Liber

ergo neceſſe eſt pone̓ aliqd̓ primū mouēs īmobileIn hac āt ꝓbatōe ſūt due propoſitōes ꝓbande .ſ.ꝙ oē motu mouetur ab alio: ⁊ qd̓ in mouētibus⁊ motis nō ſit procedere in finitum. Quoꝝ pͥmūprobat ph̓us tribus modis. ¶ Primo ſic. Si aliquid mouet ſe ipſū: oꝫ ꝙ in ſe hēat principiū motus ſui al̓ manifeſte ab alio moneretur. Oꝫ ēt ꝙſit pͥmo motū .ſ. ꝙ moueat̉ rōe ſui ipſius ⁊ n̄ rōeſue ꝑtis ſicut mouet̉ aīal per motū pedis: ſic enimtotū non moueret̉ a ſe ſed a ſua parte: ⁊ vna parsab alia. Oꝫ ēt ipſū diuiſibile eē ⁊ hr̄e partes: cumoē qd̓ mouetur ſit diuiſibile: ut ꝓbat̉ in. vi. ph̓icorū. His ſuppoſitis ſic arguit. Hoc qd̓ a ſe ipſo ponitur moueri ē pͥmo motū: ergo ad quietē vniuspartis eius n̄ ſeqͥtur quies totius. Si enī qui eſcente vna parte alia pars eiꝰ moue̓t̉: tūc ipſū totū nōeſſet primo motum: ſed pars eius que mouet̉ aliaquieſcēte. nihil āt qd̓ quieſcit quieſcente alio mouetur a ſe ipſo. Cuius enī quies ad quietem ſequit̉alterius: oꝫ ꝙ motus ad motū alterius ſequat̉: ⁊ſic nō mouetur a ſe ipſo: gͦ hoc qd̓ ponebat̉ a ſe ipſo moueri nō mouetur a ſe ipſo: ncc̄e ē gͦ oē quodmouetur: ab alio moueri. Nec obuiat huic rōniꝙ forte aliquis poſſet dicere ꝙ eiꝰ qd̓ ponitur mouere ſe ipiū: pars nō pōt quieſcere. Et iterū ꝙ ꝑtiſnō ē quieſcere vel moueri niſi per accidēs: vt Auicēna calūniatur: qꝛ vis rōis in hoc cōſiſtit: ꝙ ſi aliquis ſe ipſum moueat primo ⁊ per ſe nō rōe partiū: oꝫ ꝙ ſuū moueri nō dependeat ab aliquo. moueri autē ipſius diuiſibilis ſicut ⁊ eiꝰ eſſe depēdeata partibus: ⁊ ſic nō pōt ſe ipſū mouere pͥmo ⁊ perſe. Non requiritur ergo ad v̓itatem concluſionisinducte: ꝙ ſupponat partē mouentis ſeipſū quieſcere qͣſi qd̓dam verum abſolute: ſed ꝯꝫ hanc conditionalē eſſe verā: ꝙ ſi quieſce̓t pars ꝙ quieſcerettotum: que quidem poteſt eē vera ēt ſi antecedēsſit īpoſſibile: ſicut iſta conditionalis eſt vera: ſi hoeſt aſinus: eſt irrōnalis. ¶ Scd̓o ꝓbat per inductionē ſic. O ē qd̓ mouetur per accidens: non mouetur a ſe ipſo. mouet̉ .n. ad motū alterius. Sil̓rneqꝫ qd̓ mouetur per violentiā vt manifeſtū eſt:neqꝫ quemouētur per naͣꝫ vt ex ſe mota: ſic̄ aīaliaque conſtat ab aīa moueri. Nec iterū que mouēt̉per naͣm vt grauia ⁊ leuia: qꝛ hec mouentur a generante ⁊ remouente prohibens. Oē āt qd̓ mouetur: aut mouetur per ſe: aut per accidēs. Si ꝑ ſe: l̓per violentiam: vel per naͣm: ⁊ hoc vel motū ex ſevt aīal vl̓ non motū ex ſe: vt graue et leue: gͦ omneqd̓ mouetur ab alio mouet̉ ¶ Tertio probat ſic.Nihil idem eſt ſimul in actu ⁊ in potentia reſpcueiuſdē: ſed oē qd̓ mouetur in quantū huiuſmodieſt ī potentia: qꝛ motus eſt actus exiſtentis in potētiā ſcd̓m ꝙ huiuſmodi: oē autē qd̓ mouet eſt ī actu in quantum huiuſmodi: qꝛ nihil agit niſi ſcd̓mꝙ eſt in actu: ergo nihil eſt reſpectu eiuſdem actu

