Secūdus.

moueatur non tamen neceſſe eſt ꝙ ſemper motūfuerit: qꝛ ip̄um currere non eſt per ſe neceſſariūnihil ergo cogit creaturas ſemper fuiſſe.Rationes probare uolentium eternitateꝫ mūdi ex parte dei accepte..XXXII.Ed quia multorūpoſitio fuit ꝙ mundus ſemper ⁊ ex neceſſitate fuerit: ⁊ hoc demonſtrare conati ſunt. Reſtat rationes eoꝝ ponere ut oſtendatur ꝙ non de neceſſitate concludūt mūdi ſempit̓nitatem. ¶ Primo āt ponēt̉ rationes que ſumūtur ex parte dei ¶ Scd̓o que ſumūt̉ ex ꝑte creature. ¶ Tertio qͥ ſumūt̉ a mō factionis rerū ẜmquem ponūtur de nouo īcipere eſſe. ¶ Ex parteat dei ad eternitatē mūdi oſtendenda ſumūt̉ rōeſhmōi. Omne agens quod non ſemꝑ agit mouet̉ꝑ ſe l̓ ꝑ accn̄s: ꝑ ſe qͥdē ſic̄ ignis qͥ n̄ ſēꝑ cōburebatīcipit ꝯbure̓ l̓ qꝛ d̓ nouo accēdit̉ l̓ qꝛ d̓ nouo trāſfert̉ ut ſit ꝓpinquū ꝯbuſtibili: ꝑ accn̄s āt ſic̄ motoͣaīal̓ īcipit d̓ nouo moue̓ aīal aliqͦ nouo motu facto circa ip̄m. uel ex interiori ſicut cū aīal exꝑgiſcitur digeſtione cōpleta ⁊ incipit moueri uel ab exteriori ſicut cū de nouo ueniūt actiones īducētesad aliquā actionē de nouo inchoandā. deus autēnō mouet̉ neqꝫ ꝑ ſe: neqꝫ ꝑ accn̄s ut ī pͥmo ꝓbatūeſt. deꝰ igit̉ ſemꝑ eodē mō agit: ex ſua āt actioneres create ī eſſe conſiſtūt: ſemꝑ igit̉ creature fuer̄tAd hoc effectꝰ ꝓcedit a ca agente ꝑ actionemeiꝰ: ſed actio dei ē et̓na: al̓ fie̓t de potētia agēte actu agens ⁊ oporteret ꝙ reduceret̉ ī actū ab aliqͦ pͥori agente actu qd̓ ē īpoſſibile: gͦ res a deo createab eterno fuerūt. ¶ Amp̄. poſita cā ⁊ ſufficientineceſſe eſt effectum poni: ſi .n. adhuc poſita cā nōneceſſe eſt effectū poni: poſſibile igitur erit cauſapoſita effectum eſſe ⁊ nō eſſe: conſecutio igitur eſfectus ad cām erit poſſibilis tantum. quod auteꝫeſt poſſibile indiget aliquo quo reducatur ī actūoportebit igitur ponere aliquam cām qua fiat vieffectus reducatur in actum ⁊ ſic prima cauſa nōerat ſufficiens: ſed deus eſt cā ſufficiēs productionis creaturaꝝ: al̓. nō eēt cā ſed magis in potentiaſe ad cām haberet. aliquo .n. addito fieret cauſa:quod patet eſſe impoſſibile: vr̄ igit̉ ncc̄ium ꝙ cuꝫdeus ab eterno fuerit ꝙ creatura etiam fuerit abeterno. ¶ Item agens per uoluntateꝫ non retardat ſuum propoſitum exequi de aliquo faciēdoniſi ꝓpter aliqͥd in futurum expectatū qd̓ nōdumadeſt: ⁊ hoc qn̄qꝫ ē in ip̄o agente: ſicut cū expectat̉ꝑfectio v̓tutis agenduꝫ aut ſublatio alicꝰ impediētis v̓tutem. Ad agenduꝫ qn̄qꝫ v̓o ē extra agenteꝫ:ſicutꝭ cū expectatur pn̄tia alicuius corā quo actiofiat: vel ſaltem cum expectatur pn̄tia alicuiꝰ tēporis opportuni qd̓ nōdum adeſt: ſi .n. volūtas ſit ꝯͣ

