Druckschrift 
Super IV libros Sententiarum
Einzelbild herunterladen
 

QuartiueſtioLibri

I

Libri quarti.Queſtio prima.Tru ſacra.menta noue legis ſintcauſe effectiue gratie. ſic. qͥa illud quo poſito ponitur aliud ip̄meſt cauſa illius. hoc ptꝫẜm ph̓m. v. metaphiſice. Cauſa eſt ad cuius eſſe ſequit̉ aliud: ſed poſito ſacramēto ponitur gratia ip̄o amoto remouetur gratia. ergo reſpectu gratie eſt in aliquo genere cauſa niſi in genere cauſe efficientis. igitur ⁊cͣ. Scd̓o ſic. ſi ſacramēta noue legis ſint cauſe gratie: aut hoc eſt. qꝛ ſenſibilia poſſūt agere in ſpm̄: aut quia gratiaeſt preciſe producibilis per creatōeꝫ. aut quiaſacramentū eſt ignobilius gratia ꝓducenda.Primū non impedit: quia obiectu fantaſiaagūt in aīam. nec ſcd̓m: quia qd̓ ſolū eſt creabile requirit aliud eſſe ꝙͣ eſſe principalis agētis creantis. gratia requirit ſacramēta eſſenec tertiū impedit: quia eſt de ratione efficientis partialis ip̄ꝫ ſit nobilior ſuo effectu.Tertio ſic. magiſter in littera ſacramentū eſtinuiſibilis gratie viſibilis forma: ita vt eius ſimilitudinē gerat cauſa exiſtat. ſed ī nullo genere cauſe niſi in gn̓e cauſe efficientis. igit̉ ⁊c̄.Ad oppoſitū Auguſtinꝰ lib̓. lxxxiij. q̄ſtionū. q.lij. ſoli deo cōuenit aīas illuminare. illud autēeſt per gratiā. igitur nihil aliud poteſt efficeregratiā. Circa iſtā queſtionē ſic procedā. Primo videndū eſt quid eſt ſacramētū. ſcd̓o adſtionē. Circa primū ſciendū duplex eſt diffinitio ẜm ariſtotelē. ij. poſterioꝝ. Una eſt diffinitio exprimēs quid rei. Alia eſt diffinitio exprimēs quid noīs. Primo modo nihil diffinit̉niſi ſit res vna ſi ſit vna vnitate cōpoſitōisex ſe diſtinctis ſui generis. tūc proprie diffinitur per genus differentiā eſſentialē. tūcaggregatū non pōt diffiniri. ſi autē ſit ſimplexſicut angelus vel aīa ſic poteſt diffiniri per genus differentias accidentales per multosconceptus quoꝝ qͥlibet eſt ī plus totū equeScd̓o modo p̄t ome nomē diffiniri per qͥcqͥdſignificet in recto vel ī obliquo: qꝛ pro omī nomine poſſunt poni noīa diſtincte ſignificātiailla ſignificant̉ per vnū nomē. Ad propoſitūdico ſacramentū non poteſt diffiniri primomodo: ſed p̄ciſe ſcd̓o modo. ſic dico oratioexprimēs quid noīs eſt iſta: ſignificare efficaciter effectū dei gratuitū. iſta autē oratio nonpredicatur modo de facto niſi de ſenſibilibus

Cret ſpiritualibꝰ ſicut modo ſenſibilibus. ſic īdiffinitione exprimēte quid nominis ſacramēti ponitur ſenſibile. qͥa ſignificare effectuꝫdei gratuitū eſt eius diffinitio ſufficiēs. et hecpōt eſſe cōis ſpiritualibus et ſenſibilibus. licꝫde facto tm̄ ꝯueniat ſenſibilibus: nec ſacramētum dicit reſpectū rationis: ſed tm̄ vnū conceptum connotatiuū negatiuū. Circa ſecundūeſt vna opinio om̄es cogūtur ponere ſacramēta noue legis aliquo modo cauſare gratiaꝫq̄a aliter poſſunt ſaluari auctoritates ſanctorum. nec pōt dici deus pepigit fedusgenere humano. quicunqꝫ acciperet tale ſignuꝫ infunderet ſibi gratiā: ſicut ſi rex ordinaret quicūqꝫ acciperet denariū plumbeū haberet certū donū. et tunc denarius plumbeuseſſet cauſa ſine qua: reſpectu illius doni. etſic eſſet in ꝓpoſito de ſacramēto reſpectu gratie. quod probatur eſſe falſum dupliciter. Primo ſic. cauſa ſine qua non: ſi nihil faciat ad inducendū effecttū nec diſponēdo nec meliorādo nihil habebit vltra cauſas accidens. necper cōſequens debet poni in diffinitiōe ſacramenti. Secūdo quia tunc differret a ſacramentis veteris legis ẜm rationē cauſe: ſed tm̄ẜm modū ſignificandi. Ideo dicit iſta opinio ex ſacramētis duo ſequūtur in anima. vnuꝫeſt ſacramētū res. ſicut caracter vel aliquisornatus: reſpectu illius ſunt cauſe efficiētesaliud qd̓ eſt res tm̄. ſcilicet gratia: et reſpectuillius ſunt cauſe diſpoſitiue diſpoſitione eſtneceſſitas. Ad cuius euidentiā dicit̉ eſſe ſciēdum. cauſa efficiēs poteſt dupliciter diuidiUno modo ex parte effectus. ſcilicet in diſpouentē perficientē. Alio modo ex parte cauſein principalē inſtrumentalē. Inſtrumēto autem ꝯpecit duplex actio. vna ex ꝓpria naturaalia inquātuꝫ mouetur a principali agente. ſicut patet de calore reſpectu virtutis nutritiue: ſed actio inſtrumēti aliquādo attingit vlti perfectionē: aliquādo. ſemper tamē adaliquid vltra illud qd̓ ſibi cōuenit ex ꝓpria natura ſicut de qualitatibꝰ actiuis reſpectu elemētoruꝫ anime humane. Dicitur igitur reſpectu inſtrumenti deus eſt principale agensſed ꝓpter cōgruitatē iuſtificādi vtitur inſtrumētis quibus cōpetit actio aliqua virtuteꝓpria. ſed inſtrumētaliter ꝑtingūt ad aliqueꝫeffectū in anima. ſed tm̄ diſpoſitiue ad vltimūeffectū qui eſt gratia. Et ſi queratur. vtrū hocagat tm̄ per virtutē naturalē vel ſuꝑnaturalēDicit neceſſe eſt ponere aliquā virtutē ſuꝑnaturalē in ſacramētis. iſta virtus poteſteſſe reſpectus quidā. quia relatio eſt principiū actionis. ideo dicit virtus agēdi ꝓpor-

R

pih̓sPrimū argu.

pro facitPrimū

Sdim

Tertiū

Primū arg. opi.

Scd̓m

Sciendum

S