Druckschrift 
3 (1488)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Secundus.

ſiderat in ꝙͣtū huiuſmōi: utpote ignē in ꝙͣtuꝫignis ē: ſed in ꝙͣtū diuinā altitudinē reputant inip̄ꝫ deū quoqͦ ordinat̉. vt .n. Ecc̄i. xlij. dr̄. Gloria dn̄i plenū ē opus eius: nōne dn̄s fecit enarrareſanctos oīa mirabilia ſua: ꝓpter hoc etiam aliacirca creaturas philoſophus fidelis cōſiderātphiloſophus nāqꝫ cōſiderat illa eis ẜm naͣmpriā cōueniūt ſicut ignis ferri ſurſū: fidelis aūt eaſolū cōſiderat circa creaturas eis cōueniunt ẜm ſūt ad deū relata: utpote ſūt a deo creataſunt deo ſubiecta huiuſmōi: vn̄ ē īꝑfectionidoctrine fidei imputandū ſi multas reruꝫ ꝓpͥetates p̄termittat: vt celi figuram: motus qualitatem Sic enī nec naturalis circa lineā illas paſſionesconſiderat qͣs geometra: ſꝫ ſolum ea que acciduntſibi in ꝙͣtū eſt tminus corꝑis naͣlis. Si v̓o circacreaturas cōiter a philoſopho fideli cōſiderant̉ alia alia pͥncipia tradunt̉: philoſophus argumētū aſſumit ex ꝓprijs rerū cauſis: fidelis aūtex pͥma: utputa quia ſic dīnitus ē traditū: vl̓ qꝛhoc in gl̓iam dei cedit: vel qꝛ dei ptās eſt infinitavn̄ ip̄a maxīa ſapīa dici debet: utpote ſuꝑ altiſſi cam cōſiderās ẜm illud Deut̓. iiij. Hec ē ſapīavr̄a intellectus corā ppl̓is. Et ꝓpter hoc ſibi qͣſipͥncipali philoſophia hūana deſeruit: ideo int̓dum ex pͥncipijs philoſophie hūane ſapīa diuinaprocedit: nam apud philoſophos pͥma philoſophia vtit̉ oīum ſcientiarū documētis ad ſuū ꝓpoſitū oſtendendū: exinde etiam eſt eodē ordīevtraqꝫ doctrina procedit: in doctrina philoſophie creaturas ſecūdū ſe ꝯſiderat ex eis in deicognitionē ꝑducit: pͥma ē cōſideratio de creaturis vltima de deo: in doctrina vero fidei que creaturas non niſi in ordine ad deuꝫ conſiderat: pͥmoē cōſideratio dei poſtmodū creaturaruꝫ: ſic ēꝑfectior: utpote dei cognitioni ſimilior ſe ipſumcognoſcēs alia intuet̉: vn̄ ẜm hūc ordinē poſt eain ſe de deo in pͥmo libro ſūt dicta: de his que abip̄o ſunt reſtat proſequendum. Ordo dicendoium.v.Rit autē hic proFſecutiōis ordo vt pͥmo agamus deductiōe rerū ī: Scd̓o de eaꝝ diſtictiōe. Tertio v̓o de ipſarū rerū ꝓductarū diſtinctarū naͣ quātū ad fidei pertinet v̓itatem.Ꝙdeo cōpetit vt ſit alijs pͥncipiū eēndi. VI.Apponentes igitur in ſuperioribꝰ on̄ſa ſūt: oſtēdmus nūc cōpetit deo vt ſit alijs eſ

ſendi prīcipiū. Oſtēſū ē .n. ſupra demōſtrationē. Arꝭ. aliquā pͥmā cām efficientē quā deuꝫdicimus: efficiēs aūt ſuos effectꝰ cōducit ad:deus igit̉ alijs eēndi exiſtit Itē oſtenſū ē ī primo libro rōnē eiuſdē: aliqd̓ pͥmū mouēs īmobile qd̓ deū dicimꝰ: primū aūt mouēs in quolibetordine motuū ē oīuꝫ motuū ſūt illius ordīs: igitur multa ex motibus celi ꝓducant̉ in eſſequoꝝ ordine deū eſſe pͥmū mouēs oſtenſū eſt: oꝫ deus ſit multis rebus eēndi. Amp̄. qd̓ſe alicui cōuenit naͣliter ei in neceſſe ē: ſicut hoīrationale igni ſurſū moueri: agere aūt per ſe aliquē effectū cōuenit enti in actu. vnūqd̓qꝫ agēsſecūdum hoc agit in actu eſt: igitur ens actunatū ē agere aliqͥd actu exn̄s: ſꝫ deꝰ eſt ens actu viin pͥmo libro oſtenſū eſt: igit̉ ſibi cōpetit age̓ aliqͥdens actu cui ſit eſſendi. Ad hec ſignum ꝑfectionis in rebus inferioribus ē pn̄t ſibi ſil̓ia facē̓vt pꝫ per philoſophū in. iiij. metaphiſice: deus ātē maxīe ꝑfectꝰ vt in pͥmo on̄ſum ē: ipſi igit̉ cōpetitfacere aliqͥd ſibi ſil̓e: ens in actu vt ſic ſit eſſēdi. Itē on̄ſū eſt in pͥmo libro deꝰ vult ſuū aliis cōicare modū ſil̓itudinis: de ꝑfectiōe autē volūtatis ē ſit actionis motus pͥncipiū vt pꝫ iniij. de aīa: igit̉ dīna volūtas ſit ꝑfecta deeritei virtus ꝯmunicandi eſſe ſuum alicui per modūſimilitudinis: ſic erit ei cauſa eſſendi Ad hecꝙͣto alicuius actiōis principium eſt perfectiusto actioneꝫ ſuam poteſt in plura extendere magis remota: ignis enim ſi ſit debilis ſolum propīqua calefacit: ſi autem ſit fortis etiaꝫ remota: actꝰautem purus qui deus eſt perfectior ē ꝙͣ actꝰ potentie ꝑmixtus: ſicut in nobis eſt. actus aūt actionis principium eſt: cum igitur per actum qui ī nobis eſt poſſumus non ſolum in actiones in nobismanentes ſicut ſunt intelligere velle: ſed etiam īactiones que in exteriora tedunt per quas aliquafacta producimus: multo magis deus poteſt perhoc actu eſt non ſolum intelligere velle: ſedetiam producere effectum: ſic poteſt alijs eſſeeſſendi Hinc eſt dicitur Iob. v. Qui facumagna mirabilia īſcrutabilia abſqꝫ numero.yVII potētia actiua ſit in deo.X hoc autē apparet deꝰ ē potens: ei conuenienter potentia attiua attribuitur. Potentia enim actiua eſt principium agendi in aliudſecundum eſt aliud: deo autem conuenit aliis principium eſſendi: ergo cōuenit ſibi eſſe potentem. Amp̄. ſicut potentia paſſiua ſequit̉ ens īpotentia ita potētia actiua ſequitur ens in actu