Druckschrift 
3 (1488)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Primus

dictum eſt: relinquit̉ ergo ꝙ res propter hoc differāt ꝙ habēt diuerſas nas quibus acquiritur eſſediuerſimode. eſſe aūt diuinū nō aduenit alij nature: ſed eſt ipſa naͣ ſeu eſſentia diuina ut oſtenſumeſt: ſi igitur eſſe diuinuꝫ eſſet formale eſſe omniū:oporteret oīa ſimpliciter eſſe vnum Amp̄. pͥncipiū nat̉alit̓ prius ē eo cuius ē principiū. eſſe aūtin quibuſdā rebꝰ hꝫ aliquid qͣi pͥncipiū: ſ orma .n.dr̄ eſſe pͥncipiū eſſendi: ⁊ ſil̓r ages qd̓ facit aliqͣ eſſeactu. ſi igit̉ eſſe diuinū ſit eē vniuſcuiuſqꝫ rei: ſeq̄t̉ꝙ deus q̄ ē ſuū eē hēat aliquā cām: ⁊ ſic nō erit neceſſe eē per ſe: cuiꝰ ꝯͣriū ſuis oſtēſū ē. Ahuc: qd̓eſt cōe multis nō eſt aliquid p̄ter multa niſi ſolarōe: ſicut aīal n̄ ē aliud p̄ter ſortē ⁊ platōnē ⁊ aliaaīalia niſi intellectu qͥ apprehendit formaꝫ aīalisexpoliatā ab oībus indiuiduātibus ⁊ ſpecificantibus. hō enī e qd̓ v̓e eſt aīal: al̓ ſequeret̉ ꝙ in ſorte ⁊platōne eſſēt plura aīalia .ſ. ipſū aīal cōe ⁊ hō cōiſ⁊ ipſe plato. multo ergo minus ⁊ ipſū eſſe cōe eſtaliqͥd preter oēs res exn̄tes niſi in intellectu ſoluꝫ.ſi igit̉ deꝰ ſit cōe eſſe: deus n̄ erit aliqͣ res exiſtēs nſi q̄ ſit in ītellectū tm̄. on̄ſū aūt ē ſupra deū eſſe aliquid nō ſolū in ītellectu: ſꝫ in reꝝ naͣ: nō eſt igiturdeus ipſū eſſe cōe oīuꝫ. Itē generatio per ſe loquēdo eſt via in eē: ⁊ corruptio via in nō eē: nō .n.generatōis terminꝰ eſt forma ⁊ corruptōis pͥuationiſi qꝛ for̄a facit eē ⁊ priuatio n̄ eē. dato .n. ꝙ aliqͣforma nō face̓t eſſe n̄ diceretur generari .i. qd̓ talēformā accipe̓t: ſi igitur deꝰ ſit oīuꝫ reꝝ eſſe formale ſeq̄tur ꝙ ſit terminus gnaͣtōis: qd̓ eſt faliū: cumipſe ſit eternꝰ: ut ſupra on̄ſū ē. Preterca ſeq̄tur ꝙeſſe cuiſlibet rei fuerit ab eterno: nō igr̄ poteſt eſſegeneratio vel corruptō. ſi enī ſit generatio oꝫ ꝙ eēpreexiſtens alicui rei d̓ nouo acquiratur. aut ergoalicui prius exiſtenti: aut nullo modo priꝰ exiſtētiSi primo mō: cū vnū ſit eſſe oīuꝫ exiſtentiū: ſꝫ poſitionē p̄dictā ſequetur ꝙ res que generari dr̄: nōaccipiat nouū eē ſed nouū modū eſſendi: qd̓ n̄ fac̄generationē ſed alterationē. Si aūt nullo mō prius exiſtebat ſequetur ꝙ fiat ex nihilo qd̓ ē ꝯͣ rōemgenerationis. igr̄ hec poſitio oīno generationē etcorruptionē deſtruit: ⁊ ideo pꝫ eā eē īpoſſibilem.Hūc et errorē ſacra doctrina repellit: dū ꝯfiteturdeū excelſū ⁊ eleuatū: vt dicit̉ Ia. vi. ⁊ eū ſuꝑ oīaeſſe: vt Ro. ix. habetur. Si enī ē eſſe oīuꝫ tūc ē aliqͥd oīuꝫ. n̄ āt ſuꝑ oīa. Hi ēt errantes eadē ſnīa propellunt̉ qͣ ⁊ idolatre: qͥ incōicabile nomen .ſ. dei: lignis ⁊ lapidibus īpoſuerunt: vt hētur Sap̄. xiiij.Si enī deꝰ eſt eſſe oīuꝫ: nō magis dicetur ve lapiseſt ens ꝙͣ lapis eſt deꝰ. Huic aūt errori quattuorſūt que videntur preſtitiſſe fomentū. Primū ēquarūdam auctoritatū intellectus peruerſus. Inuenitur. n. a Gio. dictum qͣrto. ca. cele. ierar. Eſſeoīum ſupereſſentialis diuinitas. Ex quo intellige̓voluerūt ipſū eſſe formale oīuꝫ reū deū eſſę: nō cō

