¶ De conſuetudine

LP̓

a immoderatis expenſis ac damnis: que ꝓpter hoc eos ꝑtuliſſeconſtiterit condemnet̉.Rubrica. De conſuetudine.¶ Regorius ex regiſtro.¶ Conſuetudo inferens grauamē eccleſijs vel eis grauoſa nōtenet. h. d. ẜm cōem intellectū.Onſuetudines q̄ eccleſijs grauamen inc ¶ ducere dinoſcuntur:noſtra nos decet conſideratione remittere.Nno. iij. archiepis copo ⁊ capitulo Lugdū.¶ Ualet conſuetudo per quaꝫeccleſia acquirit dominiū ⁊ poſſeſſionem rei ſine ſolennitate legali. Io. an.X litteris et infra. Si ꝟoaliquis poſſeſſiōes aliqͣscclauſtris vel alijs religioſis locis in bona valitudine vel vltima volūtate pro ſuorū vult remedio peccatorū conferre hancconferēdi formā eſſe ꝓponis ꝙin hmōi donationibus modicūterre conſueuit in manum accipere vl̓ in extremitate pallij qd̓manu p̄lati eccleſie ſuſtinet̉ aut

ſuꝑ altare ponēdū ſub teſtimonio videntiū ⁊ audientiū ſub dicta forma: que ſcotatio vulgariter appellatur: ⁊ infra. ¶ Di. v.mādamus quatenꝰ donatiōesd eoꝝ que ſub obtentu ꝯſuetudiuis clauſtris eccleſijs vl̓ qͥbuſlibet locis religioſis pie ꝯferunt̉vel etiā ſunt collata: faciatis irreuocabiliter obſeruari: cū hue iuſmodi ſignū qd̓ ſcotatio dicit̉nō tā facte donatōis qͣꝫ traditepoſſeſſiōis ſit euidēs argum̄tū¶ Dem epiſcopopicta.Nō vlet ꝯſuetudo. vt ſnīa aſi ſuo iudice lata teneat. Io. a.¶D noſtrā audientiā noueris perueniſſe ꝙ ī tuadioc̄. etiaꝫ in cauſis eccl̓iaſticisꝯſuetudo minus rōnabilis habeat̉ ꝙ cū aliqua cauſa tractat̉ibidē ⁊ allegatōibꝰ q̄relis vtriuſqꝫ partis auditis a p̄ſentibuſlitteratis ⁊ illiteratis ſapiētibꝰg et inſipiētibus qͥd iuris ſit querit̉ ⁊ quod illi dictauerīt vel aliquis eorū p̄ſentium conſilio requiſito pro ſententia teneatur.¶ Nos igit̉ attendentes ꝙ conſuetudo: que canonicis obuiat

