Liber

ſicut ē in motu celi qͥ eſt a pͥmo agente extrinſeco:nō tn̄ eſt contra naturaleꝫ diſpōneꝫ mobilis: ⁊ iōnō eſt motus violētus ſed naturalis: ſimil̓r ē in aſteratione corpoꝝ inferioruꝫ a corporibꝰ celeſtibꝰnam naturalis inclinatio ē in corporibus in ferioribus ad recipiendā imp̄ſſionē corpoꝝ ſuꝑioruꝫſic etiam ē in generatiōe elemētoꝝ: naꝫ for̄a inducenda ꝑ generatiōeꝫ non ē ꝯtraria pͥme materie q̄eſt generatiōis ſubiectum licet ſit cōtraria formeabijciende: nō .n. materia ſub forma ꝯtraria exn̄seſt generationis ſubiectū. Ex predictis igitur patet ꝙ ncc̄itas q̄ eſt ex cā agente in quibuſdā depēdet ex diſpōe agentis tm̄: ī quibuſdā v̓o ex diſpōne agentis ⁊ patientis: ſi igit̉ talis diſpō ẜm qua d̓ncc̄itate ſeqͥtur effectus fuerit neceſſaria ⁊ abſoluta ī agente ⁊ patiēte: erit ncc̄itas abſoluta ī cāagente ſicut ī his que agūt ex neceſſitate ⁊ ſemꝑ:ſi āt nō fuerit abſolute neceſſaria: ſed poſſibilisremoueri nō erit ncc̄itas ex cā agente niſi ex ſuꝑpoſitione diſpōis utriuſqꝫ debite ad agendū: ſic̄ īhis que īpediūt̉ interdū in ſua oꝑatōe: uel ꝓpterdefectū v̓tutis: uel ꝓpter uiolētia alicꝰ ꝯͣrij. vn̄ nōagūt ſemꝑ ex nc̄itate: ſed ut in pluribus. Ex cā ātfinali ſequit̉ ī rebꝰ neceſſitas dupl̓r. Uno quideꝫmō ꝓut eſt primū in intentione agentis: ⁊ ꝙͣtumad hoc eodē mō ē nccͣitas ex ſine ⁊ ab agēte: agēsn. ī tm̄ agit ī ꝙͣtum finē intendit tā in naturalibuſꝙͣ in uolūtarijs: in rebus autem naturalibus ītentio finis ꝯpetit agenti ẜm ſuam formam ꝑ quaꝫfinis eſt ſibi conueniens: vnde oportet ꝙ ẜm v̓tutē forme tendat res naturalis in finem: ſic̄ graueſecundum menſuram grauitatis tendit ad medium. in rebus autem uoluntarijs tantū uoluntasinclinat ad agendum propter finem quem intendit licet non ſemper tantū inclinetur ad agendūhec uel illa que ſunt propter finem quē appetitqn̄ finis non ſolum per hec uel illa haberi poteſtſed pluribus modis. Alio uero modo eſt ex fineneceſſitas ẜm ꝙ eſt poſteriꝰ in eſſe. Et hec eſt neceſſitas non abſoluta ſed condicionata ſicut dicimꝰneceſſe fore ut ſerra ſit ferrea ſi dꝫ hr̄e ſerre opus.Ꝙ nō ē ncc̄iuꝫ creaturaſ fuiſſe ab et̓no. XXXIXX premiſſis auteꝫreſtat oſtendē ꝙ nō ē ncc̄iuꝫ res creatas ab et̓no fuiſſe. Si .n. uniuerſitateꝫcreaturaꝝ uel quācūqꝫ unā creaturā neceſſe ē eēoꝫ ꝙ ncc̄itatē iſtā hēat ex ſe uel ex alio: ex ſe qͥdeꝫeam hr̄e nō pōt. oſtenſū ē .n. ſupra ꝙ oē ens oꝫ eēa pͥmo ente: qd̓ āt nō hꝫ eē a ſe īpoſſibile eſt ꝙ neceſſitatem eēndi a ſe hēat: qꝛ qd̓ neceſſe eſt eē impoſſibile eſt nō eē: ⁊ ſic qd̓ de ſe hꝫ ꝙ ſit neceſſe eēde ſe hꝫ ꝙ nō poſſit eſſe nō ens: ⁊ per ꝯn̄s ꝙ n̄ ſitnon ens ⁊ ita ꝙ ſit ens: ſi āt hec neceſſitas creatur