fiderātes hūc intellectū ipſis verbis conſonū eſſenō poſſe. Nā ſi diuinitas eſt oīuꝫ eſſe formale: nōerit ſuper oīa ſed intra oīa: īmo aliqͥd oīuꝫ. Au .n.diuiuitateꝫ ſuper oīa dixit: on̄dit ẜm naͣm ſuā aboīdus diſtinctum ⁊ ſuper oīa collocatū. Ex hocvero ꝙ dixit ꝙ diuinitas eſt eſſe oīum: oſtendit ꝙa deo ī omnibus quedaꝫ diuini eſſe ſimilitudo reperitur. Hunc etiaꝫ eoꝝ peruerſū intellectū alibiapertius excludens: dixit .n. in. ij. ca. de diuinis nominibus: ꝙ ipſius dei neqꝫ tactus neqꝫ aliqͣ cōmixtio eſt ad res alias: ſicut eſt puncti ad lineam uelfigure ſigigilli ad ceram Secundum quod eoſin hunc errorem promouit: eſt rationis defectus.Quia enim id quod cōmune eſt: per additionemſpecificatur uel indiuiduatur: eſtimauerunt diuinum eſſe cui nulla fit additio: non eſſe aliquid ꝓprium ſed eſſe cōmune omnium: non conſiderantes ꝙ id quod commune eſt vel vniuerſale: ſineadditione eſſe non poteſt: ſed ſine additione conſideratur: non enim animal poteſt eſſe abſqꝫ rationali uel irrationali differentia: quāuis ſine his diſferentijs cogitetur: licet etiam cogitetur uniuerſale abſqꝫ additione. non tamen abſqꝫ receptibilitate additionis eſt. Nam ſi animali nulla differētiaaddi poſſet genus non eſſet: ⁊ ſimiliter eſt de oībꝰalijs nominibus. diuinum autem eſſe eſt abſqueaddttione non ſolum cogitatione: ſed etiam in rerum natura. ⁊ non ſolum abſqꝫ additione: ſed ētabſqꝫ receptibilitate additionis. vnde ex hoc ipſoꝙ additionem non recipit nec recipere poteſt: magis concludi poteſt ꝙ deus non ſit eſſe cōmune: ſꝫproprium. Etenim ex hoc ipſo ſuum eſſe ab om̄ibus alijs diſtinguitur: quia nihil ei addi poteſt.Unde comentator in libro de cauſis dicit ꝙ cauſaprima ex ipſa puritate ſue bonitatis ab alijs diſtīguitur ⁊ quodāmodo indiuiduatur Tertiuꝫquod eos in hunc errorem inducit: eſt diuine ſimplicitatis conſideratio. Quia enim deus infiniteſimplicitatis eſt: eſtimauerunt illud quod in ultīoreſolutionis inuenitur eorum que ſunt in nobis:deum eſſe quaſi ſimpliciſſimum: non enim eſt ininfinitum procedere in compoſitione eorum queſunt in nobis. In hoc etiam eorum deficit ratio:dum non attenderunt id quod in uobis ſimpliciſſimum inuenitur: non tam rem completam ꝙ reialiquid eſſe. deo autem ſimplicitas attribuitur ſicut rei alicui perfecte ſubſiſtenti. Quartum ētquod eos ad hoc inducere potuit: eſt modusloquendi quo dicimus deum in omnibus rebuseſſe: non intelligentes ꝙ non ſic eſt in rebus quaſi aliquid rei: ſed ſicut rei caufa que nullo modoſuo effectu deeſt. Non enim ſimiliter eē dicimusformam in corpore: ⁊ nautam in naui.