Druckschrift 
3 (1488)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Primus.

mouentia: quia ponentur ſicut mouentia motanihil autē erit ſicut pͥncipale mouens: ergo nihilmouebit̉. Et ſic pꝫ probatio vtriuſqꝫ ꝓpoſitionis ſuppōebatur ī pͥma demōſtratōis via: qua probat Aꝝ. eſſe primum motorem immobilē. Scd̓avia talis ē. Si mouens mouet̉: aut hec ꝓpō eſtv̓a per ſe: aut per accidēs. Si accn̄s ē neceſſaria. Qd̓ enī eſt per accn̄s verū: eſt neceſſariūcontingens eſt ergo nulluꝫ mouēs moueri: ſꝫ ſi mouens mouet̉: mouet: ut aduerſariꝰ dicit: ergo cōtīgens eſt nihil moueri. ſi nihil mouet: nihil mouet̉. hoc āt hꝫ Aꝝ. īpoſſibili: .ſ. aliquādo nullus motus ſit: pͥmū fuit ꝯtingens: quiaex falſo contīgenti ſequitur falſū īpoſſibile: etſic hec ꝓpō: mouens mouet̉: fuit per accn̄svera. Itē ſi aliqua duo ſūt iuncta per accidēsin aliquo. vnū illoꝝ inuenitur ſine altero: ꝓbabile ē alteꝝ abſqꝫ illo inueniri poſſit: ſicut ſi al muſicū inueniunt̉ in ſorte: in Platōne īuenitur muſicum abſqꝫ albo: ꝓbabile ē in aliquoalio poſſit inueniri albū abſqꝫ muſico. Si igiturmouens motū ꝯiungunt̉ in aliquo accn̄s: mo āt inuenit̉ in aliquo abſqꝫ eo moueat: ꝓbabile eſt mouēs inueniatur abſqꝫ eo moueaturNec ꝯͣ hoc pōt fieri inſtātia de duobꝰ: quoꝝ vnūab altero dependet. ſed eꝯuerſo: ut pꝫ de ſubā etaccidente: hec enī cōiungunt̉ per ſe ſed per accidens. Si āt predicta ꝓpō eſt v̓a per ſe: ſil̓r ſeqͥtur īpoſſibile uel incōueniens: qꝛ vel oꝫ mouens moueatur eadem ſpecie motus qua mouet: vel alia.Si eadē: oportebit alterans alteretur: vlterius ſanans ſanetur: docens doceat̉: ēt ſcd̓ꝫeandem ſcientiā. hoc āt ē īpoſſibile. docentemneceſſe ē hr̄e ſcīam: addiſcentē v̓o neceſſe ē hr̄e:ſic idē hēbitur ab eodē non habebit̉: qd̓ ē īpoſſibile. Si āt ſcd̓m aliā ſpēm motus moueatur: itaſcꝫ alterans moueat̉ ẜm locū: mouens ẜm lolum augeat̉: ſic de alijs cum ſint finita genera etſpecies motus: ſequetur non ſit abire in infini: ſic erit aliquod primuꝫ mouens qd̓ non mouetur ab alio: niſi forte aliqͥs dicat fiat reflexio.hoc modo: cōpletis oībus generibus ſpēbusmotus: iterum oporteat redire ad primum: vtſi mouens ſcd̓m locum alteretur alterans augeatur: iterū augens moueatur ſcd̓m locū. Sed exhoc ſequetur idem qd̓ prius .ſ. qd̓ id qd̓ mouet ẜꝫaliquā ſpeciē motꝰ ẜm: eādē moueat̉: īmediate ſꝫmediate. Relīqͥt̉ oꝫ pone̓ aliqd̓ pͥmū ꝗd pͥmūquod moueatur ab aliquo exteriori. Quia v̓ohoc habito .ſ. ſit primuꝫ mouens quod moueatur ab aliquo exteriori ſequitur ſit penitus īmobile. Ideo ulterius ꝓcedit Aꝝ. dicendohoc pōt duplicit̓. Uno modo ita illud pͥuiūſit penitus īmobile: quo poſito habetur ꝓpoſitū:ſcꝫ ſit aliquod primū mouēs īmobile. Alio