eſt ab alio oꝫ ꝙ ſit ab aliqua cā que ſit extrinſecaqꝛ quicqͥd accipiatur intrinſecū creature habꝫ eēab alio. cā āt extrinſeca eſt uel efficiens uel finis:ex efficiente v̓o ſeqͥtur ꝙ effectū neceſſe ſit eē ꝑ h̓ꝙ agentē neceſſe ē agere: ꝑ actionē .n. agentis effectus a cā efficiente dependet: ſi igit̉ agentē non neceſſe ſit agere ad ꝓductionē effectuſ. nec effectumncc̄e eſt eē abſolute: deus autem nō agit ex aliquaneceſſitate ad creaturaruꝫ productionē ut ſupraoſtenſum eſt: non eſt igitur abſolute neceſſe creaturam eſſe neceſſitate pendente a cā efficiente. Similiter nec neceſſitate pendente a cauſa finali. eaenim que ſunt ad finem neceſſitatem a fine non īcipiunt niſi ſecunduꝫ ꝙ finis ſine eis uel non pōeſſe: ſicut conſeruatio uite ſine cibo: uel nō ita bn̄eſſe ſicut iter ſine equo. finis autem diuine uoluntatis ex qua res in eſſe proceſſerunt nō poteſt aliud eē ꝙͣ ſua bonitas ut in primo oſtenſuꝫ eſt. quequideꝫ a creaturis non dependet nec ꝙͣtum ad eſſe cum ſit per ſe neceſſe eſſe: nec ꝙͣtum ad bene eſſe cum ſit ſecundum ſe perfecta ſimpliciter: queomnia ſupra oſtenſa ſunt. non eſt igitur creaturāeſſe abſolute neceſſarium. nec igitur neceſſariumeſt ponere creaturam ſemper fuiſſe. ¶ Ad hocquod eſt ex uoluntate non eſt abſolute neceſſarium niſi forte quando uoluntatem hoc uelle ē neceſſarium: deus autem non per neceſſitatem naͣeſed per uoluntatem producit creaturas in eſſe utprobatum eſt: nec ex neceſſitate uult creaturas eſſe ut in pͥmo oſtenſum eſt. non igitur eſt abſoluteneceſſarium creaturā eſſe. neqꝫ ergo neceſſariumeſt eas ſēꝑ fuiſſe ¶ Amp̄. oſtenſuꝫ eſt ſupra ꝙ deus non agit aliqua actione que ſit extra ip̄um.quaſi ab ipſo exiens ⁊ in creaturam terminata ſicut calefactio exit ab igne ⁊ terminatur in ligna:ſed eius uelle eſt eius agere: ⁊ hoc modo ſunt resſecundum ꝙ deus uult eas eſſe: ſed neceſſariumnon eſt ꝙ deus uelit creaturam ſemper fuiſſe cuꝫetiam non ſit neceſſarium deum uelle ꝙ creaturaſit oīo vt in primo oſtenſum eſt: non igitur eſt neceſſarium ꝙ creatura ſemper fuerit. ¶ Item abagente per uoluntatem nō procedit aliquid ex neceſſitate niſi per rationem alicuius debiti. ex nullo autem debito deus creaturam producit ſi abſolute uniuerſalis creature productio conſideret̉ut ſupra oſtenſum eſt: non igitur ex neceſſitate d̓us creaturam producit. nec igitur neceſſarium ēſi deus ſempiternus ſit ꝙ creaturam ab eternoproduxerit. ¶ Preterea oſtenſum eſt ſupra qd̓abſoluta ncc̄itas in rebus creatis n̄ eſt per ordinēad primū principium quod per ſe neceſſe eſt eſſe:ſcilicꝫ deū ſed per ordinē ad alias cās que non ſiper ſe neceſſarie cauſe. neceſſitas auteꝫ ordinis adid quod non eſt per ſe neceſſe eē nō cogit aliquidſemper fuiſſe: ſequitur enim ſi aliquid currit ꝙ