Pars prima

35

et expectare ille qui mutuū dat. etiā per exhibitionē exterioris boni vel officij. vt ꝙin caſu ſimili/ recipiet ab illo mutuuꝫ velaliud amicicie bonū. Nec mirū cū in ſimplici ⁊ liberali dono ſic inueniat̉. dum tamen principalis intentio ſit donare. etiāvbi ſpes redonatōis vel redditiōis nullaeſſet. Sic ad ꝓpoſitū de mutuo vbi nihilſperandū eſt iuxta verbū xp̄i ſupple principaliter vel ex pacto. quoniā pactū de recipiendo/ eſt pecunia menſurabile. et itamutui contractus inficitur.Cōſideratio. XVISurarius cōtractus/ noīaturaliquādo talis apud doctoresvel populū vel legiſ latorē. quipprie et ex ſuo genere/ n̄ eſt vſurarius. ¶ Occurrit exemplū ſimile de ſymonia. de qua ſolet fieri diſtinctio ꝙ q̄dāſymonia eſt ꝓhibita quia mala. ⁊ quedāmala quia ꝓhibita q̄ diſtinctio ſanum etſcientificū reqͥrit intellectū. qꝛ iuxta veritatē/ nihil eſt malū. niſi quia ꝓhibitum.Propterea papa nō poteſt facere de nonſymonia ſymoniā. licet nō ſymoniā poſſꝫpunire vel ꝓhibe re ſub pena vere ſymonie debita. Sic in propoſito dū legiſlatores attenderūt cōtractus varios fieri/ vendendo vel emēdo: locādo vel cōmodandoin detrimentū reipublice/ ⁊ in fraudē ⁊ fauorem vſurarū proprie dictarū/ ꝓhibuerūt hmōi cōtractus illicitos et ꝑnicioſosreipublice ſub penis vſure debitis. precipue dū ſatis conſtat ex oꝑibus de mala ⁊fraudulēta intentōne cōtrahentiū. vbi ſiconſtaret vel conſtitiſſet legiſſatori/ de bona ⁊ ſimplici ⁊ pura intentōe cōtrahentium/ aut nō tuliſſet tales leges ꝓhibitorias/ aut a ſuis legibꝰ iſtos tales excepiſſettanqͣꝫ verus epieilres ⁊ director legis.¶ Sequitur videred̓ poteſtate legiſtatoris in moderādis cōtractibus lege poſitiua ſub quinto conſiderationū quaternario.¶ IIncipit quintusquaternariꝰ/ Conſideratio. xvij.Uſta lege poteſt inſtitui in aliqͣ patria/ vt nulla fiat venditio redditualis ꝑpetua/ quin poſſit redimi. vnomodo vel alio. ad tempꝰ vel ad ſem-

per ¶ Apparet hec veritas ex dictis in ſexta conſideratōe. ꝑ textū legis antiq̄. quetunc vtiqꝫ fuit rationabil̓. ⁊ cuiꝰ ſimil̓ poteſt nouiter inſtitui ¶ Siquis āt dixeritin antiqͣ lege cautū eſſe vt dū redēptio fieret/ deducerent̉ fructus recepti medio tēpore ⁊ ita debere ſtatuere lex iuſta / que redemptionē hereditatis vendite cōcederꝫFatendum eſt ꝙ hoc poſſet. attamē ſi nōfiat. nihilominꝰ poterit eſſe iuſta. ſi ꝓ qualitate patrie ⁊ reipublice cū circūſtantijsceteris videatur expedire. vt videlicꝫ ſuccurratur et vna ꝑte indigentibꝰ pecuniaprompta. ⁊ ꝓuideat̉ ex altera parte/ ne diſtrahant̉ hereditates ⁊ inſtabiles fiant deperſonis in perſonas. et de heredibus adnō heredes/ p̄ſertim in feudis ¶ Propterea reꝑitur vt in pluribꝰ nullā eſſe venditionē maxime hereditariā quin lege ſtatutum ſit vel conſuetudine firmatū / vt ſaltem infra annū ⁊ diem/ venditor vel proximus ſuus/ poſſit retrahere ꝓ ſimili ſumma. nō deductis etiā fructibꝰ interim receptis ¶ Quā in re firmat̉ vnū dictum priꝰ⁊ memoriter habendū / ꝙ nō eſt de intrinſeca ratōne venditiōis vel emptōnis/ impotentia vel nō facultas redimendiCōſiderato XVIIIUſta lege poteſt in aliqua patria ꝓhiberi/ ne fiat in contractu venditionis ⁊ emptiōis/ pactū inter ꝑtes/ defacultate redimēdi. ¶ Poſſet alicuiprima facie videri repugnātia iſtius dictiad p̄cedēs. quia ſi lex iuſta poteſt dari defacultate redimēdi. quomodo nō erit fasꝑtibus pactū facere? Sed reſponſio facilis eſt ſi cōſideretur intentio legiſſatorisad ꝓhibitionē talium pactorū perſonalium. ne videlicet data libertate/ abutaturin fraudem vſurariā. Intereſt enī legiſſatoris. ne qͥlibet paſſim abutat̉ re ſua Unde ⁊ apud paganos/ etiam philoſophos.ſtoicos nominatī etiā apud maſſilien̄. qͥſentiebāt (icet erronee) hominē ſeipſumlicite poſſe occidere/ propter infortuitumvel euadendum vel cauendū. Lex erat; nehoc quiſqͣꝫ faceret ſine iudicio publice autoritatis. Sic in ꝓpoſito ⁊ ſimilibꝰ ml̓tisdici poteſt/ ꝙ aliqua licent lege publicaque nō licent autoritate propria.Cōſideratio. XIX

T 2