illud primū moueatur a ſe: hoc videt̉ ꝓbabl̓eqꝛ qd̓ ē per ſe: ſemper ē priꝰ eo qd̓ ē per aliud. vnd in motis pͥmū motū rōnabile eſt per ſe ipſū moueri: ab alio. Sed hoc dato: iterū idē ſequetur .n. poteſt dici mouens ſe ipſū totū moueat̉toto: qꝛ ſic ſequerent̉ predicta inconuenientia .ſ.aliquis ſimul doce̓t doceret̉: ſimiliter in alijsmotibus. Et iterū aliqͥd ſimul eſſet in actu inpotentia. nam mouens in quantū huiuſmodi eſtactu. motū v̓o in potentia. Relinqͥtur ergo unapars eius eſt mouens tm̄ altera mota: ſic hēt̉:idē quod prius .ſ. aliquid ſit mouēs immobile āt pōt dici vtraqꝫ pars moueat̉: ita vnaab alia: neqꝫ quod vna ꝑs moueat ſe ipſā moueat alterā: neqꝫ totū moueat ꝑtē: neqꝫ ꝑs moueat totū: qꝛ ſequerent̉ p̄miſſa incōuenientia .ſ.aliquid ſil̓ moueret mouerent̉ ſecūdū eādē ſpeꝫmotꝰ: ſil̓ ī potētia actu: vlteriꝰ totuꝫnon eēt primo mouens ſe: ſed rōe ꝑtis. Relinquit̉ergo mouentis ſe ipſum oꝫ vnam partē īmobilē mouentem alia partē. Sed qꝛ in mouētibꝰſe que ſunt apud nos .ſ. ī aīalibus: pars mouensſcꝫ aīa: ſi ſit īmobilis per ſe: mouet̉ tn̄ per accn̄sideo vlterius oſtēdit primi mouentis ſe ipſū: ꝑsmouēs mouet̉ neqꝫ per ſe neqꝫ per accidēs: mouentia enī ſe que ſunt apud nos .ſ. aīalia ſintruptibilia pars mouens in eis mouetur per accn̄sneceſſe ē aūt mouentia ſe corruptibilia reduci adaliquod primū mouens ſe quod ſit ſempiternuꝫ:neceſſe ergo ē aliquem motorem alicuius mouentis ſe ipſū qui neqꝫ per ſe neqꝫ per accn̄s moueatur. Qd̓ āt neceſſe ſit ſcd̓ꝫ ſuā poſitionē aliquodmouens ſe ipſū ſēpiternū pꝫ. Si .n. motꝰ ē ſēpit̓nus ut ipſe ſupponit: oꝫ qd̓ generatſo mouentiuꝫſe ipſa que ſunt generabilia cōruptibilia ſit ꝑpetua: ſed hꝰ ꝑpetuitatꝭ pōt aliquod ipſoꝝmouentiū ſe: qꝛ ſemper eſt: nec ſimul oīa: tumqꝛ infinita eſſent: tum qꝛ non ſūt ſimul. Relinquit̉ergo qd̓ oꝫ aliquod mouens ſe ipſum ꝑpetuuꝫ:quod cauſat perpetuitatē generationis in his īferioribus mouentibus ſe: ſic motor eius non mouetur neqꝫ per ſe neqꝫ per accn̄s Itē in mouētibus ſe videmus qd̓ aliqua incipiūt de nouo moueri ꝓpter aliud motum quod non mouentur aſe ipſo: ſicut aīal excitatur a ſōno: digeſto ciboaut aere alterato: quo quidē motu ipſe moto mouens ſe ipſū: mouetur per accn̄s. Ex quo pōt accipi qd̓ nullum mouens ſe ipſū mouetur ſemꝑ: cuiꝰmotor mouetur per ſe uel per accn̄s. pͥmū mouēsſe ipſum mouetur ſemꝑ: al̓ non poſſet eſſe motuſſempiternꝰ: oīs alius motus a motu primi mouentis ſe iſpū cāet̉. Reinqͥtur igitur quod primūmouēs ſe ipſū mouetur a mot̓ore quin mouetur:neqꝫ per ſe neqꝫ per accn̄s. Nec eſt ꝯͣ hanc rōemqd̓ motores inferiorū orbiū moue̓t motū ſēpit̓nū

b 5