas effectus mutatione dei agentis demōſtrare pōt. Nectn̄ oꝫ ꝙ ſi pͥmi agentis actio ſit et̓na ꝙ eius effectꝰſit et̓nus ut ẜa rō cōcludebat. oſtenſu eſt enim ſu

pra ꝙ deꝰ agit uolūtarie ī reꝝ ꝓductōe. nō āt itaꝙ ſit aliqͣ aliatip̄iꝰ actio media: ſicut ī nobis actiov̓tutis motiue eſt media int̓ actū volūtatis ⁊ effectū ut ī p̄cedētibꝰ oſtenſū eſt: ſed oꝫ ꝙ ſuū ītelligi⁊ uelle ſit ſuū facere: effectus āt ab ītellectu ⁊ volūtate ſequit̉ ẜm determīationē ītellectus ⁊ īperiuvolūtatis: ſic̄ āt ꝑ ītellectū determīat̉ rei factio ⁊ q̄cūqꝫ alia ꝯditio: ita ⁊ p̄ſcribit̉ ei: tēpꝰ. non .n. ſoluars determīat ut hoc tale ſit: ſꝫ ut tūc ſit ſic̄ medicus ut tūc det̉ potū: und̓ ſi eiꝰ uelle ꝑ ſe eēt efficaxad effectū ꝓducēdū: ſeqͥret̉ de nouo effectus ab ātiqͣ uolūtate nulla actione d̓ nouo exn̄te. nihil igr̄ꝓhibet dicere actionē dei ab eterno fuiſſe. effectūat eius non ab eterno ſꝫ tūc cū ab eterno diſpoſuit. ¶ Ex qͦ etiā pꝫ ꝙ ⁊ ſi deus ſit ſufficiēs cā ꝓductōis reꝝ ī eſſe. non tamen oportet ꝙ eius effectuseternus ponatur eo exiſtente eterno ut tertia rō ꝯcludebat. poſita .n. cā ſufficiente ponitur eius effectus: nō autē effectus extraneus a cā: hoc .n. eēt exinſufficientia cāe. ac ſi calidū nō calefaceret: propͥus āt effectus uolūtatis eſt ut ſi hoc qd̓ uoluntasuult. ſi autem aliquid aliud eēt ꝙͣ uolūtas uelit n̄poneret̉ effectꝰ propriꝰ cāe. ſed alienus ab ea. uoluntas autem ſicut dictū eſt ſicut uult hoc eſſe tale: ita uult hoc eſſe tunc: unde oꝫ ad hoc ꝙ uolūtas ſit ſufficiens cauſa ꝙ effectus ſit quando uolūtas eſt ut ſit: ⁊ quando uoluntas effectum eſſe diſpoſuit: in his autem que a cauſa natutaliter agēte procedūt: ſecus eſt: qꝛ actio nature eſt ẜꝫ quodipſa eſt. unde ad eſſe cauſe ſequi oportet effectumuoluntas autē agit nō ẜm modū ſui eē: ſed ẜꝫ modū ſui propoſiti: ⁊ ideo ſicut effectuſ natural̓ agētis ſequit̉ eſſe agentꝭ ſi ſit ſufficiēs: ita effectꝰ agentis per uoluntatem ſequitur modū propoſiti ¶Ex his etiā pꝫ ꝙ dine uolūtatis nō retardat̉ effectus ꝙͣuis non ſemper fuerit uoluntate exiſtente:ut quarta ratio proponebat. nam ſub uoluntatediuina cadit nō ſolum ꝙ eius effectus ſit ſꝫ ꝙ tūcſit: hoc igitur uolitum quod eſt tunc creaturameſſe non retardatur: quia tunc incepit creatura eſſe quando deus ab eterno diſpoſuit. ¶ Non eſtautem ante totius creature inchoationē dr̄ſitateꝫaliquā ꝑtiū alicuiꝰ duratōis acciꝑe: ut ī qͥnta rōeſupponebat̉: nā nihil mēſurā nō hꝫ nec duratōeꝫdei at duratio que eſt eternitas non habet partesſed eſt ſimplex oīo nō habens prius ⁊ poſterius:cū deus ſit īmobilis ut ī pͥmo oſtenſū ē non eſt igr̄cōparare inchoationē totiꝰ creature ad aliqua diuerſa ſignata in aliqua preexiſtente menſura adqͥ initiū creaturaruꝫ ſimiliter ⁊ diſſimiliter ſe poſſit habere ut oporteat rationem eſſe apud agentēquare in hoc ſignato illius durationis creaturaꝫin eſſe produxerit ⁊ non in alio precedenti uel ſequenti: que quidem ratio requireretur ſi aliqͣ duratio in partes diuiſibil̓ eſſet preter totā creaturā