De decem preceptis
L6
Secus aūt ſi qͥs habeat mecū rem cōemDicit inuito dn̄o. qꝛ ſi credat dn̄m permiſſurū ⁊ ſubſit iuſta cauſa ſic credendietiā ſi dn̄s nō erat cōceſſurus/ nō teneturfurto. Si autē nō ſubſiſtit iuſta cauſa ſiccredēdi/ tenet̉ furto. Ecōtra ſi crederet cōtractare rem dn̄o īuito licet etiā cōtractetdn̄o volēte. peccat tn̄ mortalit̓ ⁊ furtū facit. qꝛ in peccatis cōtrahēdis ⁊ cōmittendis intētio principaliter attendit̉ ¶ Dicit etiā animo lucrādi. qꝛ ſi qͥs ancillā alienā in meretricē rapuerit/ nō lucri ſed libidinis cauſa/ furtū ꝓprie non facit ſecusautē ſi eā rapiat vt vēdat ¶ Et nota ꝙ extrema neceſſitate excuſatur fur. qꝛ tꝑe tante neceſſitatis oīa ſunt cōmunia ¶ Et intellige ꝙ ſub noīe furti intelligit̉ ꝓhibitaom̄is vſurpatio illicita rei aliene animodico lucrādi. qͣlis eſt rapina. vſura. negociatio fraudulenta ⁊ hmōi. ¶ Et nota ꝙnō dicit. Nō facies rapinā/ qͣꝫuis raꝑe ſitgeneralius qͣꝫ furari. Nam om̄is qͥ furat̉rapit ⁊ non ecōuerſo. Qd̓ fecit ideo. quiaiudei qͥbus hmōi p̄cepta data ſunt/ ꝓniores ſunt ad furtū qd̓ eſt occultū. qͣꝫ ad rapinā vbi teſtis adeſt Et ideo occurrendomagis ꝑiculoſo/ furtū in ꝓhibitōe nominauit nō rapinā. Uoluit tamē a ꝑte totūintelligi. vtpote ꝑ furtuꝫ omnē rei alienevſurpatōem ¶ Per hoc etiā ꝓhiberi videtur ne fiant violētie ⁊ nimie exactōnes ettallie principū ⁊ militū in ppl̓m ſuū. quiahoc videt̉ rapina eſſe. ⁊ ſpeciēs furti. Propter qd̓ d̓r Eſa. i. Prīcipes tui infidelesſocij furum. Sed circa hoc diſtinguit̉ abaliqͥbus. qꝛ aūt tallie ille fiūt ſuꝑ ſeruos.aut ſuꝑ colonos terre. Si ſuꝑ ſeruos. cūnihil habeat niſi noīe dn̄i ſui. videt̉ ꝙ dominus ſeruū ſuū talliare poſſit. ⁊ onerare qͣꝫtumcūqꝫ vult. Poteſt tamen dn̄s nimis angariādo ſeruū ſuū/ nimis qͣꝫ exigedo et opprimēdo eū ita grauiter ſic cōtraiſtd̓ preceptū faciēdo peccare. qꝛ iuſticiadei exigit/ vt vnuſquiſqꝫ re ſua debite vtatur. Non tamen vt ſit rapina dicunt. necoportet de neceſſitate reſtituere. licet pietas hoc exigat. Si autē fiat ſuꝑ colonosterre ſiue inhabitates terrā/ tūc taxandaeſt illaꝝ talliaꝝ ſeu exactionū acceptatioẜm laborē principis vel militis quē hn̄tin defenſione illius terre. quā ipſi coloniſic talliati inhabitāt. ⁊ etiā ẜm expenſasquas neceſſe eſt principi vel militi facere
ẜm ſuam moderatā ⁊ honeſtā familiam.⁊ ſi vltra exigāt/ rapina eſt. ⁊ ꝑ iſtud preceptum inhibetur.(precepti¶ Expoſitio octauiCtauū preceptū in ordīe principali ⁊ quintū in ordine eorūque reſpiciūt ꝓximū quo .ſ. phibet̉ quis cōtra ꝓximū tranſgredi ore .ſ. ferendo falſum teſtimoniū Et eſtiſtud. Non loqͣris cōtra ꝓximū tuum falſum teſtimoniū ¶ In quo ⁊ ꝑiuriū ⁊ mēdaciū ꝓhibent̉. qꝛ vt dicit aug. lib̓. de mēdacio. Om̄e mendaciū/ hoc genere verbicōplectitur. Quiſquis enī aliqͥd enūciatꝑhibet teſtimoniū animo ſuo. vn̄ ſi mentitur/ falſum teſtimoniū animo ſuo ꝑhibet ¶ Per hoc autē ꝙ hic dicit contra ꝓximū. vt dicit augu. de queſtionibꝰ exodi.non vide̓t̉ prohibere mendaciū qd̓ ꝓdeſtalicui ⁊ nihil obeſt ei cui mentit̉ Eſt argumentū ꝙ eſt aliquod genus mendacij qd̓non eſt mortale peccatū. illud ſcꝫ qd̓ nonfit cum libidine decipiendi vel nocendi.Nec enī om̄is intentio vel libido fallēdi.efficit mortale peccatū. Predicat̉ enī hoccomxpleū intētio fallendi/ et de mendacōꝑnicioſo ⁊ de mēdacio iocoſo. ⁊ de mēdacio officioſo. ſed tamē ꝑ prius ⁊ ꝑ poſterius. Et de ſe ẜm ſuam primariā intentōeꝫnō dicit̉ niſi de mendacio ꝑnicioſo Et iōſolum ẜm ſe mendaciū ꝑnicioſum a multis reputat̉ eſſe mortale peccatū. vt videt̉velle prepoſitinꝰ ⁊ magiſter Guilhelmusantiſiodorenſis ⁊ alij magiſtri magni decretoꝝ ¶ Sunt autē ẜm auguſti. octo genera mendacioꝝ. quoꝝ ſufficientiā ſic accipe. Tria enim in genere ſunt mouētiaad mendaciū ſcilꝫ nociuitas. libido mentiendi. ⁊ vtilitas ¶ Si autē nociuitas ſitin cauſa hoc eſt ſi quis mentiat̉ vt noceatAut ergo intendit inferre alicui nocumētum ſpūs vt .ſ. ſubuertat̉ a fide catholicaaut a regulis bonoꝝ moꝝ. vt ſunt qui dicunt xp̄m non incarnatū. vel luxuriā nōeſſe peccatū mortale ⁊ hmōi Et tūc eſt primus modus ſeu primū genus mendacijſcilꝫ mētiri in doctrina pietatis ⁊ religionis. ⁊ hoc eſt mortale peccatū. Aut intendit nocumētū totius homīs. quod ꝯtingit duplicit̓ .ſ. vel intendēdo nocere vniuerſalit̓ ⁊ totaliter. ⁊ ẜm genus qd̓ om̄ibꝰnocet ⁊ nulli ꝓdeſt. vt qͥ mēdacit̉ ꝓſeqͥtur
L 4
S