QuartiLibri
eſt in ſcd̓o. hic aūt nō eſt aliqͥd paſſum. igitur⁊cͣ. Quantū ad ſcd̓am difficultate iſtius articuli. primo videndū eſt vtrū illa acen̄tia poſſint corrūpi ab aliquo agēte creato. Scd̓o ande illis pōt aliqͣ ſubſtātia generari. Quātū adprimā ꝑtē dicit̉ cōiter ꝙ accidēs ſeparatuꝫ aboī ſubiecto nulla ꝟtute creata p̄t corrūpi: qꝛ illa accn̄tia nō p̄n̄t corrūpi niſi p ānihilatiōeꝫ: ſꝫnulla creatura pōt ānihilare ſic̄ nec creare. igr̄⁊cͣ. Alit̓ dico ꝙ creatura p̄t annihilare lꝫ nōcreare. cuiꝰ rō ē: qꝛ qn̄ aliqd̓ agēs naturale eqͣliter ⁊ īdifferēt̉ ſe hꝫ ad multa ſiue infinita eqͣlit̓⁊ eque prio facit oīa vel nullū. ſꝫ agēs equalit̓⁊ indifferent̉ ſe habet ad oēs effectꝰ creabilesſub aliqͣ ſpē. puta infinita īdiuidua ſub ſpeciehoīs. qͥa cū oīa creabilia ſint purū nihil. nō plꝰappropinquat vnū creabile agēti ꝙͣ aliud. ⁊ ꝑꝯn̄s oīa talia equalit̓ reſpicit. igit̉ ſi pōt cauſare nō pōt aſſignari rō aliqua qͣre plus creabitvnū ꝙͣ infinita. ⁊ ꝑ ꝯn̄s: qꝛ creatura non pōt ſil̓⁊ ſemel creare infinita nō pōt aliquid creare.Agēs aūt volūtariū cuius volitio eſt cā rei: aliter ſe hꝫ: qꝛ in volūtate ſua eſt ꝓducere ⁊ nō ꝓducere. ſꝫ ſic nō eſt de annihilare: qꝛ agēs naturale creatū reſpicit aliter vnū annihilabile ꝙͣaliud: eo ꝙ qd̓libet/ eoꝝ eſt in actu ⁊ vnū p̄t plꝰapproximari agenti naturali ꝙͣ aliud. iō cōcedo ꝙ creatura. p̄t ānibilare lꝫ nō creare. vndemirabile eſſet ſi h̓ eſſet modicū frigus ſe paratū: ⁊ approximaret̉ ſibi maximꝰ ignis ꝙ ignisnō pōt illud frigus deſtruere. Si dicas ꝙ creatura in oī actōe ſua exigit materiā ⁊ ſubiectuꝫcōcurrens. Rn̄deo ꝙ verū eſt in oī actōe ſua ꝓductiua: ſꝫ nō oꝑꝫ in oī actōne ſua deſtructiuacuiuſmōi eſt annibilatio. Si dicas ꝙ agēs naturale nō ꝑ ſe intendit deſtructōem alicuiꝰ igitur ꝑ ſe intendit primo alicuius ꝓductiōem ⁊ſcd̓ario corruptōem. igit̉ ſi pōt annibilare pōtcreare. Itē in euchariſtia ptꝫ ꝙ nō ꝓducit̉ nouus color niſi ꝑ inductionem coloris cōtrarij.Ad primū pōt dici ꝙ falſum eſt loq̄ndo gn̓alit̓Ad ſcd̓m pōt dici ꝙ color vnꝰ pōt corrupi peragēs creatū ⁊ annibilat̉ mō predicto: ſꝫ aliusnō producit̉ ꝑ agens creatū: ſꝫ īmediate a deocauſat̉: ⁊ tūc ibi deus ſupplet vicē agentis creati tanꝙͣ cā totalis in ꝓducendo: lꝫ in corrumpendo ſit tm̄ cā partialis cū creatura concurrens. Quātū ad ſcd̓m videt̉ mihi dicere pro-babilius ꝙ ꝓprie loq̄ndo de illis ſpeciebꝰ nōpōt aliqͥd generari nec virtute creata nec increata: qꝛ illud dicit̉ proprie generari qd̓ fit exagente neceſſario exigente paſſum: ⁊ quia hicnō eſt materia nec aliquod paſſum. iō nullumagens creatū pōt aliquā ſubſtātiā ex illis ſpeciebus generare: nec virtute ꝓpria nec virtu-
