De ſponſalibus ⁊ matri-
a p̄ſcriptū deſtiterint hoc extendivolumꝰ ⁊ mādamꝰ ⁊ appellatōepoſtpoſita firmiter obſeruari.¶ Liber quartus.Rubrica. De ſponſalibus ⁊ mꝰtrimonijs.A X concilio triburienſi.¶ Matrimoniū ꝯieniū ꝯtrahit̉nec inualidat̉ ſi cōſuetudo patrie non ſeruetur.dEfrācia qͥdā nobile.mulierē de ſaxonia lege ſaxonum duxit incvxorē. verū qꝛ nō hiſdē vtūt̉ legibꝰ ſaxōes ⁊ frācigene cauſatd ē ꝙ eā n̄ ſua .i. frācoꝝ lege d̓ ſpōē ſauerat dimiſſaqꝫ illa aliā ſuperduxit. ¶ Diffiniuit ſuꝑ hͦ ſctā ſyt nodꝰ vt ille trāſgreſſor euāgelice legꝭ ſb̓ijciat̉ pnīe. et a ſcd̓a cōiuge ſeꝑet̉ et ad pͥorē redire cogat̉.¶ Ano. iij. exon̄. ep̄o.¶ Sponſalia de futuro diſſoluūtur ſi ſponſi ſe diſſoluūt. etiāſi fuerint iurata.Reterea hī qͥ de matrimos nio cōtrahēdo pure et ſine oī cōditōe fidē deder̄t cōmonēdi ſūtꝑ ⁊ modis oībꝰ īducēdi. vt p̄ſtitāfidē obẜuēt. ¶ Si āt ſe ad īuicē
admitte̓ noluerint ne forte deterius inde ꝯtīgat vt talē .ſ. ducati quā odio hꝫ vr̄ ꝙ ad īſtar eoꝝ qͥſocietatē īterpoſitiōe fidei ꝯͣhūt⁊ poſtea eādē ſibi remittūt hoco poſſit in patientia tolerari.¶ Ugenius papa.¶ Si maior ſeptennio duxit īvxorē minorē ſeptēnio. ⁊ eā traduxit ad domū. orit̉ ex tali ꝯtractu publice honeſtatis iuſticia.¶Uuenis qui puellā nōdūLaſeptēneꝫ duxit qͣꝫuis etasrepugnaret: ex hūana tn̄ fragilitate forſan tētauit qd̓ complerenō potuit. ¶ Quia igit̉ in hispͦ q̄ dubia ſunt qd̓ certiꝰ eſtimamꝰtenere debemus tū ꝓpter honeqͥ ſtatē eccl̓ie: qꝛ ip̄a ꝯiūx ipſiꝰ fuiſſe dr̄ tū ꝓpter p̄dictā dubitationē. Mādamꝰ qͣtenꝰ ꝯſobrinā ipſius puelle quā poſtmodum durxit diuidas ab eodem.ALex. iij. papien̄. epiſcopo.¶ Ex ſponſalibus ꝯtractis cūcōſanguinea oritur publice honeſtatis iuſticia.D audientiā nr̄i apoſto¶ Elatus peruenit ꝙ cuꝫ. H.papien̄. cuius filiam ſuaꝫ cuidāfiliorū. l. vellet dare vxorē iura-
auc. vt fac. no. ꝯſti. circa pͥn. coll̓. v. xvj. di. qd̓ dicitis. sͣ. de poſt.c. j. ſed an̄ nō ar. xxxij. q. iiij. dixit ſara. lxxxij. di. ꝓpoſuiſti: ſꝫ cumiſta conſtitutio ſit iam diu publicata nullus habet excuſationēSꝫ nūquid ep̄i pn̄t tales abſoluere credo ꝙ ſic qꝛ cōditor buiꝰcōſtitutiōis nō retinuit ſibi abſolutionē ⁊ iō alijs relicta videt̉jͣ. de ſen. ex. nuper. jͣ. d̓fal. dura. ⁊ sͣ. de p̄bēde multa in fine.a ¶ Extendi .ſ. p̄miſſas penas de qͥbus ſupius facta ē mētio .ſ.