neſtioI
LLſpiritualis aūt quia nata ē perficere ſpiritumaūt quia ē indiuiſibilis: aut quia habet eſſe incōpletū aut diminutū: aut quia habet tantuꝫeſſe obiectiuū ⁊ nō ſubiectiuū reale. nō ꝓpt̓ primum: quia talis virtus nō pōt eſſe in corpore.nec aliqua perfectio ſpiritus naturalis. vel ſupernaturalis pōt ſubiectiue eſſe in corpore. aliter em̄ intellectio ⁊ volitio ⁊ huiuſmodi poſſūteſſe ſubiectiue in lapide. Nec propter ſcd̓ꝫ qͥanulla perfectio abſoluta imꝑfecta pōt eſſe tota in toto ⁊ tota in qualibet parte ſicut ē iſta.Nec propter tertiū: quia tunc motus pōt diciſpiritualis. nec propter quartū: quia tunc nonerit in ſacramentis ſubiectiue. Preterea iſtavirtus ē vera res aliter nihil eſſet: ⁊ tūc vel ſubſtantia vel accidēs. ⁊ ſic eſſet per ſe in genere⁊ haberet completū eſſe ſibi cōueniens. Preterea exempla ſua nō ſunt ad propoſituꝫ: quiainſtrumenta nihil recipiūt a motore niſi motū localē ſimiliter ſermo audibilis cōtinet ſolum diſciplinā mediātibus habitibus in aīa.ſimiliter mobile nihil recipit a ſubſtātia ſeparata niſi motū. ſimiliter ſemē agit virtute caloris que eſt forma completa. Ideo ad queſtionē primo premittā vnam diſtinctōem propterdicta ſanctoꝝ ⁊ auctoꝝ. ꝙ cū cauſa ſit illud adcuius eſſe ſequitur aliud: dupliciter poteſt accipi. vno modo quādo ex natura rei ad preſentiam ⁊ eſſe vnius. ſequitur naturaliter eſſe alterius. Alio modo quādo ad eſſe ⁊ preſentiā vnius nō ex natura rei: ſed ſequit̉ aliud ex ſola voluntate diuina aliqͥd inſtituentis. ⁊ iſto mododicimus ꝙ actus meritorius dicitur cauſa premij ex ſola voluntate diuina ⁊ cauſa ſine qͣ nōdicitur ſcd̓o modo cauſa. Primo dico ꝙ ſacramenta nō ſunt cauſa gratie. Circa qd̓ probandū primo oſtendam ꝙ ſacramenta per virtutēnaturalē non cauſant gratiā nec aliquid preuium inſtrumētaliter gratie. Scd̓o ꝙ nec pervirtutem eis collatā. Primū probatur ſic. oējxiagens inſtrumentaliter agit inquantū mouetur ab agente principali ẜm eū. igitur ſi ſacramēta ſunt cauſe inſtrumentales reſpectu gratie mouētur vel motu ad formā vel motu locali. nō primo modo circūſcribendo illam virtutem de qua prius dictū eſt: quia nec alterāturnec augmētantur: nec mouentur motu locali:quia ita poteſt deus inſtituere ſenſibilia quieſcentia vt ſignificent gratiam ſicut ſenſibiliamota: quia ꝙ aqua mota huiuſmodi ſenſibiliamouētur. hoc eſt ſolū per accidens: quia deuspoteſt ordinare ꝙ aīa mundaretur quādo corpus tangeret lignū quieſcens. ſicut in ablutone aque mote. Preterea agens inſtrumentalereſpectu diſtinctoꝝ actuū habet diſtīctos mo
Itus locales. patet de fabro. ſed eiſdē ſacramentis manentibus poteſt deus ordinare ꝙ habeant rationem ſacramēti reſpectu multoꝝ effectuū ſicut ꝙ aliquis per tactū aque eſſꝫ baptiſatus ⁊ cōfirmatus ⁊ ſic de multis alijs. Preterea agens inſtrumentale qd̓ equaliter reſpicit diſtinctos effectus equaliter poteſt agerereſpectu illoꝝ: ſed ſacramentū equaliter reſpicit gratiā ⁊ aliū effectū ſpiritualem. igitur eqͣliter poteſt agere gratiam ſicut aliū effectumPreterea corpus nihil aget in aīam niſi ſpeciem̄ actum vel habitū: ſed nullum iſtoꝝ agit ſacramentū in aīa. igitur ⁊cͣ. Scd̓o dico ꝙ nonagit per virtutē ſibi collataꝫ: quia ſi ſic hoc nōeſſet niſi quia inſtrumentū recipit aliquā formam: ſed hoc non eſt neceſſariū: quia ſi ſic. hoceſſet aut propter perfectōnem inſtrumēti autpropter imperfectōeꝫ. nō propter primū: quiaſufficit ꝙ ſit imperfectior forma prīcipalis agentis. nec propter ſcd̓m: quia forma propria īſtrumenti erit perfectior illa forma ſuperaddita. Preterea. oīs virtus ſupernaturalis eſt ꝑfectior virtute naturali quādo ſunt eiuſdē generis. Si igitur in ſacramento ſit virtus ſupernaturalis. igitur ⁊cͣ. Preterea ꝙ nō ſemꝑ cauſetur aliqd̓ puiuꝫ gratie: videtur. quia fruſtraponeretur: cū nec ſit effectiuū gratie: nec receptiuū. Preterea tunc ſacramenta iterata nihil cauſarent cuꝫ ſit prius cauſata illa diſpoſitio in aīa. Scd̓o dico ꝙ ſacramenta ſunt cauſa gratie: quia deus ſic inſtituit ꝙ nō conferatur gratia niſi poſitis ſacramētis ⁊ ſacramento poſito conferatur. ⁊ ideo cauſa ſine qua nōvn̄ ī naturalibꝰ nō ē dare aliquā cām ſinetꝰ nōnec mediatā nec īmediatā reſpectu alicuiꝰ effectus: ſed in voluntarijs bene poteſt ꝯſſe talis cauſa. Sed cōtra predicta ſunt aliqua dubia. primū eſt ꝙ videtur ꝙ oratio exprimēs qͥdnoīs nō ſit diffinitio: quia tunc ẜm ariſtoteleꝫvij. metaphiſice. ⁊ ſcd̓o poſterioꝝ oēs ſermoēseſſent diffinitōes: īmo ſillogiſmi oēs ⁊ tota hyſtoria troiana: quia poteſt imponi vnū nomē ſignificās idem qd̓ ſignificant iſte diffinitōnesScd̓m dubium eſt. quia videtur ꝙ ſacramētu dicat aliquid vnū: quia dicit reſpectū rationis. tuꝫ quia eſt ſignū ⁊ ſignū dicitur alicuiusſignū. ⁊ per cōſequens ſignū dicit reſpectū nōrealem ergo rationis. tum quia. iiij. metaphiſice dicitur ꝙ om̄e nomē qd̓ nō eſt equiuocū habet vnū ſignificatū. tum quia ſacramētum dicitur de aliquo ⁊ nō de abſoluto: quia nullumabſolutū eſt ſacramētum: ergo de aliquo reſpectiuo nō reali ergo rationis. Tertiū dubiumeſt. quia videt̉ ꝙ omne quo poſito ponit̉ aliudſit cauſa proprie dicta: quia non eſt de rationeA ij
R ij
Circa ſcd̓m prinapale
Probatur primꝰ
Secundū dubiū
Primū dubiū
jScd̓m
Tertiū dubiū
Pgrd̓m