Druckschrift 
3 (1488)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Secundus

remotiſſima: talia eſſe oꝫ ad hoc ſit ordo rerūcompletus vt in eis non ſit potentia ad eſſe: talia autē ſunt neceſſaria abſolute: ſic igitur aliquacreata de neceſſitate habet eſſe. Sciendū eſt itaqꝫ ſi rerū creatarum uniuerſitas conſideretur prout ſunt a primo principio inueniuntur dependerex uoluntate non ex neceſſitate principij niſi ncc̄itate ſuppoſitionis ut dictuꝫ eſt. Si v̓o comparentur ad principia proxima inueniuntur ncc̄itatēhabere abſolutam: nihil .n. prohibet aliqua principia non ex ncc̄itate produci quibus tn̄ poſitisneceſſitate ſequitur talis effectus: ſicut mors anīalis huius ncc̄itatē abſolutā habet propter hoc ex ꝯͣrijs eſt cōpoſitū ꝙͣuis ip̄m ex ꝯͣrijs componi non fuiſſet neceſſarium abſolute. Similiter autem tales rerum nature a deo producerent̉ uolūtarium fuit: autem eis ſic ſtatutis aliquid proueniat uel exiſtat: abſolutā ncc̄itatem hꝫ. Diuerſimode autem ex diuerſis cāis neceſſitas in rebꝰ creatis eſt. qꝛ ſine ſuis eſſentialibus pͥncipijs queſunt maͣ forma res eſſe poteſt qd̓ ex rōne prīcipioruꝫ eēntialiū rei competit: abſolutam neceſſitatē in omnibus neceſſe eſt habere. Ex his autēprincipijs ẜm ſūt eēndi principia tripliciter ſūitur nccͣitas abſoluta ī rebus. Uno qͥdem ordinem ad eius cuius ſunt: qꝛ maxeria ẜꝫ id qd̓eſt ens in potentia ē: quod āt poteſt poteſt etiā eſſe: ex ordine materie neceſſario res aliquecorruptibiles exiſtunt ſicut aīal quod ex cōtrarijscompoſitum eſt: quia eius materia contrarioruꝫeſt ſuſceptiua. forma autem ẜm id quod eſt: actꝰeſt: per eam res actu exiſtunt: vnde ex ipſa ꝓunit ncc̄itas ad in quibuſdam: quod cōtingitulqꝛ res ille ſunt forme non in materia: ſic non eſtin eis potentia ad non eſſe: ſed per ſuam formaꝫſemꝑ ſunt in v̓tute eēndi ſicut eſt in ſubſtantijs ſeꝑatiſ: uel qꝛ forme reꝝ ſua ꝑfectione adequant totam potentiaꝫ materie: ut ſic non remaneat potētia ad aliā formam nec per ꝯn̄s ad eſſe ſicut ēin corporibus celeſtibus: in quibus uero formacomplet totā maͣe potentiaꝫ: remanet adhuc maͣin potētia ad aliā formā: ē ī eis neceſſitaseēndi: ſed v̓tus eēndi cōſeqͥtur in eis uictoriā for̄eſuꝑ materiā ut pꝫ in elemētis elemētatis: fōman. elemēti non attingit maͣm ẜm totū eius poſſe.non .n. fit ſuſceptiua forme elemēti uniꝰ niſi perhoc ſubijcitur alteri ꝑti ꝯͣrietatis: forma veromixti attīgit maͣm ẜm diſponitur per det̓mīa modū mixtionis: idē āt ſubiectum oꝫ ꝯͣrioꝝ medioꝝ oīum que ſunt ex cōmixtione extremorum: vn̄ manifeſtū eſt oīa que uel contrariumhabēt uel ex ꝯͣrijs ſunt: corruptibilia ſunt: autēhmōi non ſūt ſempiterna ſūt niſi per accn̄s corrūpantur: ſicut forme que non ſubſiſtunt ſed eſſe earum eſt per hoc inſunt maͣe. Alio modo ex pͥn

