Druckschrift 
3 (1488)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Tractatus

commodi abſolute. ſic cauſat̉ amor; vellibido/ vel eſt coaptatio vel inclinatioquedā ad bonū ꝯmodi. Uel reſpicit illd̓vt abſens. ſic cauſat̉ deſideriū concupiſcentia ſeu cupido vel cupiditas. qͣſi ſatagens illd̓ adipiſci Uel reſpicit bonū ꝯmodi vt adeptū. ſic cauſat̉ delectatio vel leticia vel voluptas. Dicendū qͦꝫ eſt ꝓportōnabil̓r de tribꝰ alijs paſſionibꝰ reſpectumali ſeu incōmodi. Quale ſi apprehēdit̉abſolute ſic cauſat̉ odiū qd̓ eſt diſcōueniētia quedā diſproportio paſſi ad ip̄ꝫ ma Uel apprehēdit̉ malū vt abſens. licꝫ vtimminēs. ſic orit̉ fuga vel abominatōhorror. Aut apprehēdit̉ ip̄m malū vt iaꝫpn̄s. ſic orit̉ triſticia dolor anguſtia cuſil̓ibus. Et ita ſex reꝑimꝰ paſſiones incōcupiſcibili. tres reſpectu boni. amoreꝫ.deſideriū delectatōeꝫ. tres reſpectu mali. odiū ſcꝫ fugā dolorē Rurſus ip̄a visiraſcibil̓ reſpiciat. bonū vel malū niſi ſub rōe difficilis ardui ad adipiſcēdū;vel fugiendū quale nullū eſt bonū vel ma vt pn̄s/ propterea manet ſolū in tendētia vel fuga. quicqͥd eſt pn̄s vel adeptūvt tale eſt cadit in cōcupiſcibilis rōꝫ Tendit ergo vis iraſcibilis in ſolū bonū vl̓ ma abſens. tanqͣꝫ difficile ad obtinendū velrefugiendū ſeu depellendū. Et ſi quidēfiat reſpectu boni futuri fiducia adipiſcēdi. ſic d̓r ſpes Si diffidētia ſic d̓r deſperatio. Si vero fiat reſpectu mali futuri. hoc fiducia repellēdi oppugnādiſic habemꝰ audaciā. Si diffidentia ſicmetꝰ aut timor exorit̉. Et vtrobiqꝫ fiduciavel diffidētia p̄t inueniri. nūc certitudine. nūc ſine certitudine. qͣꝫuis iſte paſſiones certitudinē magis importare videantur Sic ergo quatuor habemꝰ paſſiōesin iraſcibili/ duas reſpectu boni difficilisfuturi. ſpē deſꝑatōꝫ. duas reſpectu mali futuri difficil̓ audaciā metū ſeu timoreꝫ. Suꝑaddit̉ qͥnta paſſio reſpectu malip̄teriti quā dicimꝰ irā dum vis iraſcibil̓ aſſurgit ad vindictā illate iniurie iniuriaapprehēdit̉ vt leſiua ꝓprie excellētie. inductiua minoratōis ſeu vilipēſionis. id̓oquerit̉ viciſſitudo quedā leſiōis qͣſi agēscōtra patiat̉ vt dignū eſt. ſic fiat quedaꝫeqͣlitas. hoc app̄hendit̉ vt difficile vel arduū Sꝫ cur hec paſſio hꝫ ꝯͣriā? Rn̄dem virtꝰ iraſcibil̓ ſic offirmet̉ nullomodo ſatagat vel audeat aſſurgere in vin-

dictā iniurie illate. hoc fit niſi duplici. Una qꝛ malū apprehēdit̉ vt pn̄s etineuitabile. ita cadit ſub rōe triſtabilisdoloroſi. nec exit cōcupiſcibilis rōeꝫ Authoc fit qꝛ vis iraſcibilis ſatagit in vindictā. ita cadit a rōne ire. qꝛ reputat iniuriās ſatis ꝯtra paſſus eſt aut ꝯtra patietur abſqꝫ vlla difficultate qn̄cūqꝫ placuerit. ita qͥetat̉ ſeu qͥeſcit quodāmō delectat̉ tanqͣꝫ in adepta victoria. iteꝝ ſpectat ad ꝯcupiſcibilis rōꝫ Hic ſeqͥt̉ arborConſideratio. VI.Aſſionū aīaliū/ prīa velut vnicaradix/ eſt amor ſeu libido/ AmorAquippe aīmalis eſt inclinatio velmotꝰ ꝯſurgēs in aīali. ex apprehēſione boni vel tāqͣꝫ boni ſibi. vtpote qꝛ valet ad ſuum vel bn̄ eſſe ꝯſeruādū. igit̉ bonūprius ſit qͣꝫ malū ( malū dicit̉ niſiuatio boni) habitꝰ eſt dubiū prior eſtpriuatōe (vn̄ nec aliqͥd odio habet̉ niſi qꝛalicui qd̓ diligit̉ apprehendit̉ eſſe ꝯͣrium)ſuꝑeſt vt oēs paſſiones reſpectu boni/cedāt eas directe de proxīo malū reſpiciunt/ tam incōcupiſcibili qͣꝫ in iraſcibiliInter eas vero que circa bonū verſant̉. vtſunt deſideriū. delectatio. ſpes. deſperatioamor abſolutē bonū reſpicit. p̄cedere hꝫpaſſiones hn̄tes pro obiectis bonū vt abſens. vel vt adeptū. vel vt futurū arduum. aut ſub aliqua tali cōtracta rōe Habemꝰ conſeq̄nter vis cōcupiſcibilis prior eſt ad iraſcibilē. qͣꝫuis paſſiones iraſcibilis freq̄nter ad cōcupiſcibilē terminent̉vt ſpes aut audaciā ad delectatōem ſi vincant. deſꝑatio metꝰ ad triſticiā ſi vincāt̉cadūt. Inueniemꝰ p̄terea oēs paſſiones/ reducunt̉ ad qͣtuor prīcipales. duasin cōcupiſcibili ſunt delectatio dolor. duas in iraſcibili ſpes metꝰ appellāt̉:Sed ſub generaliori ꝯſideratōe oēs reducūt̉ ad duas ẜm duplicē rōem. ſcꝫ boni mali. ille ſunt delectatio dolor. Tan fit oīm ad vnā velut radicalē originē reductio. ſcꝫ ad amorē. lꝫ ꝯſummatior pricipalior paſſio ſit delectatio. ꝯſequēs hūcamorē vt qͥeſcit in re adepta Ampliꝰvero lꝫ amor ſeu libido ſit prīa paſſionūſortitur tn̄ ipſa cōcupiſcibil̓ nomē a cōcupiſcētia vel cupidine. Etiā ẜm fictōeꝫ pōeticā dicit̉ cupido deꝰ amoris eſt filiꝰ veneris. hoc qꝛ bonū abſens vel deſidera

Conſideratio. VYde