IueſtioXIIII
peccatū: niſi actus ille ſit volūtarius ⁊ in ptāte volūtatis mediate vel īmediate: ſꝫ nūc poſſibile eſt ꝙ aliqͥs habeat actu exteriorē. pͥmo elicitū iuxta volitōem vicioſam ⁊ ſtāte illo actuexteriori ſimpliciter nollet illū actū ⁊ meritorie. ⁊ ꝑ ꝯn̄s ī illo actu nō cōſiſtit peccatū. Exēplū. aliquis volūtarie deſcēdit in precipitium⁊ in deſcendendo penitet ⁊ dolet ſimpliciternolendo illum actum ꝓpter deum. tūc ille actus deſcendendi non eſt voluntarius nec inpoteſtate voluntatis. igitur tunc in illo nonconſiſtit peccatum: quia tunc mereretur ꝑ nolitionem illius peccati et peccaret mortaliter.quod falſum eſt. igitur nec prius in ſecundo actu conſiſtit peccatū. Si queras vtrū apprehēſio ſenſibilis delectabilis vel nociui poteſtcauſare dolorem vel delectatōem in appetituſine mutatione reali eiuſdē. Rn̄deo ꝙ ſic. qͥalicet iuſtus in actu ſil̓ apprehēdat obiectu ſenſibile ⁊ immutetur realiter ab illo. tn̄ hoc accidit ad cauſandū dolorē. patet em̄ ꝙ in alijs ſēſibus qͥ ſolū apprehendunt ⁊ nō īmutant̉ realiter cauſatur dolor. ⁊ eodē modo ſi obiectumguſtus ⁊ tactus ſolū apprehenderet̉ ſine mutatione: adhuc cauſaret dolorē ⁊ delectatōemin appetitu ꝓpter cōuenientiā vel diſcōuenientiā illius apprehēſionis cū potētia. Si dicas ꝙ tūc corpus beati exiſtēs in igne doleretqꝛ apprehēderet calorē. Rn̄deo. ſicut delectatio excellēs excludit quācunqꝫ triſticiā: ita delectatio excellens excludit oēm dolorem ī ſenſu. Et qꝛ in tali corpore eſt delectatio excellēsideo nō poteſt cauſare apprehēſio dolorem ineodem appetitu. Aliter poteſt dici ꝙ deus cōcurrit cū calore ad cauſandū apprehenſionemcaloris in corpore beati: ſꝫ nō cōcurrit cū app̄henſionē ad. cauſandū dolorē qd̓ forte eſt verū⁊ ideo nō dolet lꝫ apprehendat calore. Ultērius ſciendū eſt ꝙ oīs delectatio ⁊ triſticia cātur in volūtate mediāte volitione ⁊ nolitioneſicut patet ex precedētibus: ſed volitio ⁊ nolitio eſt duplex qdam abſoluta ⁊ q̄dam conditionata. Abſoluta eſt illa qua ſimplicit̓ volo velnolo aliquid ſine om̄i cōditione. Cōditionataeſt illa qua aliqͥd volo vel nolo ſub conditioneſicut nauta nollet ꝓijcere merces ī mariſi poſſet euadere ſubmerſionē ⁊ vtraqꝫ tā nolitio ꝙͣvolitio abſoluta ⁊ cōditionata eſt ſufficiēs adcauſandū triſticiā ⁊ delectatōem modo priusdeclarato. Ex quo patet ꝙ illi duo modi quosIoh̓. ponit cauſare delectatōem ⁊ triſticiā nōſunt veri. ponit em̄ quattuor modos quibꝰ poteſt cauſari delectatio vel triſticia in voluntate queſtione preallegata quoꝝ duo modi ſuntper volitōem abſolutam ⁊ volitōem conditio
XIIIInatā ⁊ iſti veri ſunt. Alij ſunt ꝙ ſicut obiectuꝫnaturaliter cōueniens vel diſcōueniēs voluntati poteſt cauſare delectatōem vel triſticiamin voluntate ſine oī actu libere elicito: ſꝫ ſoluꝫmediante velle naturali qͥ nō eſt elicitus actꝰ.Alius modus eſt. ſi obiectum ſit cōueniēs veldiſcōueniēs ſenſui pōt cauſare delectatōeꝫ vl̓triſticiā in volūtate ſine oī volitōe libere elicita primo: ſed iſti duo modi falſi ſunt ⁊ cōtra experientiā: nec pōt dictū iſtud īprobari niſi perexperientiā. Si em̄ volūtas nō haberet actuꝫdeſiderij vel fugiendi ſicut hꝫ appetitus ſenſitiuus: tūc haberet efficaciā. qꝛ qn̄ res deſiderata haberetur ceſſarent illi actus ⁊ cauſarēturpredicte paſſiones ab apprehenſionē intellectiua obiecti iam habiti. ſcꝫ ꝙ vt alibi patetvoluntas nō tantū habet predictos habitusſcꝫ actū complacētie ſeu amicitie quo diligitrem habitā preſentē. ideo nunꝙͣ cauſat illa apprehenſio aliquid in voluntate niſi medianteilla volitione vel nolitiōe. Sed tūc eſt dubi 3um de delectationibus ſubreptitijs a quo cauſantur. ſil̓r ſi mulier deflorata nō aſſentiens ꝑactu volēdi delectetur aliquo modo in tali actu. vnde cauſatur delectatio illa. Reſpōdeoꝙ delectatio illa ſemꝑ cauſatur a volitiōibuspreuijs: ſꝫ ille volitiones forte nō ſunt in poteſtate volūtatis: ſed cauſantur naturaliter abapprehenſiōe intellectꝰ ⁊ a volūtate ⁊ poſteaeadem naturalitate ⁊ neceſſitate cauſant delectatōem: vel ſi fuerūt in poteſtate voluntatistunc nunꝙͣ delectaretur niſi libere vellet. ⁊ iōmulier deflorata non conſentiens per actumvolēdi bene delectatur in parte ſenſitiua: ſednon in voluntate niſi ceſſet actus nolendi reſpectu talis actus: ⁊ libere eliciat actum volibilem reſpectu illius. tamē actus tales nō dicuntur eſſe in poteſtate voluntatis qui cōmuni ſubiecto eliciuntur et non perceptibiliter.Sed dubium eſt ſi velle abſolutē ⁊ nolle ſintcauſa delectationis ⁊ triſticie quando oppoſita et propoſita eueniunt modo prius dictoqualiter angeli mali qui mala volunt que eueniunt vt ſunt ab eis volita puta volunt homines abſolute peccare ⁊ multa que ſimplicitereueniunt ſicut ſunt ab eis volita quare nō delectantur ſicut homines ⁊ angeli boni delectantur volendo talia. Preterea ſi nolle conditionatum ſufficit ad cauſandum triſticiamin homine ⁊ ſufficit. Et in chriſto ẜm opinionem Iohannis. ⁊ verum eſt quia noluit penam illā ſibi infligi ſi placuiſſet deo. ⁊ illa nolitio ſufficit ad cauſādū triſticiā ī illo. Quareigit̉ nolle ꝯditionatū nō ſufficit ad cauſanduꝫtriſticiam in angelo bono ſicut in xp̄o qui fuitij
Q iijj
peno
nIſtantia
nIſtantia
pdperit̉
Itiponſio
Reſpondet̉
Secundū
Reſpondetur
Primū dubiū
Dubitatur