Druckschrift 
Super IV libros Sententiarum
Einzelbild herunterladen
 

QueſtioXV

XV

rebellio inter illos appetitus. dixit enim ī cruce ſitio. poſtꝙͣ ieiunauit. xl. diebus eſurijt. etper conſequēs per appetitum ſenſitiuum deſiderauit cibum potum. tamē ẜm rectam ratiōem noluit bibere in cruce: quoniam ſtatimfuit mortuus. ẜm rectam rationem noluitedere quando tentator acceſſit ad eum. igiturin iſtis ſimilibus actibus fuit rebellio inter illos appetitus eodem modo fuiſſet in hominibus ſi ſtetiſſent in ſtatu innocentie: ſed illarebellio non fuiſſet virtuoſa nec vicioſa.Queſtio quintadecima.Irca virtutes etdona ſciendū ph̓s in .vij. ethico in principio in acquiſitione virtutis aſſignat tres gradus: ſimiliter tres oppoſitiōes in acquiſitione habitus vicioſi. Primi tres ſunt. continētia tēperantia et virtꝰ heroyca. qui ſic differūt. qͥa continēs eſt ille quihabet concupiſcētias prauas: tamē ſequit̉eas. ſed ſequit̉ rectā rationē ẜm ph̓m qd̓ ſic intelligo. continēs eſt ille qui apprehedit aliqua obiecta delectabilia appetit illa appetitu ſenſitiuo. ſed recta ratio dictat contrariūillius qd̓ deſideratur ab appetitu ſenſitiuo. etvolūtas ex libertate ſua vult illud qd̓ deſiderat appetitus ſenſitiuus: ſed illud qd̓ dicta eſt a ratione recta. quia reſpectu illius volitiōis recta ratio eſt obiectū partiale: ſicut alibi patet. Ex tali autē volitione frequēter elicita ſequit̉ vnus habitus in volūtate quo inclinatur ad volendū illud qd̓ dictatur a recta ratione. et ille habitus vocatur cōtinētia a ph̓oet iſte habitus tēperantia virtute heroyca: ſicut quelibet virtꝰ ſtat alia: vt alibi ptꝫNaꝫ ꝙͣtucunqꝫ aliqͥs tēperatus aut heroycusin volūtate ſi habeat ꝯcupiſcētias prauas predicto modo: et habitu inclinantē volūtate adſequendū rectā rationē adhuc dicitur ꝯtinēs. eſt ita continētia ſignificat principaliterillū habitū inclinantē in voluntate: ꝯnotatactus concupiſcēdi in appetitu ſenſitiuo.quādo ſunt aliqui actus concupiſcēdi diciturille continēs ẜm intentiōeꝫ ph̓i ꝙͣtūcunqꝫ maneat habitus volūtatis predictus qui eſt realiter virtus. Tēperatus tēperantia diciturdupliciter. Uno modo ẜm intentionē ph̓i proillo qui ſequitur viuit ẜm rectaꝫ rationē. caret tamē prauis concupiſcētijs. et iſta tēperātia diſtinguit̉ a continētia ẜm ſpeciē: ſꝫ ſo ẜm magis perfectū minus perfectū. quiaidē habitus oīno eſt primo remiſſus poſtęa intenſus intantuꝫ illi actus praui in appetituſenſitiuo deſtruātur vl̓ totaliter remittātur. et

alia qualitas inclinās appetitum ſenſitiuū inactus conformes recte rationi generatur: illeinꝙͣ habitus remiſſus concupiſcētijs inte ſenſitiua dicitur continētia idem intēſusſine illis concupiſcētijs dicitur temperantia.Alio modo accipitur temperātia magis proprie ſtricte pro habitu inclināte voluntateꝫad eliciendū tm̄ concupiſcētias prauasinherentes. ſed etiam occaſiones taliū concupiſcentiarū ẜm rationē rectaꝫ ſic dictantēſoluꝫ velle fugere concupiſcētias prauas: ſedetiā obiecta occaſiones taliū. Uerbi gratiaapprehendere obiecta delectabilia puta videre talia tangere audire ſunt occaſiones rectetalium actuū deſiderandi in appetitu ſenſitiuo. ideo recta ratio dictat non ſolum voluntas debet velle fugere tales cōcupiſcentias ẜm om̄s predictas occaſiones cōcupiſcentiarum taliū ne inſint. temperantia ſic accepta diſtinguitur ẜm ſpeciem a cōtinētia: quiavniuerſaliter illi habitus diſtinguntur ſpeciequoꝝ obiecta diſtinguntur ſpecie: nūc autemrecta ratio eſt obiectū partiale actus habitꝰvirtuoſi: vt alibi patet. Et alia eſt recta ratio diſtincta ẜm ſpeciem que eſt obiectuꝫ iſtiustemperantie cōtinentie ſine alia prudentiaextendendo nomē. nam recta ratio que eſt obiectū cōtinentie dictat voluntas debet fugere concupiſcentias prauas iam inherentesquādo oportet: vt oportet ⁊c̄. recta auteꝫ ratio que eſt obiectum predicte temperantie dictat debet tantum fugere cōcupiſcentias actualiter inherentes: ſed om̄s occaſionestalium: puta homo non videat delectabiliapulchra tāgat nec audiat turpia colloquia ſic de alijs occaſionibus. iſte ratiōes recteſpecie diſtinguntur. igitur virtutes habentes iſta pro obiectis diſtingūtur ſpecie. temperantia ſic accepta manet denoīatur ſic ſiue paſſiones ſenſibiles inſint ſiue non. temperantia autem primo modo dicta non diciturtemperantia quādo inſunt praue concupiſcētie. Perſeuerantia vero nullo modo diſtinguitur a cōtinentia: quia perſeuerans eſt ille quimanet in actu virtuoſo ẜm rectam rationem cōtinuat talem actum virtuoſum. Uirtusheroyca duplicit̓ accipit̉ vno habitu inclinante ad aliquem actum vltra cōem ſtatuꝫhominis cōtra inclinatōem naturalem. exhoc ex genere actus et natura: ſicut ſuſtineremortem comburi igne pro bono cōmuni fide catholica. Alio modo accipitur pro habituinclinante ad aliquem actum qui ex natura actus non excedit cōem ſtatum hoīs: ſed tamēex aliqua circunſtantia excedit talis actus

Queſtio XVdeterminatiuetedit

E