mouens ⁊ motum: ⁊ ſic nihil mouet ſe ipſū. Sciēdum autē ꝙ Plato qui poſuit oē mouens moue̓icōius accepit nomen motus ꝙͣ Ariſtoles. Ariſioteles enī ꝓprie acctpit motū ſcd̓m ꝙ eſt actus exiſtentis in potentia ẜm ꝙ huiuſmodi: qualiter nōeſt niſi diuiſibiliū ⁊ corpoꝝ: ut probat̉ in. .vi. phiſicoꝝ. Secūdū Platōnem autem mouens ſe ipſuꝫnon eſt corpus. Accipiebat enim motum pro qualibet operatione: ita ꝙ intelligere ⁊ operari ſit qd̓dā moueri: quē ēt modum loquendi: Aꝝ. tangitin tertio de aīa. Secūdū hoc ergo dicebat primūmouens ſe ipſū mouere: ꝙ intelligit ſe ⁊ vult vel amat ſe: quod in aliquo non repugnat rationibusAꝝ. Nihil enim differt deuenire ad aliquod. primum qd̓ moueat ſe ẜm Platōnem: ⁊ deuenire adprimum quod oīo ſit īmobile ſcd̓m Aꝝ ¶ Aliāautem ꝓpoſitionem .ſ. ꝙ in mouentibus ⁊ motisnon ſit procedere in infinitum: probat tribus rōibus. Quartum prima talis eſt. Si in motoribus⁊ motis proceditur in īfinitum: oportet omnia hꝰmodi infinita corpora eſſe: quia omne quod mouetur ē diuiſibile ⁊ corpus: ut probatur in. vi. philicorum. omne autem corpus quod mouet motūſimul dum mouet mouetur: ergo omnia iſta infinita ſimul mouentur dum vnum eorū mouetur:ſed vnum eorum cum ſit finituꝫ mouetur tēporefinito. ergo omnia illa infinita mouentur tempore finito. hoc autem eſt impoſſibile: ergo impoſſibile eſt ꝙ in motoribus ⁊ motis procedatur in infinitum. Ꝙ autem ſit impoſſibile ꝙ infinita p̄dicta moueantur tempore finito: ſic probat. Mouēſ⁊ motum oportet eſſe ſimul: ut probat inducēdoin ſingulis ſpeciebus motus: ſed corpora non poſſunt ſil̓ eſſe niſi per continuitatem vl̓ contiguationem: cum ergo omnia predicta mouentia ⁊ motaſint corpora ut probatum eſt: oportet ꝙ ſint quaſi vnuꝫ mobile per continuationem vel contiguationem: ⁊ ſic vnum infinitum mouebitur tempore finito: quod eſt impoſſibile ut probatur. vi. phificorum. ¶ Secunda ratio ad idem probanduꝫtalis eſt. In mouentibus ⁊ motis ordinatis quoꝝſcilicet vnum per ordinem ab alio mouetur hocneceſſe eſt inueniri ꝙ remoto primo mouente velceſſante a motione nullū aliorum mouebit neqꝫmouebitur: qui primum eſt cauſa mouendi omnibus alijs: ſed ſi ſunt mouentia ⁊ mota per ordinēin infinitum: non erit aliquod primum mouens:ſed omnia erunt quaſi media mouentia: ergo nullum aliorum poterit moueri: ⁊ ſic nihil mouebit̉in mundo. ¶ Tertia probatio in idem redit niſiꝙ eſt ordine tranſmutato incipiendo .ſ. a ſuperiori: ⁊ eſt talis. Id quod mouet inſtrumētaliter nōpoteſt mouere niſi ſit aliquid quod principalitermoueat: ſed ſi in infinitum procedatur in mouentibus ⁊ motis: omnia erunt quaſi inſtrumentalit̓