Druckschrift 
3 (1488)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Liber

tamē dicūtur moueri per accidens: quia dicuntur moueri per accidens non rōne ſui ipſorū: ſedratione ſuoꝝ mobiliū que ſequunt̉ motū ſuꝑiorꝭorbis. Sed qꝛ deus ē pars alicuiꝰ mouentis ſeip̄m: vlterius Aꝝ. in ſua methaphiſica inueſtigatex hoc motore ē pars mouentꝭ ſeipſū: aliuꝫ motorē ſeparatū oīo qui ē deꝰ. Cum enim omne mouens ſeipſuꝫ moueatur per appetitū: oꝫ motorqui eſt pars mouentis ſe ip̄m moueat ꝓpter appetitū alicuius appetibilis: qd̓ ē eo ſuperius ī mouedo. nam appetens eſt quoddāmodo mouens mo. appetibile aūt ē mouēs oīo motuꝫ: oꝫ igitureſſe primū motorē ſeꝑatū oīo īmobilē qui deꝰ eſt.Predictos aūt ꝓceſſus duo videntur infirmare.Quoꝝ primū eſt ꝓcedunt ex ſuppoſitōe eternitatis motꝰ: quod apud catholicos ſupponiturfalſū. Et ad hoc dicendū via efficaciſſima adbandū deum eſſe: eſt ex ſuppoſitōe et̓nitatisdi: qua poſita vr̄ eſſe manifeſtū qd̓ deꝰ ſit. Nam ſimundus motus de nouo incepit: planū ē oꝫponi aliqua cām que de nouo ꝓducat mundum motū: qꝛ quod nouo fit ab aliquo innouatore oꝫ ſumere originē: nihil educat ſe de potentia in actū vl̓ de in. Scd̓m ē qd̓ ſuppōit̉in predictis demōſtrationibus primū motū .ſ. corpus celeſte motuꝫ ex ſe: ex quo ſeqͥtur ip̄m eſſeaīatū: qd̓ a multis ꝯcedit̉. Et ad hoc dicendū ēqd̓ ſi primū mouens ponitur motū ex ſe: oꝫmoueat̉ īmediate a penitus īmobili. Un̄ ēt Aꝝ.ſub diuiſione hanc cōcluſionē inducit: qd̓ .ſ. oporteat vel ſtatī deuenire ad primū mouens immobile ſeꝑatū: vel ad mouens ſe ipſū: ex quo ſtatim deuēit̉ ad mouens primū īmobile ſeꝑatū. Proceditāt ph̓us alia via ī. ij. metaph. ad on̄dēdū poſſeꝓcedi in īfinitū in cauſis efficiētibus: ſed eſſe deuenire ad vnā cam prima: hāc dicimus deū. hecvia talis eſt. In oībus cāis efficientibus ordinatꝭ.primū eſt medij: mediū ē vltimi: ſiue ſit v ſiue ſint plura media. remota aūt: remouet̉id cuius ē ergo remoto primo: mediūpoterit: ſed ſi ꝓcedat̉ ī cāis efficiētibus in īfinituꝫnulla cāꝝ erit prima: ergo oēs alie tollent̉: ſunt:medie. hoc āt ē manifeſte falſū: ergo oꝫ pone̓ pͥmācām efficientē eſſe: que deꝰ eſt. Pōt ēt alia.colligi ex verbis Aꝝ. in. ij. lib. metaphi. Qn̄dit .n.ibi ea que ſūt maxime vera ſūt maxīe entiaIn qͣrto et metaphi. on̄dit eſſe aliquid maxīe ve: ex hoc videmus duoꝝ falſoꝝ vnū alteromagis falſu. vn̄ oꝫ ut alterum ſit et altero verius:hoc aūt ē ẜꝫ approximationē ad id qd̓ eſt ſimpl̓r maxime uerū. Ex quibus ꝯcludi pōt vlteriꝰ eſſealiquid qd̓ eſt maxime ens: hoc dicimꝰ deū. Adhuc ēt inducit̉ a Damaſ. alia ſūpta exreꝝ gubernatōe: quā ēt īnuit ꝯm̄. in ẜo phiſicorū eſt talis. īpoſſibile ē aliqua ꝯͣria diſſonātia in

vnum ordinē cōcordare ſēper vel pluries. niſi alicuiꝰ gubernatōe: ex qua oībus ſingulis tribuit̉:ut ad certū finē tendant: ſed ī mūdo videmus resdiuerſarū naͣrū in vnū ordinē cōcordare: ut raro a caſu: ſed ut ſēper vel in maiori ꝑte: oꝫ ergoeſſe aliqͥd cuiꝰ ꝓuidētia mūdꝰ gubernet̉ hoc dicimus deum. ad cognitionē dei oꝫ vti via remotōis. XIIII.Stēſo igitur eſtaliquod primū ens: qd̓ deū dicimus:oꝫ eius ꝯditiones inueſtigare. Eſt aūtvia remotionis vtendū p̄cipue ī cōſideratōe dīneſubā. dīna ſubā oēm formā quā intellectꝰ noſter attingit: ſua īmenſitate excedit: ſic ipſā app̄hende̓ non poſſumus cognoſcendo qͥd ē: ſed aliqͣ eius habemus noticiā cognoſcendo qͥd non eſt.Tanto .n. eiꝰ noticie magie appropinquamꝰ. quāto plura per intellectū noſtrū ab eo poterimus remouere: tanto .n. vnūqd̓qꝫ perfectius cognoſcimꝰquāto dr̄ias eius ad alia plenius intuemur: hꝫ .n.res vnaq̄qꝫ in ſe ipſa eſſe ꝓpriū ab oībus alijs diſtinctū. vn̄ in rebus quarū diffinitiōes cognoſcimus. primo eas in genere collocamus per quodſcimus in cōi quid eſt: poſtmodū dr̄ias addimꝰ:quibus a rebꝰ alijs diſtinguat̉: ſic perficitur ſubērei ꝯpleta noticia. Sed qꝛ in cōſideratiōe ſubēne poſſumus accipe̓ quid qͣſi genꝰ. nec diſtīctio eius ab alijs rebus per affirmatiuas dr̄ias accipere poſſumus: oꝫ accipere per dr̄ias negatīasSicut āt in affirmatiuis dr̄ijs vna aliā ꝯͣhit: magis ad cōpletā deſignationē rei appropinqͣt: ẜma pluribus differre facit ita vna dr̄ia negatiua peraliā ꝯtrahitur: que a pluribus differre facit: ſicutſi dicamus deum non eſſe accidens per hoc aboībus accidentibus diſtinguit̉: deīde ſi addamusipſū corpus: diſtinguemus ipſū etiā ab aliqͥbus ſubſtantijs: ſic per ordinē ab eo quod eſtpreter ipſū per negationes huiuſmodi diſtinguet̉: tunc de ſubā eiꝰ erit ꝓpria ꝯſideratio: cognoſcetur: vt ab oībus diſtinctus. tn̄ erit ꝑfecta cognitio: qꝛ cognoſcet̉ quid in ſe ſit. Ad ꝓcedēdūigit̉ circa dei cognitione per viā remotionis accipiamus principiū id qd̓ ex ſuperioribus iamſtratū eſt .ſ. deꝰ ſit oīo īmobilis qd̓ ēt auctōitasſacre ſcripture cōfirmat. Or̄ .n. Malach̓. iij. Egodeus mutor. Iac. i. Apud quē eſt trāſmutatio. Numeri. xxiij. ē deus qͣi vt mutetur