ꝙ ſūt excōicati ⁊ ī nulla cā pr̄ociniū p̄ſtātesaudiāt̉. ⁊ ita vr̄ ꝙ iſtiſpē ꝓmotōis amittūtniſi cū eis ꝑ ſedē apoſtolicā fuerit diſpēſatū: ſicut dr̄. de monachis qꝛ hoc ꝓnomē hͦon̄dit omēs penas ſupradictas: ſꝫ hͦ nō credo ꝙ iſti ꝓpter hoc ſine diſpēſatiōe dn̄i pape ꝓmoueri non poſſint ⁊ ꝙ dicit hoc extēdi ⁊c̄. reſpicit tātū qd̓dixit. sͣ. excōicati. etī nll̓a cā eoꝝ pr̄ociniiadmittat̉ qꝛ ſi hoc voluiſſet h̓ dixiſſꝫ d̓ iſtisqd̓ dixit de illis. ar. sͣ.de trāſla. īter corꝑaliasͣ. de deci. ad audiētiā⁊ pene n̄ ſunt āpliādeſiue odia ſꝫ potius reſtringēde. de pe. diſ. j.pene. ff. de li. ⁊ poſth.cū qͥdā. ff. de here. iſti.l. j. §. vl. ⁊ illa clauſula: niſi forte ex mīa ⁊cͣreſpicit tm̄ p̄cedentia⁊ nō ſubſequētia: ar.sͣ. de appel. inqͥſitſonitutiꝰ eſt dicere ꝙ īcurrat oēs penas p̄dictaſcū lr̄a hͦ expreſſe dicatdū dicit hic extēdi ⁊c̓. ⁊ sͣ. dū dicit p̄dictis penis obnoxij. B.Rubrica. De ſpōſbus. Supra p̄cedēti libro viſū ē de actibꝰ⁊ geſtibus ſpectātibꝰ ad clericos merito nūc reſtat vide̓ de ſpectatibꝰ ad laicos. ⁊ hec ℟ica hꝫ duas partes. In pͥma dicit deſponſalibus. In ſecūda de matrimonijs. Abbas ſiculus.Efrancia. ¶ Diuidit̉. pͥmo ponit caſuꝫ. ſcd̓o diffinit ibi: diffiniuit. Abbas ſi. b ¶ Lege .i. cōſuetudīe.c ¶ Legibus .i. ꝯſuetudinibus. d ¶ Francorumquā putabat eſſe de ſubſtātia mr̄imonij: ar. xxx. q. v.aliter vbi videt̉ ꝙ mr̄imoniū omiſſis ſolēnitatibꝰ nō valeat: ſꝫnon eſt verū. qꝛ illa q̄ dicunt̉ in. c. aliter. potiꝰ ad ſolēnitates referunt̉. q̄ tn̄ ẜuāde ſūt. ſed qͣꝫuis nō ſeruētur tenet matrimoniūqꝛ ſolus cōſenſus facit matrimoniū. .xxvij. q. ij. ſufficiat.e ¶ Dimiſſaqꝫ qd̓ facere nō debuit auctoritate ſua. vt. xxxiij.q. ij. ſeculares. xxxv. q. vj. multorū. etiā ſi impedimentū manifeſtum ſubeſſet. jͣ. de diuor. porro. f ¶ Euāgelice legis. qua dititur nullus dimittat vxorem ſuam excepta cauſa fornicatiōis.xxxij. q. j. dixit dominus. jͣ. ex parte.Rcterea. ¶ Primo iubet. ſcd̓o diffinit ibi. ſi autē. ab. ſi.g ¶ Sine conditione: per hoc vr̄ ꝙ ſolui nō poſſit qꝛ q̄ ſine cōditiōe ꝓmittunt̉ ſine cōditione ſoluūtur. xxxij. q. vlti. c. vlti. etxxij. q. iiij. inter cetera. h ¶ Inducendi: ⁊ etiam cōpellendi ſiiuraſſent. jͣ. eo. ex litteris. propter periculū iuramenti. ar. contrajͣ. e. requiſiuit. ſed illud ſoluitur ibi. ſꝫ cōtra videt̉. jͣ. e. c. vlti.i ¶ Noluerint. id eſt abſoluere reſtiterint. k ¶ Deterius. ſcꝫadulterium cum ſecunda. vel ꝙ eam forte interficeret.¶ ¶ Odio. qꝛ qd̓ qͥs nō diligit facile contēnit. xx. q. ij. p̄ſens cle-
CCLX.VIIIricus. ⁊. xxxj. q. ij. §. j. ber. m ¶ Societatē. ff. ꝓ fo. l. veꝝ. §. vl.⁊. l. actiōe. §. diximus. n ¶ Interpoſitiōe fidei ſiue per iuramētū etiā qꝛ eqͥpollēt. sͣ. de fideiuſ. ꝑuenit. ⁊ xxij. q. v. iuramēti.o ¶ Tolerari. hoc iō dicit qꝛ exq̄ nō eſt ꝓceſſum ad mr̄imonium ꝯͣria volūtate accedēte pn̄t ſe inuicē abſoluere vt vr̄ qꝛ oīsres per qͣſcūqꝫ cās naſcit̉ ⁊cͣ. jͣ. de re. iur̄. oīsres. et. ff. de re. iur̄. nihil taꝫ naturale: qꝛ intali caſu fide p̄ſtita ſiue iuramēto ſubītelligēda eſt ꝯditio .