pleta ſtatim potētia exeqͥtur niſi ſit defectꝰ in ipſoſicut ad imꝑium volūtatis ſtatiꝫ ſequitur motusmēbri niſi ſit defectus potētie. motiue exequentismotum: ⁊ ꝑ hoc patet ꝙ cū aliqͥs vult aliquid facere ⁊ nō ſtatim fiat: oportet ꝙ vel hoc ſit ꝓpterdefectum potētie qͥ expectat̉ remouendꝰ: vel quiavolūtas nō eſt ꝯpleta ad hoc faciēdum: dico autēcōplemētum volūtatis eē qn̄ vult hoc abſolute facere oībus modis: uoluntas aūt in cōpleta eſt qn̄aliquis nō vult facere hoc abſolute exn̄te aliquacōditione que nōdum adeſt: uel niſi ſubtracto impedimēto quod adeſt: cōſtat aūt ꝙ quicqͥd deusnūc vult ꝙ ſit: ab eterno voluit ꝙ ſit: non .n. nouꝰmotus uolūtatis ei aduenire pōt nec aliqͥs defectꝰvel impedime̓tum potētie eius adeſſe potuit: velaliquid aliud expectari potuit ad vl̓is creature ꝓductionē cū nihil aliud ſit increatum niſi ipſe ſol̓vt ſupra oſtenſum ē: ncc̄iuꝫ igitur videt̉ ꝙ ab eterno creaturam in eſſe ꝓduxerit. ¶ Preterea agēsꝑ intellectū n̄ p̄eligit vnū alteri niſi ꝓpter p̄eminentiā vniꝰ alterum: ſed ubi nulla eſt dr̄ia non poteſt eē preeminētia: ubi igitur nulla ē dr̄ia non fitpreelectio vnius ad alteꝝ: ⁊ ꝓpter hoc ab agentead vtrūlibet ſe habente eqͣliter nulla erit actio: ſic̄nec a mat̓ia: talis .n. potentia ſil̓atur potentie materie n̄ entis autem ad non ens nulla pōt eſſe differentia: vnum igitur nō ens non ē alteri preeligibile: ſed p̄ter totam creaturaꝝ vniuerſitatē nihileſt niſi eternitas dei: in nihilo aūt nō poſſunt aſſignari dr̄ie alique momētoꝝ ut in vno magꝭ oporteat aliquid fieri qͣſi in alio: ſimilit̓ nec ī eternitateque tota ē vniformis ⁊ ſimplex ut in pͥmo oſtēſuꝫeſt: relinquitur igit̉ ꝙ uoluntas dei ſe equaliter hꝫad ꝓducēdum creaturā ꝑ totam et̓nitatē: aut̓ igruoluntas ſua ē de hoc ꝙ nūꝙͣ creatura ſub eternitate eius ꝯſtituatur: aut ꝙ ſꝑ conſtat aut ꝙ noneſt uolūtas eius de hoc ꝙ nunꝙͣ creatura ſub eiuſeſſe eterno ꝯſtituat̉ cū pateat creaturas uolūtateeius eſſe inſtitutas: relinquitur igit̉ de ncc̄itate utdicitur qd̓ creatura ſꝑ fuit. ¶ Adhuc ea q̄ ſūt adfinem neceſſitatē habent ex fine ⁊ maxīe in his q̄uolūtate aguntur: oꝫ igitur qd̓ fine eodē mō ſe habente ea que ſūt ad finē eodem mō ſe habeant ul̓ꝓducant̉ niſi adueniat noua habitudo eoꝝ ad finem: finis aūt creaturarū ex diuina uolūtate ꝓcedentiū eſt dīna bonitas que ſola poteſt eē diuineuoluntatis finis: igit̉ diuina bonitaſ in tota eternitate eodē modo ſe habeat in ſe ⁊ in comꝑationead diuinam uoluntatem: videtur qd̓ eodem modo creature in eſſe ꝓducuntur a diuina uoluntate in tota eternitate: non .n. poteſt dici qd̓ aliquanoua relatio eis aduenerit ad finem ſi penitus ponatur non fuiſſe ante aliquod determinatum tꝑsa qͦ ī cepiſſe ponūt̉. ¶ Adh̓. cū bōitas dīna ꝑfectiſſima ſit nō hoc mō dr̄ ꝙ oīa a deo ꝓceſſerūt ꝓp