Pars ſecunda

vtiles pro diſpenſatōe talium bonorumconſtitutas. vtiles inquā ciuiliter licet fiant cū peccato qd̓ impedit quo ad finembeatitudinis conſequēde. Sufficit ꝙ papa vel eccl̓ia/ ſignificent vel p̄dicent talesvel tales ꝯtractꝰ illicitos eſſe de iure euāgelico ⁊ in foro conſciētie. Si autē vltravoluerit papa procedere/ per irritatiōemetiā ciuilem omniū hmōi cōtractuū/ ꝑ penam excōicationis ⁊ aliter. ſicut videt̉ feciſſe in quadā conſtitutiōe ⁊ cōcilio generali/ nō eſt noſtrū os ponere in celū Supponimus bonis ratōibꝰ ⁊ circunſtantijsmotum eſſe; et nolle moderationibus vtilibus obuiare.Propoſitio XVIII¶ Lex antiqua/ ꝓhibens iudeis vſurasꝓximis ſuis. ſed de alienis cōcedens/ īuenitur apud doctores habere ml̓tiplicemintellectū. ¶ Dicentes enī ſic vſuram eſſeillicitā ꝙ nullo modo poteſt bene fieri. ſicut nec mendaciū/ ponūt conſequēter iudeos peccaſſe dando alienis ad vſurā. etꝙ deus ſufficienter edocuit eos ſuꝑ hoc ꝑviros eleuatos ⁊ ꝓpheticos. cōmendāteseos qui pecuniā ſuam non dant ad vſurāſicut in pſalmo. ⁊ in Ezechiel̓. xxviij. Nōplus loquendo de ꝓximo qͣꝫ de alijs. quiaetiā om̄is homo cenſendꝰ eſt noſter proximus. Exponunt vlterius ꝙ dū permittit̉iudeis Deuteron̄. xxviij. pro benedictiōeꝙ fenerabūtur extraneis/ fenꝰ hic accipit̉pro ſuꝑabundantia nō pro vſura Uel dicunt ꝙ recipiēdo vltra ſortem / nō recipiebant niſi rem que aliūde erat ſua. proptertyrannidē occupantiū terrā ſuā. ſicut mutuati ſunt vaſa ab egyptijs. Pro quo dicūt facere verbū Ambroſij. ꝙ licet eos opprimere vſuris/ quos licet interficere.Sed ſuꝑ hoc quia iā aliqua notata ſuntꝑte prima. ⁊ nimia ſubtilitas nō eſt ſemꝑexpediens in moralibꝰ diſcutiēdis/ ꝓpterabuti volentes. Hec tetigiſſe ſuffecerit. etdicere pro regula. Ꝙ omīs cōtractus qͥ exſuo genere vel ex circunſtantijs debet eſſegratuitus/ ſi interueniat pactū de recipiēdo vltra ſortem/ efficit̉ vſurarius. ſicut eſtin mutuo ⁊ cōmodatōne. Et proprie ſolus talis vſura nominatur.Propoſitio. XIX.¶ Lex humana ſtatuēs nullos redditus

poſſe vendi/ niſi cum facultate redimendi/ non facit ꝙ cōtractus aliunde licitꝰ ſitvſurarius. aut ſolum pigneraticiꝰ. aut ꝙin redemptōne/ debeat fieri fructuū perceptoꝝ deductio ¶ Ponamus itaqꝫ redditum vel fundū perpetuū/ quē prius licebat emere pro mille francis. Accedat lexdans in cōtractu ſimili facultatē redimēdi. qua nō obſtante/ datur ſimile preciū.immo forte maius. qualis queſo poſſet īhoc caſu eſſe ratio cōtractus vſurarij. autꝙ in redemptiōe/ ꝑcepti fructus debeantdeduci plusqꝫ ſi in priori caſu fieret venditio reddituū perpetuorum poſt perceptionē fructuū decem aut viginti annorum. ¶ Non eſt eſtimandū ꝙ legiſlatoraliquis. ſit princeps. ſit cōmunitas. ſit p̄latus/ vellet tali modo om̄es contractusreddere vſurarios. ⁊ claudere viam hominibꝰ p̄ſertim eccleſiaſticis. ꝙ non poſſentvti rebus ſuis. nec habere ſufficientē prodei ſeruitio celebrando ſuſtentatōeꝫ Alioquin lex eſſet nedum ſtulta. ſed impia neqͣꝫ et ſacrilega. ⁊ ex conſequēti ꝑ papam eteccl̓iam cum om̄i ſeueritate tollēda Sednō eſt ita preſumendū de legiſ latoribus ⁊intentōne ſua. quin vellent etiā quādoqꝫminus preciū dari vel ſtatui/ propter illāfacultatem redimendi. ¶ Quo circa pn̄ttam ex precedētibus qͣꝫ ex modo dictꝭ/ notari vel elici/ morales quedam regule.Prima regula ¶ Omnis cōtractus quolicite vendūtur vel emūtur redditus perpetui/ poteſt ſimiliter eſſe licitus ſi eodeꝫcontractu ſimiliter ſe habente/ detur facultas mutua redimendi. preſertim in foro conſcientie.Secunda regula ¶ Om̄is cōtractus qͥex ſuo genere debet eſſe gratuitus/ poteſtex circunſtantijs quādoqꝫ effici licite necdebitus nec gratuitus. mutando ſpeciemin genere moris. vt de commodatōne poteſt fieri locatio. Super his autē vnctiolex ⁊ ratio iudicabunt.Tertia regula ¶ Om̄is ꝯtractus/ qui exſuo genere vel circūſtantijs nō recipit ꝙſit venditio vel emptio ad perpetuū. nonvidetur ſecure fieri / interueniente pactode facultate redimendi. ⁊ hoc maxime inforo exteriori. ſecus eſt in locatōne ⁊ conductōne. que fieri ſolent ad tempus.Quarta regula ¶ Oīs cōtractꝰ ſuſpectushabet̉/ ſi appareat ītētio ꝓbabil̓r mala in