De ſponſalibus ⁊ matrimonijs.
CCLXXXI
a cubitus vterqꝫ tranſiuit.Inno. iij. fernatiū. epiſcopo.¶ Spōſalia de futuro etiā iurata ſoluunt̉ ꝑ ſcd̓a ſponſalia depn̄ti non aūt ꝑ ſcd̓a de futuro.V Icut ex lr̄is tue fra. accepimus: cū lau. parrochianus tuꝰ. p. mulierē ſe ducturuꝫbin cōiugē ī manꝰ eiuſdē. p. iurātis ꝙ ea ſibi traderet in vxoreꝫꝓprio firmauit iuramento: neccꝑ viꝝ ſteterit: ſꝫ ꝑ mulierē potiquo minꝰ int̓ eos mr̄imonialisſolēnitas ſit ſecuta qͣtuor poſtd̓ modū vel quinqꝫ annis elapſisidē. l. e. mulierē ꝑ verba de pn̄ti vt eiꝰ cōſanguinei aſſerūt deſpōſauit: ⁊ infra. ¶ Poſtulat. t.t. r. ꝙ ſi tibi cōſtiterit ꝙ idē. l. p.ꝑ verba de futuro. e. ꝟo deſpōſauerit ꝑ verba de pn̄ti impoſita ei pnīa cōpetēti: qꝛ primā fidē irritā fecit: niſi forſan ī iuramento ſuo certū terminū infraquē dictā. p. duceret ī vxorē p̄efixit: nec ꝑ eū ſtetit quin ad ſtatutū terminiū mr̄imoniū confirmauerit mr̄imonium ſcd̓o lococōtractū legitimū iudices. ⁊ adillud ſeruandū cōpellas eūdeꝫQuod ſi forte ꝑ verba de futuro ſponſalia cū vtraqꝫ cōtraxit: iuramentū primū ſicut licite factū eſt ip̄m ſeruare compellas: de ſecūdo ei pnīam iniun-
cturus. ¶ Quod ſi de his nons conſtat ad plenum: tamdiu adhuc cognoſcas de cauſa: donecſuper his ſufficienter inſtruaris¶ Dem arelaten̄. epiſcopo.¶ Mutus ⁊ ſurdus ⁊ omnes qͥnon ꝓhibentur matrimoniumcontrahere poſſunt.Um apud ſedem. ap. ⁊ inEfra. ¶ Sane ꝯſuluiſti nosd vtrū mutus ⁊ ſurdus alicui poſſint matrimonialiter copulari.i Ad quod. t. r. ꝙ cū ꝓhibitoriuꝫſit edictum de matrimonia conktrahendo: vt quicūqꝫ nō ꝓhibetur: ꝑ ꝯſequentiaꝫ admittat̉: ⁊ſufficiat ad mr̄imoniū ſolus cōſenſus illorū de quorū quarūqꝫconiūctionibus agit̉. ¶ Uidet̉ꝙ ſi talis velit contrahere: ſibinon poſſit vel debeat denegariCum quod verbis nō poteſtſignis valeat declarare.¶Dem vercel. epiſcopo.¶ Furioſus matrimonium contrahere non poteſt.Ilectus filius. r. ꝓpoſuitꝙ filiā ſuam cuidam matrimonialiter cōpulauit ⁊ infraCum aūt eadem mulier cumin ipſo viro qui cōtinuo furore laborat morari non poſſit: et propter alienationem furoris legitimus non potuerit interuenirecōſenſus: mandamus quatenꝰ
tit̓. jͣ. e. is qui. ⁊. jͣ. de ꝯͣdi. appo. de illis ⁊ p̄cipue qꝛ hec nō poſſet ꝓbare ſe virginē ſi vir dicat ꝙ eam cognouit ꝑ aſpectū corporis cū iam ſit corrupta: vt dicit in fi. Itē eſt hic arg. ad muta de tacito conſenſu. jͣ. q. j. ꝯſtat. l. di. p̄ſb̓ros. Et. ff. de libe. exhi. l. vlt. vnde verſus. Effuge cū poteris ne ꝯſcnſiſſe puteris.a ¶ Tranſiuit. vndeneuter p̄t obijcere alteri adulteriuꝫ qꝛ paria delicta mutua cōpenſatōne tollunt̉. jͣ.de adulte. c. pe. ⁊ vlt.ff. ſo. ma. viro atqꝫ vxore. ⁊. xxxij. q. vj. nihilCōisoltinio. ſcd̓a ib.poſtulatōe tue reſpōdemus. Et continetria dicta. ſecūdū ibi.qd̓ ſi forte. terciū ibi:Ꝙ ſi de his. Ab. Si.Iurantis. h̓ videt̉ ꝓmitti factū alterius ⁊ ꝙ alteri poſſitſtipulatio fieri. Sedcontra inſti. de inutiſtipu. §. alteri. ⁊. ff. dever. obli. l. ſtipulatioiſta. §. alteri. et. l. ſtipulatione. ⁊ ſi puellanollet illi nubere nōdr̄ pater ꝑiurus dummodo ꝑ patrē nō ſtetquia hoc ſolum intelligit̉ iurare ſe facturum ⁊ curaturum vtilla cōtrahat cum illo ſi poterit al̓s eſſetꝑiurus. de hoc dr̄. sͣ.eo. ex lr̄is. ij.c ¶ Per mulierem.vnde nō fuit ei imputandū ſi hoc verū fuit. ar. sͣ. de offi. or. paſtoralis. et. xlvij. diſt.qͥd ad nos. ⁊ sͣ. eo. deillis. īmo ꝓ ꝯpleta habēda eſt ꝯditio. ff. deꝯdi. ⁊ dem̄. iure ciuilid ¶ Annis nō tenebat̉ ſponſus tamdiuexpectaret niſi vellet. C. de ſpon. lij. niſi cauſa ſubeſſet. ff. eꝯ. l.pe. ſed hoc verū eſt ſi terminus fuiſſet appoſitus. vt. jͣ. ſequit̉vbi iuramentū interuenit.e ¶ Ad ſtatutū. Sꝫ vr̄ ꝙ etiā nihilominꝰ poſt t̓minū teneat̉ar. sͣ. de do. ⁊ ꝯtu. cū dilecti. ff. de arbi. l. celſus. §. j. Sed aliudeſt in mr̄imonio qꝛ res ipſa nō capit tantā dilationē ꝓpter periculū fornicatōis. sͣ. vt li. nō ꝯte. qm̄. §. j. ⁊ vbi terminꝰ apponit̉ vltra terminū nō tenet̉ ad ꝯtrahendū: al̓s nihil oꝑareturappoſitio termini vbi terminꝰ nō apponit̉: ei nocet qͥ vltimoeſt in mora. ff. de peri. ⁊ cōmo. rei ven. illud ſciendū. ⁊ qꝛ nullaeſt ꝯtracta obligatio de pn̄ti. ſꝫ in ꝯͣrijs ogligatio eſt pura ⁊ depn̄ti: quare obligatio nō tollit̉ ꝓpter lapſum terminū ſꝫ ſolutione eius qd̓ debet̉. ar. ff. de acti. ⁊ obli. l. obligationū. ij. §. placet. ⁊ iſta ſunt diſſimilia. f ¶ Seruandū cōpellas. sͣ. e. ex litteris. ij. ar. ꝯͣ. sͣ. de. requiſiuit. dic vt dixi. sͣ. e. ti: ex lr̄is. ij.g ¶ Tamdiu ſic. ſic. sͣ. e. ꝓba. cām mr̄imonij. ⁊. jͣ. de ꝯſang. ⁊affi. ex lr̄is. ⁊. xxx. q. v. iudicantē. Et ita eſt hic arg. ꝙ in cā matrimoniali. ſcd̓o inducant̉ teſtes ſuꝑ eodē articulo poſt publicationē vt in p̄dictis capitulis.Primo ponit deciſum exordiū. ſcd̓o cōr ſultatione ibi: ſane. tercio reſponſio ibi: ad qd̓. que triafacit. primo ponit duas rōnes. ſcd̓o reſpondet ibi: videt̉. tertercio ſoluit obſtaculū ibi: cū qͦ. Ab. Si. h ¶ Surdus qͥ ꝓr-