cipijs eēntialibus eſt ī rebus abſoluta neceſſitasordinē ad ꝑtes mat̓ie vl̓ forme ſi ꝯtingit hmōi pͥncipia ī aliqͥbus ſimplicia eſſe: qꝛ .n. materia ꝓpͥahoīs ē corpꝰ ꝯmixtū ꝯplexiōatū orgāizatū: neceſſariū ē abſolute homīeꝫ qd̓libet elemētoruꝫhumoꝝ organoꝝ pͥncipaliū in ſe hr̄e: ſimilit̓ ſihomo ē aīal rōnale mortale: hec ē natura uelforma hoīs. nccͣium eſt ip̄m aīal rōnale eſſe.Tertio v̓o ē in rebus neceſſitas abſoluta ordīeꝫpͥncipiorū eſſentialium ad ꝓpͥetates ꝯn̄tes mat̓iā formā: ſicut neceſſe ſerrā qꝛ ex ferro eſt durā hoīem diſciplīe ꝑceptibilē eſſe. Neceſſitas veroagētis ꝯſideratur ꝙͣtum ad ipſū agere ꝙͣtū adeffectum ꝯſequētem: pͥma aūt neceſſitatis cōſideratio ſimilis eſt neceſſitati accn̄tis quem habet expͥncipijs for̄alibus: ſicut .n. alia accidētia ex neceſſitate pͥncipioꝝ eēntialiū ꝓcedūt ita actio ex neceſſitate for̄e quā agēs ē actu: ſic .n. agit ut actueſt. Differenter tamen hoc accidit in actione que īipſo agente manet ſicut intelligere uelle. ī action que in alterum tranſit ſicut calefacere: inprimo genere actionis ſeqͥtur ex forma per quaꝫagens fit in actu neceſſitas actionis ipſius: qͥa adeius nihil extinſecū requiritur in actio terminetur cum enim ſenſus fuerit factus in actu ſpeciem ſenſibilem neceſſe eſt ip̄m ſentire: ſil̓r intellectus eſt in actu per ſpeciem intelligibilem. Inẜo autem genere actionis ſequitur ex forma neceſſitas actionis in ꝙͣtum ad v̓tutem agendi: ſi enimignis eſt calidus neceſſarium eſt ip̄m habere v̓tutem calefaciendi: tamen non neceſſe eſt ip̄ꝫ calefacere eo ab extrinſeco impediri poteſt nec adpoſitum differt utrum agens ſit unus tm̄ ad actōnes ſufficiens per ſuam formā: uel oporteat multos agentes ad unam actionem agendam congregari ſicut multi hoīes ad trahendā nauī: nam oēſſunt ut unus agens qui fit actu per adunationemeorum ad actionem unam. neceſſitas autē que ēa agente uel mouente in effectu uel moto nontantum depēdet a cauſa agente ſed etiā a ꝯditione ipſius moti recipiētis actionē agentis cui velnullo modo īeſt potētia ad recipiēduꝫ talis actionis effectū ſicut lane ut ex ea fiat prora: uel ē potētia īpedita contraria agentia nel ꝯtrias diſpoſitiones inherētes mobili aut formas motori ip̄edimēto qua fit v̓tus agentis ī agendo: ſicut ferruꝫnon liq̄fit a debili calido: oportet igiturad hocſeqͣtur effectꝰ: ī paſſo ſit potentia ad recipiēduꝫ in agente ſit victoria ſupra paſſum ut poſſit ip̄ꝫtrāſmutare ad ꝯͣriam diſpoſitionē: ſi q̇deꝫ effectus ꝯſequēs in paſſum ex victoria agentis ſupraip̄m fuerit ꝯͣria naturali diſpoſitioni patientis e̓itneceſſitas violētie: ſicut cum lapis dijcit̉ ſurſū. Siv̓o non fuerit ꝯͣria naturali diſpoſitioni ip̄ius ſubiecti non erit neceſſitas violentie ſed ordinis naͣlis

f4