intelligi de illo loco: vbi qn̄qꝫ habitat̉. a ¶ Damhis. ⁊ merito debꝫ iſtoꝝ malicia puniri in expēſis ⁊ dānis alteri ꝑti ſi. sͣeo. c. ceterū. ⁊. jͣ. de do. ⁊ ꝯtu. ex lr̄is. jͣ. de appel. vt debitus. ſedqͥs puniet eos cū iſti nō habeāt iuriſditionē ⁊ nō poſſint illospunire: ordinariꝰ nō pōt illos punire. qꝛ in hͦ nullā habet iuriſditionē: quidā dicūtꝙ ordinariꝰ iſtos punire debꝫ: mihi videt̉ꝙ iſti ijdē iudices penam iſtam debēt imponere ſuꝑ expēſis ⁊damnis: ⁊ in hoc ſaltem habent iuriſditionē: vt de p̄cum veritate cognoſcāt: ⁊ penam imponāt: vt hicvidet̉: et eodē modointelligit̉. sͣ. e. ceterū:vbi eſt ar. ꝙ ſcd̓i iudices debent hāc penāimponere. Ad hoc ēop. ar. sͣ. e. ſuꝑ lr̄is. infi. ⁊. jͣ. de appel. vt debitus. ⁊ ſi hoc nō fecerint iudices dūmō ꝑtitum fuerit ab eis d̓ſua ſubſtātia illud detrimentuꝫ reſtituereꝯpellunt̉. C. de iudi.ſancimus. ⁊ poterūtiſti iudices cōueniricorā ordinario vel delegato ꝯditiōe ex illa.l. ſancimus. Sed ꝙiſti iudices qͥbus huiuſmodi lr̄e dirigunt̉non pn̄t: videt̉ ꝑ decret. p̄dictā ex lr̄is. jͣ.de do. ⁊ ꝯtu. vbi pͥmiiudices ꝯdemnant ⁊non ſcd̓i. ſꝫ illud ideofuit: qꝛ coraꝫ primisiudicibus obijciebat̉de ſcd̓is lr̄is ab altera parte impetratis no faciētibus exp̄ſſam de prioribus mentionē vnde pͥmi iudices cōſuluerūt papā qͥd iuris eſſet: ⁊ ipſern̄det ꝓut patet in lr̄a .ſ. ꝙ ipſi primi iudices ꝯdemnant partem alteram in expenſis ꝓpter dolum ſuum: al̓s ſcd̓i deberentimponere penam illam ſi coram ipſis fuiſſet exceptum de primis ⁊ remittere partes ad primos: vt ſic illi iudices penā iſtāimponant coram quibus excipit̉. vel qꝛ in lr̄is ſcd̓is ꝯtinet̉ ꝙprimi hoc faciant: al̓s ſcd̓i debent ꝯdēnare: qꝛ ſi diceret̉ ꝙ iſtiudices quibus lr̄e hmōi dirigunt̉ hoc facere nō poſſent: ꝑ h̓lites ex litibus orirent̉: qꝛ ꝓ eiſdem expenſis oportet eos iteꝝlitigare. vnde tutius eſt ⁊ melius ꝙ hoc faciant vt ꝑ hec malicijs iſtorum ꝑ penam huiuſmodi obuiet̉.℟ica. De cōſuetudine Continuat̉: qꝛ viſum eſt. sͣ. de iure ſcripto qd̓ ꝯſiſtit in ꝯſtitutionibus ⁊ in reſcriptis: merito ſubijcit̉de iure nō ſcripto qd̓ cōſiſtit in ꝯſuetudinibus. Ab. Si.Anſuetudines. ¶ Conſuetudo inferēs grauamēc Ieccleſijs debꝫ iudicis officio tolli. h. d. ẜm intellectūmagis ſingularē ⁊ nō diuidit̉. Ab. Si. b ¶ Cōſuetudines: hoc capl̓m intelligit̉ de oneroſa conſuetudine: ⁊ q̄ multum ledit: ⁊ eſt radicitus extirpanda. viij. di. mala. ⁊. xij. q. ij. bone rei. ⁊ xij. di. omnia. nam ꝯſuetudo debet eſſerationabilis ⁊ nō ꝯtra vtilitatem eccleſie. jͣ. de his que fi. a ma.par. ca. cum in cunctis: ⁊. jͣ. de re iudi. cum cām. ⁊. jͣ. e. ad audientiā. ⁊. jͣ. e. cum venerabilis. qn̄ aūt ꝯſuetudo p̄ualeat iuri: ⁊qn̄ non dicet̉. jͣ. e. c. vlti.itteris. ¶ Ex cōſuetudine pōt introduci actus ſiueſolēnitas ꝑ quē ſine app̄henſione reali tranſfert̉ poſſeſſio rei abſentis. h. d. aliter ꝙͣ rubro: ⁊ eſt caſus ſingularis ẜmAb. Siculū. Diuidſt̉ in dijas ꝑtes. nā in prima ponit̉ ꝯſulta