ſ. ſi ineadē volūtate ꝑmāſerint: ar. sͣ. de iureiurā.quēadmodū. ⁊ .xxij. qij. ne qͥs arbitret̉: hecfuit opi. T. dicentis.ꝙ hec decre. ꝯtinebatius cōe. Hu. dicebat.⁊ bn̄ ꝙ loqͥtur de comparatiua ꝑmiſſiōe. vtjͣ. qui cle. vel vo. c. veniēs. qd̓ ⁊ mihi videt̉et loquit̉ diſpēſatiue.⁊ h̓ aꝑte indicant iſtaverba hoc poſſit in patientia tolerari ne deteriꝰ inde ꝯtingat naꝫmulta ꝑ patientiā toleramꝰ ⁊cͣ. sͣ. de p̄ben.cū iam duduꝫ: al̓s deiure mero debēt compelli vt fidē ſiue iuramentū ẜuarēt de hͦ dr̄.e. ex lr̄is. ij. B.¶ Uuenio ¶ Simaior ſeptēnio cū ꝓxima ſeptēnio ī qͣ malicia ſupplet etatē ſpōſalia ꝯͣhit. Ex his orit̉iuſticia publice hōeſtatis maxīe ſi cōmiſceritētauerint ita cōmunitet ſummat̉. ſꝫ in veritate ſūmariū nō colligitur ex lr̄a vt patebitclarius ex. jͣ. dicēdis: ſꝫ in herēdo lr̄e pōt ſic ſummari vt ī rubro.Diuidit̉. pͥmo narrat factū ⁊ caſuꝫ dubiū. ſcd̓o duplici rōne diffinit: qꝛ igit̉. Ab. ſi. p ¶ Dubia. ſic gͦ pꝫ ꝙ in dubijs. ſemꝑ certius eſt tenendū. de pe. di. vij. c. ij. §. ite ſi vbi dr̄. tenę certū et dimitte incertū. ⁊. jͣ. de homi. an audiētiā. ⁊. xiiij. di. ſicut ⁊ ī re dubia certa nō pōt fieri ſnīa. xj. q. iij. graue. ⁊. xxiij. di. hūiſſe. ⁊. xxxijq. vlti. §. vl. ⁊ īſti. de re. di. §. illud q̄ſitū. iſti. d̓ ac. §. curare. qn̄qꝫtn̄ cū obſcura ſunt iura ꝑtiū certa fert̉ ſnīa. sͣ. de fi. īſtru. īter dilectos. ī fi. ſꝫ nō dr̄ dubia res ibi qꝛ actor nō ꝓbauit clare. ⁊ ita ꝓpoſſeſſore iudicari dꝫ: ſꝫ qͣre dicit ī his q̄ dubia ſunt. qꝛ ſi ex totoan̄ ſeptenniū ducta fuit. ⁊ poſt. vij. ānos nō ꝯſenſit vel an̄ receſſit res nō eſt dubia: ſꝫ certa qꝛ nō īpedit̉ mr̄imoniū cū ꝯſanguinea etiā cū mr̄e. jͣ. ti. ꝓxi. lr̄as acceſſit. ſi poſt ſeptimū ānū ꝯſenſit ſpōſalia tenuerāt. ⁊ ita nō ē res dubia. jͣ. e. ſpōſuꝫ. ⁊. jͣ. ti. ꝓxiꝯtinebat̉. §. ſi ꝟo. Sol. ſic ītellige puella iſta poſt. vij. annos nōꝯſenſit vl̓ nō ꝯſtabat de ꝯſenſu: qꝛ ſtatī receſſit ab eo vl̓ mortͣuaeſt verūtn̄: qꝛ tētauit forſitā qd̓ cōple̓ nō potuit p̄ſumet̉ ꝙ eratdoli capax ſiue qꝛ malicia ſupplebat etatē qͦ ad ſponſalia: ſicutſupplet malicia qͦ ad mr̄imoniū. jͣ. ti. ꝓxi. de illis. ⁊. c. vl. vn̄ ꝓpt̓hͦ dubiū qꝛ hͦ plene qͥ nō ꝯſtabat tū etiā ꝓpter honeſtatē eccl̓ienō pōt hr̄e ꝯſobrinā illiꝰ. jͣ. c. ꝓxi. ar. al̓s nō vr̄ ꝙ poſſꝫ ſtare illalr̄a ſi diceremꝰ ꝙ poſt. vij. ānos ꝯſenſit vt dixit. T. qꝛ ſic nō eētres dubia. q ¶ Cōiunx .i. ſpōſa. r ¶ Diuidas: ar. ꝯͣ. xxxv. q.iij. exͣ ordinaria. ſo. ibi extra naturalia ea polluit: et nō maritaliaffectu hic ꝟo tētauit in naturalibus: ⁊ maritali affectu.am ¶ Primo narrat factum. Secundo deSAciditibl̓ ſed auoniam Abbas ſiculus.