te dei. ſicut in ſcd̓o aliqualiter ꝓbatū eſt. hocꝓbatur rōne: qꝛ ſi ex illis poſſet gn̄ari aliqͣ ſubſtantia aut eſſet materia aut forma. non materia: qꝛ eſt ꝓducibilis a ſolo deo. nō forma: quiaip̄a nō producit̉ naturaliter ſine materia. neccōpoſitū: qꝛ materia a ſolo deo creatur. tamendeus de potētia ſua abſoluta p̄t ibi facere materiā ſine forma ⁊ formā ſine materia ⁊ totumcōpoſitū. ⁊ ꝙ accidētia illa informāt illud cōpoſitū vel materiā ſicut placet ſibi. Quantuꝫad mutatōem ẜm qualitatē ſiue ſit ẜm intēſionē ⁊ remiſſionē ſiue īductio vel generatō vniꝰqͣlitatis ⁊ corruptio alteriꝰ ē diuerſimode dicēdū: ſicut ſunt diuerſe opiniones. Scd̓m enimvnā viā illarū ⁊ illā q̄ ponit ꝙͣtitate realit̓ differre a ſubſtātia ⁊ qualitate. dico ꝙ talia accidentia poſſunt mutari ẜm intenſiōem ⁊ remiſſioneꝫ. ⁊ pōt vna qͣlitas naturaliter corrūpi ⁊alia gn̓ari. Cuius rō eſt. qꝛ ibi eſt determinatūactiuū ⁊ paſſiuū approximatū. igit̉ ibi pōt eſſeactio: ac ſi eſſet ibi ſubſtātia. Sed tenedo illāviā ꝙ ꝙͣtitas nō diſtinguit̉ real̓r a ſubſtantia⁊ qualitate: tūc non pōt qͣlitas noua generarinec pōt intēdi niſi ꝑ virtutē increatā. Cuiꝰ rōeſt: qꝛ nihil eſt receptiuū actionis acquiſitiuecreature. Nō tenēdo ꝙ creatura pōt annihilare: tūc pōt illa qualitas corrūpi ⁊ remitti ꝑ agens naturale ⁊ alia induci ſolū ꝑ creatiōem:nec videt̉ hoc mirabile magis de qͣlitate ꝙͣ deſubſtantia. ⁊ tn̄ multi dicūt ꝙ forma ſubſtantialis nō pōt ꝓduci ſub illis ſpēbus niſi a ſolodeo. ⁊ hoc qꝛ ibi nō eſt aliqd̓ ſubiectū in qd̓ agens creatū poſſit agere. Contra iſta ſūt aliqua dubia. primo de hoc qd̓ dicit̉ ẜꝫ opinionēpͥmā de ꝙͣtitate: vel ſcd̓am ꝙ rare factio nō eſtniſi ẜm maiorē extenſionē ſubſtātie rare ſiue ꝑmaiorē ꝙͣtitatē. Cōtra. tuc vnꝰ pugillus ignisnon diceret̉ rarior vno pugillo terre: qꝛ vterqꝫhꝫ equalē extenſionē ſiue ꝙͣtitatē: qꝛ ꝙͣtitateꝫvnius pugilli. Scd̓m eſt ẜm primā opinionerare factio nō eſt niſi motus localis: qꝛ non eſtmaior extenſio niſi qꝛ partes coexiſtūt pluribꝰpartibꝰ loci ꝙͣ ante hoc aūt nō eſt niſi ꝑ motuꝫlocalē. igit̉ ⁊c̄. Tertiū eſt vtrū rarefactio poſſit eſſe ſine qualitate noua. ⁊ videt̉ ꝙ nō: qꝛ ẜꝫph̓m raritas ⁊ dēſitas ſunt qualitates. igiturrare factio eſt mutatio ad qualitatē. vn̄ comentator. iiij. phiſicoꝝ capl̓o de vacuo. dicit ꝙ rarefactio eſt trāſmutatio a minori qualitate admaiorē. Quartū quō rarefactio diſtinguiturab augmentatōe: ⁊ ecōtra. Quintū eſt: qꝛ videtur ꝙ talia accidentia nō poſſunt annihilari nec corrūpi ꝑ agens creatū: qꝛ xp̄s inſtituit̉ꝙ maneret corpus xp̄i ſub illis ꝙͣdiu maneretactualiter. igit̉ ſi manet accidēs ⁊ parietur ibi
poRn̄ſio ad ſcd̓aꝫdifficultatem proprima parte
Pro ſcd̓a parte
Scd̓m
QuartūQuintū
Primum dubiuꝫ
Tertiū