ijd̓CYſus nō audit qꝛ de alio nō eſt dubiū quin pōt poſtulare. ff. depoſtu. l. j. §. ꝓpter caſū. ſic gͦ ſurdꝰ ⁊ mutꝰ pn̄t ꝯͣhe̓ mr̄imoniūff. de iure do. mutꝰ. ⁊. jͣ. e. tue. Que fuit gͦ dubitatio h̓mōi q̄ſtionis illa potuit eē dubitatio. qꝛ certa forma ē exp̄ſſa ad ꝯͣhēdūjͣ. e. ſi inter. ⁊. jͣ. de ſpōſa duo. lꝫ. Et qꝛ iſti nō pn̄t ſeruare illamdubitat̉ quid iuris ⁊ꝙͣtū ad eccleſiā ꝟbaſunt neceſſaria. j. e. ti.tue. vnde altero ſubtracto nō videbaturmr̄imoniū. arg. j. q. j.detrahe. ſꝫ non eſt itaqꝛ ſolus ꝯſenſus ſufficit vt h̓ dicit. ⁊ .xxvijq. ij. ſufficiat. Un̄ ſi n̄p̄t expͥmi ꝑ ꝟ̓ba: expͥmat̉ ꝑ nutū vl̓ ſignūvt h̓ pꝫ in fi. ⁊. jͣ. e. tuei ¶ Prohibitoriumqꝛ certe ꝑſone ꝓhibētur vt hic ptꝫ. et. xxx.q. iiij. qui ſpūalem vn̄oēs admittunt̉ qͥ nōexp̄ſſe ꝓhibent̉. ff. deꝓcur. mutus. ſi. ff. deteſti. l. j. aliter accipit̉ꝓhibitoriū. ff. de no.ope. nunci. p̄tor. §. hͦem̄ intedictū.k ¶ Prohibet̉. arg.id qd̓ nō ꝓhibet̉ cōceſſum videt̉. ar. contra. ff. de coll̓. illi. l. iij.⁊. ij. q. v. ꝯſuluiſti. dehoc tradit̉. sͣ. de trāſla. inter corꝑalia.Ilectus filius4 ¶ Primo deciſe narrat factum. ſecundo cās inſerendorn̄det ibi. cū aūt. Ab.l ¶ Copulauit. ignorās ꝙ ille ſi eſſet furioſus. m ¶ Furore.ſi tꝑe ꝯͣcti mrimonijtaliter laborabat nōfuit mr̄imoniū. xxxij.q. vij. neqꝫ furioſo. ſi.sͣ. de regū. ſicut ſi tn̄tꝑe ſane mētis ꝯͣxit:durat vt in. neqꝫ: qꝛ etiā retinet dignitate. ff. de ſta. mo. qͥ furere. ⁊. ff. de ſpon. qui furē. ⁊ retinet filios in ptāte. ff. de his quiſui vel ali. iu. ſunt. l. pr̄e furioſo. Sed quō potuit hoc eſſe. qꝛ ſiqn̄ mulier iſta ꝯtraxit laborabat illa furore ſtulta fuit. ſꝫ hͦ nōeſt veriſimile ꝙ aliqua cū tali ꝯͣheret: ſꝫ ſi tūc nō laborabat furore tenuit mr̄imoniū. vn̄ adueniēte furore nō diſſoluit̉ gͦ nōdebēt iſti ſeꝑari. qꝛ initiū ꝯſiderandū eſt. vt. xxxij. q. vij. hic qͥ.⁊. c. neqꝫ. Pōt dici ꝙ ille tꝑe ꝯͣctus erat furioſus. ⁊ pr̄ iſte ⁊ filia ignorabāt illū furioſum. Sepe em̄ furioſi ſunt cōſtituti inꝯſpectu vmbrate quietis. ff. de acqͥ. poſ. qd̓ in eo. §. ſi furioſonec tn̄ ſunt mētis ſane licet videant̉ ⁊ ſi tunc mulier iſta cumeo ꝯtraxit nō tenuit mr̄imoniū ⁊ ſi hoc ꝓbauerit ſeꝑabunturEt qui tali furiolo tradit poſſeſſionē nō trāſfert eā in ip̄m necadipiſcit̉ poſſeſſionē ſꝫ tradēs eaꝫ ꝑdit. ſufficit em̄ ſi exiſtimatſe tranſferre. ff. de acqͥ. poſ. qd̓ in eo. §. ſi furioſo. Qn̄qꝫ tn̄ furioſus ꝑ dilucida interualla redit ad ſuā mentē ⁊ tunc ſi ꝯtrahat tenet. ar. vij. q. j. qͣꝫuis. ⁊. iij. q. ix. indicas. ⁊. ff. de offi. p̄ſi. diuus. ⁊. C. de cura. furio. l. pe. Sed pone ꝙ mulier ꝯtrahat cūfurioſo ſi ꝯſentiat in eū poſtꝙͣ reuerſus eſt ad ſanā mentē nūquid eſt mr̄imoniū. videt̉ ꝙ ſic. jͣ. de eo qui dux. in ma. quampol. ꝑ adult. c. j. ⁊. c. veniēs. ⁊. jͣ. de ꝯiu. ſer. ꝓpoſuit. Io. dixit ꝙnō eſt mr̄imoniū qꝛ ibi nō fuit ꝯſenſus. xxx. q. ij. ver. nō eſt. ff.nſuꝫde ꝟ. ob. l. j. verū eſt qd̓ dixit Io. ſi referas te ad pͥmi