Liber.
nihil fit: qd̓ quidē in particularibus agētibus verū ē: ad vl̓is aūt agētis qd̓ eſt totius eſſe actiuū cognitionē nondū peruenerant quoniā nihil in ſuaactione preſupponere neceſſe eſt.¶ Ꝙ creatio nō ē motus neqꝫ mutatio. XVII.Oc auteꝫ oſtenſomanifeſtū eſt ꝙ dei actio q̄ eſt abſqꝫAmaͣ p̄iacente ⁊ creatio vocatur nō ſitmotus neqꝫ mutatio ꝓpͥe loquēdo. Motꝰ .n. oīsvel mutatio ē actus exiſtētis ī potētia ẜm ꝙ huiuſmodi: in hac aūt actiōe n̄ p̄exiſtit aliqͥd ī potentiaqd̓ ſuſcipiat actionē vt iam oſtenſū eſt: igit̉ nō eſtmotus neqꝫ mutatio. Itē extrema motus vel mutationis cadūt ī eundē ordinē vel qꝛ ſunt ſub vnogene̓ ſicut cōtraria vt pꝫ in motu augmenti ⁊ alterationis ⁊ ẜm locū lationis: vel qꝛ cōicant in vnapotentia maͣe vt priuatio ⁊ for̄a in generatione etcorruptione: neutrū aūt pōt dici in creatione: potentia .n. ibi nō ē nec aliquid eiuſdē generis quodp̄ſupponat̉ creationi vt ꝓbatū eſt: igit̉ non eſt ibineqꝫ motus neqꝫ mutatio. Preterea in omni mutatione vel motu oꝫ eſſe aliquid aliter ſe hn̄s nūc⁊ prius: hoc enī ipſum nomē mutationis oſtēditvbi aūt tota ſubſtātia rei in eē ꝓducit̉ nō pōt eſſealiqd̓ idē alit̓ ⁊ alit̓ ſe hn̄s: qꝛ illud nō eēt ꝓductūſꝫ ꝓductioni p̄ſuppoſitū nō eſt gͦ creatio mutatio¶ Ad hec oꝫ ꝙ motꝰ vel mutatio duratiōe p̄cedatid qd̓ fit ꝑ mutationē vel motū: qꝛ factū eē ē pͥncipium qͥetis ⁊ terminus motus: vnde oꝫ omne mutatione eſſe motū vel terminū motus qͥ eſt ſucceſſiuus: ⁊ ꝓpter hoc qd̓ fit non eſt: qꝛ ꝙͣdiu duratmotus aliquid ſit ⁊ non eſt: in ipſo autē terminomotus in quo incipit quies: iaꝫ non fit aliqͥd ſꝫ factum eſt: in creatione autem non poteſt hoc eſſe:quia ſi ipſa creatio precederet vt motus vel mutatio oporteret ſibi preſtitui aliquod ſubiectum: qd̓eſt contra creationis rationem: creatio igitur nōeſt motus neqꝫ mutatio.Ꝙ creatio nō poteſt īpugnari ꝑ rōnes ſūptas¶ ex naͣ motus vel mutationis.XVIII.X hoc autē appa¶ret vāitas īpugnātiū creationē ꝑ rationes ſumptas ex naͣ motus vel mutationis: vtpote ꝙ oꝫ creationē vt ceteros motusvel mutationes eſſe in aliquo ſubiecto: ⁊ ꝙ oꝫ nōeſſe tranſmutari in eſſe: ſicut ignis tranſmutaturin aerē: nō .n. eſt creatio mutatio ſed ip̄a depēdentia eſſe creati ad pͥncipiū a quo inſtituit̉: ⁊ ſic ē degene̓ relationis: vnde nihil ꝓhibet eam in creatoeſſe ſicut in ſubiecto: dicit̉ tn̄ creatio eſſe mutatioq̄dā ẜm modū ītelligēdi tm̄: in qͣntuꝫ .ſ. intellectusnoſter accipit vnā ⁊ eandē rē vt nō exn̄tem pͥus: etpoſtea exiſtentē. Apparet aūt ſi creatio relatio q̄
