QueſtioXIII

XIII

ille error ſit vincibilis ſiue non. Exemplū. aliquis p̄t velle virtuoſe caſtitatē: ⁊ tamē errarecirca fortitudinē. hoc ptꝫ ꝑ experientiā ⁊ ꝓbatur ſupra: ideo tranſeo. Scd̓o dico ꝙ actꝰ meritorius circa vnū obiectū nō ſtat in voluntate cum errore culpabili mortaliter circa aliudobiectū: tamē ſtat cū errore inuincibili ⁊ cumerrore culpabili venialiter. hoc patet primo ꝙͣtū ad primā partē: quia qn̄ aliquis errat errore vincibili ꝓpter quē peccat mortaliter omittendo vel cōmittendo: puta qͥa fuit negligensad inueſtigandū id qd̓ tenetur ſcire ⁊ vitare ꝑpreceptū diuinū omittendo illam inueſtigatonem voluntarie propter pigriciā vel aliā cauſam conſimilē quā poſſet vitare ſi vellet talisomittendo actu volūtatis cū debuit efficaciter imperaſſe intellectui inueſtigare illud qd̓ſibi eſt neceſſariū ad ſalutē peccat mortaliterpeccato omiſſionis. ⁊ per ꝯn̄s ille error quo errat circa tale obiectum eſt vincibilis ⁊ culpabilis mortaliter nō quidem ſic intelligēdo: qͥaactus iſtius erroris ſit intrīſece vicioſus: quiaſolus actus voluntatis eſt intrinſece virtuoſus vel vicioſus ſicut alibi patuit de conexione virtutū: ſed eſt culpabilis ⁊ vicioſus ſolumquadā denoīatione extrinſeca ab actu voluntatis. Ponēdo ꝙ peccatū omiſſiōis nō poteſteſſe ſine peccato cōmiſſionis. tunc nolle taleobiectu inueſtigare eſſet hoc peccatū cōmiſſionis vel aliqd̓ velle repugnans huic inueſtigationi ⁊ nō velle inueſtigare eſſet peccatumomiſſionis: tunc actus erroris diceretur vicioſus propter illud nolle vel velle aliquē actumcōſimilē a quo poteſt denoīari. vel ſi peccatūomiſſionis nō preſupponit peccatū cōmiſſionis: tunc diceretur ille error vicioſus ꝓpter actū voluntatis quo omittit inueſtigare illudqd̓ tenetur inueſtigare ſed quicqͥd ſit de hoc ſitalis omiſſio ſit peccatū mortale non ſtat cuꝫcaritate ⁊ per ꝯſequens ſtante tali errore nonpoteſt talis voluntas elicere actū meritoriumcirca qd̓cunqꝫ obiectū: qꝛ talis actio ſine caritate nō poteſt elici. Similiter cōcluſio predicta ꝙͣtū ad ſcd̓am partem patet: qꝛ error inuīcibilis nō eſt culpabilis: quia nō eſt in poteſtate errantis. ⁊ per cōſequēs nō impedit actummeritoriū circa qd̓cunqꝫ obiectū: quia nō corrumpit demeritorie caritatē. ſimiliter error vīcibilis ⁊ culpabilis venialiter qui generat̉ exhoc ꝙ homo negligit inquirere aliquid qd̓ debet ſcire: tamen omittendo ſolū peccat venialiter non impedit caritateꝫ. ⁊ per conſequensnec actuꝫ meritoriū circa qd̓cunqꝫ obiectum.jTertio dico ꝙ actus rectus in voluntate ſtatcū errore inuincibili in intellectu eiuſdem ob-

iecti. hoc patet per exemplū. ponatur aliquishabens iſtam ratōem vniuerſaleꝫ rectam om̄iindigenti in extrema neceſſitate eſt benefaciendū ne pereat que ē euidēs ex notitia terminoꝝ. occurrente igitur aliquo paupere qui apparet indigere in extrema neceſſitate ſi voluntas imperet intellectui vt inquirat ſi talis ſicindigeat: ſicut apparet indigere facta inueſtigatione per oēm viam poſſibilem poni ſi ex aliquo latente qd̓ non eſt in poteſtate ſua ſcireintellectus aſſentiat ꝙ talis indigeat ſicut apparet indigere: licet non ſic indigeat ẜm veritatem euidenter intellectus dictabit ꝙ tali q̄ſic apparet indigere: licet non ſic indigeat eſtſubueniendū tanꝙͣ exiſtenti in extrema neceſſitate. hic igitur ẜm iſtam concluſiōem erratintellectus: quia iudicat illum exiſtere ī extrema neceſſitate qui non ſic indiget ⁊ iudicat ꝙſibi eſt ſubueniendū: cui ẜm veritatem non eſtſic ſubueniendū. ⁊ tamen voluntas volens efficaciter ſic ei ſubuenire: habet actum rectum⁊ virtuoſum ⁊ meritoriū ſi hoc velit pro amore dei. ⁊ per cōſequens actus rectus voluntatis ⁊ error intellectus ſtāt ſimul reſpectu eiuſdem obiecti. ⁊ tota ratio eſt: quia ille error nōeſt in poteſtate errantis ex quo poſuit diligentiam quā debuit ad ſciendū veritatem. ⁊ perconſequens ille error om̄e peccatū excuſat. etideo voluntas eliciens actum conformiter tali rationi erronee virtuoſe ⁊ meritorie agit: īmo ſtante tali errore ſi nollet ſibi bene facerehaberet actum vicioſum ⁊ demeritoriuꝫ: quiatalis actus eliceretur contra conſcientiam ⁊rationem non culpabileꝫ. ⁊ hoc ſcienter: quiapoſito caſu predicto neſcit ſe errare: ſed creditſe habere rationem rectam. ⁊ per conſequenscontemendo eam peccat mortaliter. ſimiliter non volendo ſibi efficaciter ſubuenire eſtpeccatum omiſſionis: quia tenetur velle illudquod ratio non vicioſa dictat eſſe volendum.⁊ per cōſequens omittendo illud peccat mortaliter: ſed licꝫ hic ſit ratio particularis errāscirca minorem ⁊ concluſiōem: tamē ratio vniuerſalis eſt recta. iſta ſcilꝫ ꝙ omni indigentiin extrema neceſſitate eſt ſubueniendum. igitur ⁊c̄. ⁊ hec ratio recta concurrit cum ratione erronea immediate formaliter ad cauſandum illum actum voluntatis rectum. quod ſinon eſſet in intellectu talis ratio recta: nullomodo eſſet actus voluntatis virtuoſus. ⁊ ideoqui non aſſentiret huic propoſitioni. om̄i indigēti in extrema neceſſitate ⁊cͣ. vel diſſentiretꝓpter aliquā deceptiōeꝫ: ⁊ tamē erraret circacōcluſiōem mō p̄dicto nullo modo pōt elicereactū rectū voluntatis: ſic aliquis fatuus forte

xlucituſo

ntia cōcluſio