Xtio. in ſcd̓a ibi diſcretioni reſponſio ſiue mandatū.c ¶ Religioſis. In his em̄ q̄ religioſis locis relinquunt̉: nonrequitit̉ ſolennitas teſtamentoꝝ. jͣ. de teſta. cū eſſes. ⁊. c. ſe. ẜmcanonicā equitatē ⁊ fauorē religionis. d ¶ Conſuetudinisp̄dicte q̄ laudabilis eſt vnde eſt ſeruanda. jͣ. de ſymo. ad apl̓icāexqͦ eque puniri debꝫtranſgreſſor laudabilis conſuetudinis: ſicut trāſgreſſor legis.xj. di. in his. hmōi donatio valeret etiaꝫ ſiꝯſuetudo ſuꝑ hoc nōeſſet.e ¶ Signū: ſicuti annulus ſignū eſt inueſtiture. jͣ. de his q̄ fi. ama. par. ca. ex ore: ⁊ īueſtitura ē ſignū tradite poſſeſſionis. jͣ. dedona. ꝑ tuas. item annulus eſt ſignum matrimonij. jͣ. d̓ p̄ſump.illud. ⁊. xxx. q. v. femine. ſic etiaꝫ reſtitutioinſtrumentorū eſt ſignum renūciationisjͣ. de renū. ſane. ⁊. jͣ. depac. cum pridē. ⁊. C.q̄ res pigno. ob poſ. l.ij. ⁊ melius. ff. de pac.l. labeo. ſecus eſt ſi reſtituat pignuſ. ff. e. ti.l. poſtꝙͣ. ſic etiā res n̄app̄hendit̉. ⁊ tamenpoſſeſſio tranſfert̉ vtꝑ claues. ff. de cōtra.emp. clauibus. Itemꝑ inſtrumentū fit donatio. C. de dona. l. j.Uiſu etiaꝫ tranſfert̉poſſeſſio. ff. de acqui.poſſeſ. ꝙ meo. §. venditorem. Item ſi reꝫmeā penes te depoſitam tibi vendicaſti: inſti. de re. di. §. interdū. Item cū qͥs etiārem ſuā vult poſſidere noīe alterius. ff. de rei vē. quedā. Necetiā ſemꝑ in acquirenda poſſeſſione neceſſarius eſt actus corporalis. Vnde ſufficit affectus aliquo actu interueniēte. ff. deacqui. poſſ. l. j. §. penul. ⁊ hic licet lex dicat ꝙ poſſeſſio acquiritur corꝑe ⁊ animo nō altero tm̄. C. eo. ti. licet ita ꝙ rei app̄hēſio ꝑ ſe vel ꝑ alterum ſit neceſſaria. ff. de acquir. poſſeſ. quēadmodū: ⁊. l. qui vniuerſas. Hoc tn̄ ſcias ꝙ licet eccleſia nō app̄hendat poſſeſſionē rei ſibi collate: dominium tn̄ nihilominusadipiſcit̉ ꝙ nō eſt in priuato. C. de rei ven. ſeruū. ⁊. C. de ſacroſanc. eccl̓. vt inter diuinū. vnde verſus. Viſus ſiue rei mutuate venditione. clauibus ⁊ chartis mea ſi ꝯduco ſcienter. ꝙͣuisnō aliter detur poſſeffio tranſit.D noſtram. ¶ Non valet ꝯſuetudo vt in cauſis ecclenſiaſticis dictum populi ꝓ ſnīa teneat̉ cōis diuiſio ſcd̓anos igit̉. Ab. f ¶ Inſipiētibus .i. minus ſapiētibus. nec iſtudeſt incōueniens: qꝛ qn̄qꝫ reuelat̉ minori qd̓ maior neſcit. C. deoffi. rec. ꝓuin. l. potiores. ⁊ .xcv. diſ. eſto ſubiectus. in fi. ⁊. xxiiijq. iij. ſi habes. Bern̄. g ¶ Querit̉: nō ꝓhibet̉ hic quin a pluribus requirat̉: qꝛ facilius inuenit̉ quod a pluribus ⁊ ſapientibus querit̉. xx. diſt. de quibus. ⁊. C. de fideicō. l. vlti. ad fi. qm̄illiterati qn̄qꝫ habēt cauſarū peritiam. C. de iudi. certi iuris. ⁊in auten. de iudi. §. qꝛ ꝟo. coll̓. vj. ſed hoc ſolum reprobat̉ hicꝙ eorum reſpōſum ꝓ ſententia teneat̉: cum al̓s ſentētia a nōſuo iudice lata ſit nulla. C. ſi a non compe. iudi. l. vlti. ⁊. jͣ. de iudi. c. at ſi clerici. h ¶ Canonicis: ⁊ ſic nō halet cōſuetudo cōtra canonicā conſti. jͣ. de offi. archi. cū ſatis. jͣ. de re iudi. cū cā.⁊ q̄ grauamē inducit. sͣ. e. c. j. ar. ꝯͣ. jͣ. de cā poſ. cū eccl̓ia ſutrina⁊. ff. de admi. tij. ſine herede. §. penl̓. iſta ꝯtrarietas exjͣ.

c 3