dā eſt ꝙ res quedaꝫ ē ⁊ neqͥꝫ increata eſt neqꝫ aliacreatione creata: cū .n. effectus creatus realiter dependeat a creatore: oꝫ huiuſmodi relationē eē reꝫquādā: oīs aūt res a deo in eē ꝓducit̉: eſt igit̉ in eēa deo ꝓducta non tn̄ alia creatione creata ꝙͣ ipſacreatura prima que per eā creata dicit̉: qꝛ accidentia ⁊ forme ſicut per ſe non ſunt: ita nec per ſe creantur: cum creatio ſit productio entis: ſed ſicut inalio ſunt: ita in alijs creatis creantur. ¶ Preterearelatio non refertur ad aliam relationem quia ſiceſſet abire in infinitum ſed per ſe ipſam referturquia eſſentialiter relatio eſt: non igitur alia creatione opus eſt qua ipſa creatio creatur ⁊ ſic in infinitum procedatur.Ꝙ creatio eſt abſqꝫ ſucceſſione.XIX.Pparet auteꝫ exp̄dictꝭ ꝙ oīs creatio abſqꝫ ſucceſſiōeeſt: nā ſucceſſio ꝓpria eſt motui: creatio aūt neqꝫ ē motus neqꝫ terminus motus ſic̄ generatio: igitur nulla eſt in ipſo ſucceſſio ¶ Itē ī oīmotu ſucceſſiuo ē aliqd̓ mediū int̓ eius extrema:quia mediū eſt ad qͦd̓ cōtinue motū pͥmo venit ꝙͣad vltimū: int̓ eſſe aūt ⁊ nō eſſe q̄ ſunt quaſi extrema creatiōis nō pōt eſſe aliqd̓ mediū: igit̉ nō eſt īcreatione ſucceſſio. Ad hec in omni factione ī qͣeſt ſucceſſio: fieri eſt ante factū eſſe vt ꝓbat̉ in. vi.phiſicoꝝ: hoc aūt in creatione non poteſt accide̓:qꝛ fieri qd̓ ꝓcederet factū eſſe creature indigeretaliquo ſubiecto qd̓ non poſſet eſſe ipſa creaturade cuius creatione loquimur: quia illa non eſt ātefactū eſſe nec etiam in factore: non enī moueri eſtactuſ mouētiſ ſed moti: relinquit̉ igit̉ ꝙ fieri haberet pro ſubiecto aliquam materiā facti preexiſtentem: qd̓ eſt contra rationē creationis: īpoſſibile ēigitur in creatione ſucceſſionē eſſe ¶ Amp̄: omnēfactionem ſucceſſiuaꝫ in tēpore oꝫ eſſe: prius enī⁊ poſterius in motu numerant̉ tēpore: ſimul autēdiuiditur motus ⁊ tempus ⁊ id ſuper quod tranſit motus: quod quidem in motu locali manifeſtum eſt: nam in medietate temporis regularitermotum pertranſit mediuꝫ magnitudinis diuiſioautem in formis reſpondens diuiſioni temporisattenditur ſecundum intenſionem et remiſſionē:vt ſi aliquis in tanto tempore tantum caleſit: ⁊ inminori minus: ſecūdum hoc igit̉ poteſt eſſe ſucceſſio in motu vel quacūqꝫ factione ꝙ id ẜm quod ēmotus ē diuiſibile vel ẜm quantitatē vt in motulocali ⁊ in augmento: vel ẜm intenſionē ⁊ remiſſionem ſicut in alteratione: hoc aūt ſecundum contingit dupliciter. ¶ Uno modo quia ipſa forma q̄eſt terminus motus eſt diuiſibilis ſecundum inteſionē ⁊ remiſſionem: ſicut patet cū aliquid mouetur ad albedinem. Alio modo quia talis diuiſiocontingit in diſpoſitionibus ad talem formam: