Druckschrift 
2 (1488)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Compendiū theologie

hominē ad mortē Et eſt ſcd̓s modus ſeuſcd̓m genus mendacij. Et iſtud eſt pctm̄mortale. Aut intendēdo nocere ꝑticulariter ẜm genus qd̓ alicui nocet alicuideſt. vt eſt mendaciū mercatoꝝ calūniatoꝝ. Et eſt tertiꝰ modus ſeu tertiū genusmendacij. iſtud ſimil̓r eſt pctm̄ mortaleEt vocat̉ qd̓libet iſtoꝝ triū geneꝝ mēdaciū ꝑnicioſum. Si autē libido mentiendi ſit in cauſa. hoc eſt ſi qͥs mentiat̉ ex ſola libidine/ tūc aut mouet̉ tm̄ ex affectiōe intētione mentiēdi. non ꝓpter alid̓. Eteſt quartꝰ modus ſeu quartū genus mendacij. qd̓ vocat̉ mendaciū libidinoſum.ponit̉ mortale pctm̄. Aut mouet̉ ex intentio ne mouendi auditorē ad cōplacentiāvel riſum. Et eſt qͥntus modus ſeu qͥntūgenus mēdacij qd̓ vocat̉ mendaciū iocoſum. qd̓ ponitur vt cōius veniale peccatū Aut vtilitas aliqͣ eſt in cauſa. hoc ē ſi qͥsmentiat̉ vt ſibi vel alteri proſit At tūc autvtilitas illa ꝯſiſtit in bonis fortune queperdi pn̄t. vt ſi quis mentiat̉/ ne raptores ſua pecuniā amittat Et eſt ſextus modus ſeu ſextum genus mendacij. Aut illavtilitas ꝯſiſtit in bonis corꝑis. vt qͥsmentit̉ pro ſaluādo vitā homīs. vt ſi homo querat̉ pro occidendo aūt ad mortem ducendo. mentiēdo dicat ſe non vidiſſe vel neſcire vbi ſit. Et eſt ſeptimꝰ modus ſeu ſeptimū genus. Aut illa vtilitasꝯſiſtit in bonis anīe/ que tamē ſic ſunt inanima vt quodāmodo etiā habeāt eſſe incorꝑe. vt cum quis mentit̉ pro ſua aūt alterius pudicitia vel virginitate ſeruandaEt eſt octauus modꝰ ſeu octauū genꝰdacij/ ẜm debitā aſſignatiōem auguſtini.Et vocat̉ quodlibet iſtoꝝ triū vltimorūgeneꝝ mendacium officioſum. de ſe ponūtur eſſe peccata venialia.De triplici generemendacij In ſumma nota in genere eſt triplex mendaciū .ſ. ꝑnicioſum libidinoſum officioſum. Primū .ſ. ꝑnicioſum cōtinet ſub ſe tria prima genera ſup̄poſita declarata. Et eſt ſemper mortalepctm̄ Scd̓m ſcilꝫ libidinoſum cōtinetſub ſe quartū genus ſupra poſitū declaratū quod ponit̉ mortale. Et quintū qd̓dicit̉ iocoſum ab oībus ponit̉ veniale.Tertiū .ſ. officioſuꝫ ꝯtinet ſub ſe ſextūẜeptimū octauū genera etiā ſupra poſi-

ta declarata. Et eſt ſemꝑ veniale. niſi exaccidenti efficeretur mortale.Expoſitio noni etdecimi preceptorum legis.Onū decimū mandata in ordine principali ſextū ſeptimum in ordine eoꝝ que reſpiciCunt ꝓximū. eo diuerſo modoordinātur ẜm ordinē textus exodi deuteronomij ſimul ꝑtractent̉. in quibushibet̉ trāſgreſſio in corde cōtra ꝓximum.Fit autē tranſgreſſio in corde duplicitervidelicet qͣꝫtum ad cōcupiſcentiā carnis.cōtra quā ponitur nonū mandatū qd̓ eſtNon deſiderabis vxorē ꝓximi tui Quodponit̉ nōnū preceptū ẜm magiſtꝝ in lib̓.ſententiaꝝ et ẜm aug. ſcd̓m libꝝ deutronomij. licet aliter ordinet̉ in exodo. Itemfit tranſgreſſio contra ꝓximū in corde qͣꝫ ad ꝯcupiſcentiā oculoꝝ. cōtra quā ponitur decimū mandatū. quod eſt.cupiſces domū proximi tui. qd̓ poniturin exodo nonū In quibꝰ notandumprohibet̉ ſpeciali mādato cōcupiſcentiacarnis concupiſcētia oculoꝝ/ potius qͣꝫcōcupiſcentia aliorum malorū actuū. qꝛiſte due cōcupiſcentie hn̄t delectatiōes ſuas etiā ante opus. tm̄ coniūctas oꝑivt dicit auguſt. Et cum hoc etiā habēt inoꝑe nocumentū proximi. qd̓ ſic eſt incōcupiſcentijs alioꝝ actuū. Et ideo propter iſtā turpitudinē iſtaꝝ cōcupiſcentiarum/ que ſic ſunt ante opus/ reprimendādata ſunt iſta mandata que prohibēt cordis cogitatum. Uel propter cauſam ſupͣin fine ſexti mandati aſſignatā. Porroquod ſubdit̉. Non ſeruū ancillam. ⁊c̄quod annectit̉ nono mādato ſcd̓m ordinem exodi. decimo ſcꝫ de cōcupiſcendo domū proximi. ſcd̓m ordinē deute. vrſpecialiter ad decimū ꝑtinet mandatum.Ordinat̉ tamē cum nono ſcd̓m dictū ordinē exod̓. eo forte ea que ibi enumeratſunt res mobiles ſicut vxor de qua eſt nonum mandatum.Unde ſumitur numerus ſeu ſufficientia preceptorū legis.Unc reſtat videre numerumſufficientiā iſtoꝝ decem p̄ceptorum ſeu mandatoꝝ legꝭ Luca qd̓ nota ſicut ſupra dictū

H